-Χαίρετε, μ’ αρέσει που είχε πει ο Άδωνις προ ημερών ότι δεν θ’ ασχοληθεί με την Κωνσταντοπούλου… Κοιτάξτε, για να είμαστε ειλικρινείς, είναι πολύ δύσκολο για οποιονδήποτε άνθρωπο, είτε είναι πολιτικός είτε είναι ένας απλός βιοπαλαιστής, να ανέχεται βαριές ύβρεις και συκοφαντίες όταν αυτές εκτοξεύονται δημοσίως. Και υπό μία έννοια η κατάργηση ή έστω ουσιαστική διαφοροποίηση του άρθρου 86 περί ασυλίας υπουργών και βουλευτών θα μπορούσε να εφαρμοστεί για πολλές – και σαν τη χθεσινή – περίπτωση της Κωνσταντοπούλου. Δηλαδή, το να αποκαλείς ελεεινό υποκείμενο έναν οποιοδήποτε πολίτη δημοσίως και να τον κατηγορείς για κάτι που δεν έχει σχέση (τον Αδωνι για το τραγικό δυστύχημα της Βιολάντα) απλά δεν γίνεται. Αφαιρέστε τα πρόσωπα, δηλαδή τον Γεωργιάδη και την Κωνσταντοπούλου και βάλτε στη θέση του πρώτου τον εαυτό σας με κάποιον «αντίπαλό» σας απέναντι. Θα πείτε, πρώτη φορά είναι ή τελευταία, αλλά νομίζω ότι κάπου πρέπει να υπάρξει μία συνολική αντίδραση σ’ όλα αυτά.
ΟΠΕΚΕΠΕ Νο2
-Πάμε στα τρέχοντα, στην πιάτσα από χθες κυκλοφορεί ότι
όπου να 'ναι έρχεται ο… θρυλικός πλέον φάκελος ΟΠΕΚΕΠΕ 2 που αφορά σε απομαγνητοφωνήσεις συνομιλιών της περιόδου 2021-2022 και ακούγονται καμιά δεκαριά βουλευτές, κυρίως της ΝΔ, αλλά όχι μόνο, να ζητάνε ρουσφέτια για αγροτικές επιδοτήσεις. Τώρα πότε θα βγει, μου λένε σε έναν μήνα, αλλά αυτό
το ακούω από τον Αύγουστο. Μου λένε ονόματα, αλλά αυτά «αλλάζουν» κάθε τόσο και μου λένε ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία θα κρίνει αν τα
ρουσφέτια είναι αθώα ή ένοχα! Δηλαδή, αν ζητούσαν κάτι παράνομο ή παράτυπο από στελέχη του ΟΠΕΚΕΠΕ οι βουλευτές ή κάποια χάρη για κομματικό πελατάκο. Και πώς αποδεικνύεται ότι ο βουλευτής ήξερε τι ζητούσε; Η πηγή μου, που γνωρίζει πάντως κάποια πράγματα, μου είπε ότι «αυτό που είναι βέβαιον είναι ότι
πολιτικό πρόσωπο που να ζήτησε ή να πήρε λεφτά δεν υπάρχει». Ας περιμένουμε να το δούμε λοιπόν τι θα γίνει και, κυρίως, αν κάποια άρση ασυλίας ζητηθεί.
H προετοιμασία των συμφωνιών
-Πάω στο
ραντεβού Μητσοτάκη-Ερντογάν στην Άγκυρα, καθώς το ότι Έλληνες και Τούρκοι υπέγραψαν συμφωνίες, ακόμα και για θέματα χαμηλής πολιτικής, απαιτούσε προφανώς
αρκετή δουλειά και εντατική προετοιμασία. Το ελληνικό σκέλος της δουλειάς κουβάλησε ο υφυπουργός Εξωτερικών
Χάρης Θεοχάρης, ο οποίος χειρίζεται τη θετική ατζέντα. Όταν συναντήθηκε τον Ιανουάριο με τον Τούρκο ομόλογό του
Κεμάλ Μποζάι έβαλαν κάτω τις προτεραιότητες και ανέθεσαν στις ομάδες να συντάξουν και τα σχετικά κείμενα, σε συνεννόηση και με τα συναρμόδια υπουργεία και βεβαίως
υπό την εποπτεία του Γεραπετρίτη ως προς τα δικά μας.
Το καράβι Θεσσαλονίκη-Σμύρνη
-Να κλείσω το κομμάτι των συμφωνιών που υπεγράφησαν μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας με μια αναφορά στην
ακτοπλοϊκή σύνδεση Θεσσαλονίκης και Σμύρνης που αναφέρθηκε. Το εγχείρημα είχε ξαναγίνει το 2022, όμως τότε η γραμμή δεν περπάτησε καλά εμπορικά. Έκτοτε όμως υπάρχει το καθεστώς της γρήγορης βίζας στο λιμάνι για τους Τούρκους, οπότε μπορούν να ταξιδέψουν πιο ελεύθερα και στόχος είναι η γραμμή να ξεκινήσει τη λειτουργία της ξανά από το καλοκαίρι. Θα φανεί αν μπορεί να «πιάνει» και σε ενδιάμεσα νησιά το καράβι, ενώ χθες ο Γεραπετρίτης άνοιξε και θέμα
απευθείας αεροπορικής διασύνδεσης Αθήνας-Άγκυρας. Η αλήθεια είναι ότι μέχρι και σήμερα για να πάει κανείς από την πρωτεύουσα της Ελλάδας σε αυτή της Τουρκίας πρέπει να κάνει υποχρεωτική στάση στην Κωνσταντινούπολη.
Απομνημονευτής… του Κορανίου
-Να πω και μια κουβέντα για τον
νέο υπουργό Εσωτερικών της Τουρκίας, ο οποίος μέχρι πρότινος ήταν νομάρχης του Ερζερούμ. Την πρώτη του μέρα στη δουλειά, με ένα κινητό να χτυπά συνεχώς για συγχαρητήρια, αυτός συνάντησε τον Πλεύρη και τον Χρυσοχοΐδη. Μου λένε πάντως ότι
το προφίλ του είναι σκληρά ισλαμιστικό, καθώς πριν από χρόνια είχε αναδειχθεί ως… καλύτερος απομνημονευτής του Κορανίου σε διαγωνισμό μεταξύ 10.000 υποψηφίων.
Η αναφορά Πιερρακάκη στα ελληνοτουρκικά
-Μπορεί η
εκδήλωση της Grant Thornton να είχε ως αντικείμενο την επόμενη δεκαετία και ο
Κυριάκος Πιερρακάκης να είπε πολλά και ενδιαφέροντα πάνω στο ζήτημα, ωστόσο το σημείο που προκάλεσε αίσθηση στο (κατάμεστο) συνεδριακό κέντρο Ηρακλείου ήταν η αναφορά του στη διεθνή παρουσία της χώρας και, ιδίως, στις
ελληνοτουρκικές σχέσεις. «Η Ελλάδα έχει επιλέξει και υπηρετεί τον ρόλο του αξιόπιστου εταίρου και του πυλώνα σταθερότητας», ανέφερε ο υπουργός Οικονομικών, συμπληρώνοντας ότι «η ισχυρή Ελλάδα στην οικονομία και στη διπλωματία, η ισχυρή Ελλάδα στην άμυνα και στις θάλασσες είναι η Ελλάδα που καλύτερα από ποτέ μπορεί να υποστηρίζει τα εθνικά δίκαια τα οποία σαφώς εκπορεύονται από το Διεθνές Δίκαιο». Με αφορμή, μάλιστα τη συμμετοχή του στο προχθεσινό
Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας, ο Πιερρακάκης τόνισε ότι «δεν έχουμε τον φόβο του διαλόγου γιατί διαθέτουμε την αυτοπεποίθηση και την αποφασιστικότητα των καθαρών θέσεων. Αναζητούμε συγκλίσεις χωρίς να επιτρέπουμε την παραμικρή αμφισβήτηση των εθνικών δικαίων μας», αποσπώντας το
θερμό χειροκρότημα των περίπου 1.200 παρισταμένων. Κλείνοντας τη σχετική τοποθέτηση, μάλιστα, έθεσε το
πολιτικό δίλημμα: «Αυτός είναι ο αγώνας της σημερινής Ελλάδας να αξιοποιήσει τη δυναμική της, να ενισχύσει την οικονομία της και να θωρακίσει τη θέση της στην περιοχή. Θα συνεχίσουμε έτσι; Ή θα παίξουμε στα ζάρια όσα με κόπους και θυσίες κατακτήσαμε όλα αυτά τα χρόνια;».
Η άδεια παραμονής του Τζόκοβιτς
-Χθες το πρωί έκπληκτοι κάποιοι υπάλληλοι του υπουργείου Μετανάστευσης είδαν τον master των grand slam
Νόβακ Τζόκοβιτς να ψάχνει να… παρκάρει δίπλα από το
υπουργείο Μετανάστευσης στη Θηβών και μετά να μπαίνει μέσα, ζητώντας το ραντεβού του. Ο γνωστός τενίστας, μαζί με τη γυναίκα και τα παιδιά του, πήγαν στο υπουργείο καθώς είχαν προγραμματισμένες βιομετρικές εξετάσεις για να πάρουν
άδεια διαμονής στη χώρα, αφού μέχρι τώρα ήταν στα μέρη μας με τουριστική βίζα που έληγε. Και προφανώς ο άνθρωπος θέλει να μείνει καιρό. Μου λένε ότι έκανε μεγάλη αίσθηση η
απλότητα και η ευγένειά του, αλλά και η θέρμη με την οποία μιλά για την Ελλάδα. Για να καταλάβετε, έμεινε αρκετή
ώρα στο γραφείο του υπουργού Πλεύρη, ενώ νωρίτερα φωτογραφήθηκε με αρκετά παιδιά υπαλλήλων που ήξεραν ότι θα πάει, χωρίς κανένα απολύτως παράπονο. Αυτό για μερικές εγχώριες ντίβες που νομίζουν ότι έχουν κατακτήσει το… κουραδόκαστρο και μιλούν αφ’ υψηλού ευκαιρίας δοθείσης.
Παναγόπουλος υιός…
-Εκ της πλέον ασφαλούς πηγής της έρευνας της υπόθεσης Παναγόπουλου μας διευκρινίστηκε ότι
ο γιος του Παναγόπουλου δεν έχει βρεθεί να εμπλέκεται πουθενά. Το μεταφέρουμε για να μη δημιουργούνται εντυπώσεις.
Στα δύο ο ΣΥΡΙΖΑ για την Τυχεροπούλου
-
Μυστήρια πράγματα συμβαίνουν στο εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ, καθώς όπως πληροφορούμαι ο
Σωκράτης Φάμελλος απαίτησε από τους συντάκτες του πορίσματος για την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ να μη συμπεριλάβουν στο τελικό τους κείμενο τα ευρήματα της περιόδου 2022-2023. Πρόκειται για το διάστημα κατά το οποίο - όπως έχει καταγγελθεί επωνύμως στην εξεταστική - πληρώθηκαν με εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ και χωρίς αιτιολογία συγκεκριμένα ΑΦΜ τα οποία είχαν “μπλοκαριστεί” τελεσίδικα. Σύμφωνα πάντα με τους καταγγέλλοντες, αυτές οι φερόμενες παράτυπες πληρωμές έγιναν από την τότε διοίκηση Ευάγγελου Σημανδράκου και την αρμόδια διευθύντρια
Παρασκευή Τυχεροπούλου. Μαθαίνω όμως ότι η απαίτηση του προέδρου Φάμελλου δεν έγινε αποδεκτή από τον εισηγητή του κόμματος
Βασίλη Κόκκαλη ο οποίος απείλησε πως αν αφαιρεθεί το συγκεκριμένο κεφάλαιο από το τελικό κείμενο που θα κατατεθεί, ο ίδιος θα αποσύρει και την υπογραφή του. Τώρα,
για ποιους λόγους έχει αυτή την πρεμούρα ο Φάμελλος, τι να σας πω; Θα δεχθώ την πιο καλοπροαίρετη απάντηση που λέει ότι η Κουμουνδούρου όταν πρωτοέσκασε η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ έσπευσε να “αγκαλιάσει” την Τυχεροπούλου και δεν θέλει τώρα να δείξει ότι έκανε ένα ακόμα λάθος, όπως με την υπόθεση των Τεμπών και την Καρυστιανού…
Καλό το κλίμα για την επιστολική των απόδημων
-
Άπιαστο όνειρο φαντάζει αυτή τη στιγμή η πολιτική συναίνεση για την προώθηση αναγκαίων αλλαγών στο Σύνταγμα, όπως είναι η
αναθεώρηση του άρθρου 86 για την απεμπλοκή της Βουλής από ποινικές διώξεις υπουργών, μιας και το
ΠΑΣΟΚ όπως και τα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης προσανατολίζονται να πουν
“όχι” σε κάθε κυβερνητική πρόταση. Φαίνεται όμως ότι δεν ισχύει το ίδιο για το
νομοσχέδιο του Λιβάνιου που βρίσκεται ήδη σε δημόσια διαβούλευση και προτείνει την περαιτέρω διευκόλυνση των απόδημων εκλογέων με
εισαγωγή επιστολικής ψήφου και τη δημιουργία νέας τριεδρικής εκλογικής περιφέρειας εξωτερικού. Να σημειωθεί ότι για την επιστολική απαιτούνται ακατέβατες 200 θετικές ψήφοι και όπως μαθαίνω το κλίμα που έχει διαμορφωθεί στις άτυπες διακομματικές συσκέψεις που πραγματοποιούνται στο υπουργείο Εσωτερικών δείχνει ότι ο στόχος είναι εφικτός. Το ΠΑΣΟΚ δείχνει ότι θα υπερψηφίσει, που σημαίνει ότι με τα “ναι” της ΝΔ ο πήχης ανεβαίνει στους 189. Κοντά στο “ναι” μαθαίνω ότι είναι και ο
ΣΥΡΙΖΑ των 25 βουλευτών.
Τι πραγματικά είπαν Τασούλας-Τσίπρας για την αναθεώρηση
-
Παλιά μου τέχνη κόσκινο… Θυμήθηκα την παροιμία, μόλις έμαθα τις αντιδράσεις στο επιτελείο του Τσίπρα όταν είδαν τις διαρροές από το προεδρικό μέγαρο για τη συνάντησή τους. Σύμφωνα με αυτές, στο τετ α τετ τους που κράτησε πάνω από 1,5 ώρα, Τασούλας και Τσίπρας μίλησαν και για τις πολιτικές εξελίξεις. Συμφώνησαν ότι η
στάθμη της τοξικότητας παραμένει υψηλή και θα πρέπει όλοι να συμβάλλουν ώστε να υποχωρήσει. Η κουβέντα πήγε στη
Συνταγματική Αναθεώρηση με ειδικότερη αναφορά στην ανάγκη να αναζητηθεί κοινός τόπος σε θέματα που φαίνεται ότι συμφωνούν όλοι, όπως είναι η ανάγκη για την αναθεώρηση του άρθρου 86 του Συντάγματος περί της ευθύνης υπουργών. Ο Τασούλας υπενθύμισε στον Τσίπρα ότι ήδη από το 2006 είχε συνυπογράψει σχετική κοινοβουλευτική
πρόταση του Κυριάκου Μητσοτάκη για αναθεώρηση του άρθρου 86. Επί της ουσίας του θέματος, ο Πρόεδρος υποστήριξε ότι θα πρέπει να αποδοθεί στη Δικαιοσύνη η πρωτοβουλία δίωξης πολιτικών προσώπων, χωρίς ωστόσο αυτή η νέα ρύθμιση να διευκολύνει την υπερβολή της «καταγγελιομανίας».
Ο Τσίπρας δεν φάνηκε να έχει κάποια αντίρρηση ως προς την ουσία του θέματος. «Και ποιος διαφωνεί να αλλάξει;», ήταν η αντίδραση Τσίπρα που όμως φέρεται να είπε στον Πρόεδρο: «Δεν θα μπω στη συζήτηση της αναθεώρησης, αφού δεν είμαι βουλευτής και δεν έχω προχωρήσει στο κόμμα». Αυτή ήταν η συζήτηση.
Λογική και αναμενόμενη, θα προσέθετα εγώ.
Ο πανικός στη Λ. Αμαλίας
-Ωστόσο, στη Λεωφόρο Αμαλίας, έπεσε ένας
ψιλοπανικός και έτρεχαν να τα μαζέψουν με νέα διαρροή για να διευκρινίσουν ότι ο πρώην πρωθυπουργός δεν είναι θετικός στην αναθεώρηση του Συντάγματος. Βλέπετε ο Αλέξης είχε πει την περασμένη εβδομάδα στα Γιάννενα ότι
«δεν μπορεί ο λύκος να φυλάει τα πρόβατα» και πως δεν μπορεί να υπάρξει καμία συναίνεση με μια κυβερνητική πλειοψηφία που δεν σέβεται και δεν εφαρμόζει το Σύνταγμα. Βέβαια, αφενός η κουβέντα με τον Τασούλα αφορούσε μόνο στο άρθρο 86, αφετέρου ο Τσίπρας δεν είναι βουλευτής καν, οπότε δεν παίζει κανένα ρόλο στην αναθεώρηση, μόνο θεωρητική κουβέντα. Αλλά όπως είπα και στην αρχή, παλιά μου τέχνη κόσκινο… Οι... οιμωγές των τσιπρικών είχαν όμως και συνέχεια. Η διαρροή από το προεδρικό ήταν ότι
ο Τσίπρας έδωσε την εντύπωση ότι δεν βιάζεται να ιδρύσει το κόμμα. «Παρακολουθεί προσεκτικά τις εξελίξεις και μοιάζει βέβαιος ότι θα βρει τη βέλτιστη χρονική στιγμή» έλεγαν. Ωστόσο και αυτό χάλασε το αφήγημα του επιτελείου του που στη δική τους διαρροή έλεγαν πως «η συζήτηση που έγινε σε πολύ καλό κλίμα και δεν επεκτάθηκε στο θέμα της ανασύνθεσης και επανίδρυσης της προοδευτικής και δημοκρατικής παράταξης». Τώρα, δεν χρειάζεται να σας πω
ποιον από τους δύο πιστεύω... Κατά τα λοιπά, η συνάντηση κύλησε πολύ καλά και με χιούμορ.
Τα τσίπουρα
-«Όταν ερχόμουν στον Παπούλια μας κερνούσε τσίπουρο», θυμήθηκε ο Τσίπρας. «Έχω κι εγώ τσίπουρο, θέλεις;», είπε αμέσως ο Τασούλας. «Όχι, είναι ακόμα πρωί», απάντησε ο Τσίπρας γελώντας. Τελικά, παρήγγειλε ένα τσάι. Πρόεδρος και πρώην πρωθυπουργός μίλησαν αρκετά για την
Ιθάκη, όχι μόνο το βιβλίο, αλλά και για την αφηρημένη, τη μεταφορική έννοια της Ιθάκης.
«Δεν είσαι ομηρικός, είσαι Καβαφικός», του είπε ο Τασούλας. Εννοούσε ότι στον Όμηρο ο Οδυσσέας φτάνει στην Ιθάκη και μένει στην Ιθάκη. Όμως, στον Καβάφη η Ιθάκη συμβολίζει το αέναο ταξίδι. Στο ποίημα του Αλεξανδρινού ο ταξιδευτής δεν σταματάει ποτέ να ταξιδεύει. Μάλιστα ο Τασούλας χάρισε στον Τσίπρα ένα δακτυλογραφημένο σε γραφομηχανή διήγημα μόλις οκτώ σελίδων συνολικά που έγραψε ο
Ευάγγελος Αβέρωφ τον Σεπτέμβριο του 1980 με τίτλο:
«Η Επιστροφή στην Ιθάκη». Έδωσε λοιπόν το κείμενο στον Τσίπρα και του είπε το εξής: «Στο διήγημα αυτό του Αβέρωφ ο Οδυσσέας αφού έφτασε στην Ιθάκη, μετά από λίγο καιρό ξεκίνησε ξανά για νέες περιπέτειες, διότι δεν μπορούσε να εξοικειωθεί με το καθισιό. Έτσι κι εσύ, αφού έγραψες την ''Ιθάκη'', ξεκινάς τώρα για νέες περιπέτειες…».
Το δώρο της μητέρας του Προέδρου
-Εκτός από το διήγημα του Αβέρωφ, ο Τασούλας έκανε δώρο στον Τσίπρα και ένα κείμενο που έγραψε η μητέρα του,
Βούλα Τασούλα, το οποίο το 2024 εκδόθηκε σε βιβλίο με τίτλο:
«Μικρή Πορεία». Στο βιβλίο αυτό η μητέρα του Προέδρου περιγράφει την καταστροφική επίθεση των Γερμανών στο χωριό καταγωγής της, το ορεινό χωριό
Ραφταναίοι Ιωαννίνων και το πώς οι κάτοικοι κατέφυγαν σε σπηλιές στα βουνά για να σωθούν. Η κυρία Τασούλα έχει πει στον Πρόεδρο υιό της ότι
συμπαθεί τον Τσίπρα και γι’ αυτό παρήγγειλε να του χαρίσει αυτό το κείμενό της.
Οι Ελληνικές Αλυκές προσελκύουν επενδυτές
-Σημαντικό επενδυτικό ενδιαφέρον αναμένεται στον
διαγωνισμό για την είσοδο στρατηγικού επενδυτή μέσω πώλησης πλειοψηφικού πακέτου μετοχών (τουλάχιστον 51%) και μακροχρόνιας παραχώρησης των «Ελληνικών Αλυκών» στο Μεσολόγγι. Αυτό αναφέρουν πληροφορίες, καθώς και ότι αναμένονται, εκτός απροόπτου, επενδυτές και από το εξωτερικό. Θα φανεί σε λίγες εβδομάδες, στις
3 Μαρτίου, ποιοι από τους πολλούς που ζήτησαν ενημέρωση για τον διαγωνισμό θα προχωρήσουν στην υποβολή του σχετικού φακέλου εκδήλωσης ενδιαφέροντος. Οι «Ελληνικές Αλυκές», που διαθέτουν επτά ενεργές αλυκές σε όλη τη χώρα (Μεσολόγγι, Κίτρος, Αγγελοχώρι, Νέα Κεσσάνη, Μέση, Καλλονή και Πολιχνίτο) πέρασαν στο Υπερταμείο το 2018 και μετά από κινήσεις μετασχηματισμού και λειτουργικής αναδιάρθρωσης έχει βελτιώσει τα οικονομικά της αποτελέσματα, με κύκλο εργασιών που το 2024 έφτασε στα 5 εκατ. ευρώ και EBITDA 1,5 εκατ. ευρώ, ωστόσο συνεχίζει να εμφανίζει
σημαντικές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις. Σήμερα, το Υπερταμείο κατέχει το 80% του μετοχικού κεφαλαίου των Ελληνικών Αλυκών, ενώ το υπόλοιπο 20% ανήκει σε δήμους στις περιοχές όπου λειτουργούν οι αλυκές. Στόχος είναι έως το τέλος του 2026 να ολοκληρωθεί η συναλλαγή στο πλαίσιο του διαγωνισμού και να γίνει η
έναρξη παραχώρησης.
Πράσινο φως για νέο οικιστικό έργο στο Ελληνικό
-Συνεχίζει τις
αδειοδοτήσεις η LAMDA Development για τα οικιστικά έργα εντός του project του Ελληνικού, τα οποία «τρέχουν» αυτή την περίοδο σε διαφορετικά μέτωπα. Τελευταία εξέλιξη, είναι η ολοκλήρωση από τον όμιλο της υπαγωγής σε πρότυπες περιβαλλοντικές δεσμεύσεις για το νέο συγκρότημα των επτά κτιρίων, γνωστό και ως
‘’Sunset Groves’’ της γειτονιάς του ‘’Little Athens’’ με 233 θέσεις στάθμευσης. Το συγκρότημα, με την υπογραφή του αρχιτεκτονικού γραφείου
A&M Arcitects, αποτελείται από 4 κτήρια αποκλειστικής χρήσης κατοικίας, δύο κτήρια μικτής χρήσης κατοικιών και καταστημάτων, ένα αυτόνομο κτήριο καταστήματος (πιθανότατα τράπεζα), πισίνες κ.ο.κ. Τα έξι από τα
επτά πενταώροφα κτήρια θα συνδέονται λειτουργικά μόνο στο επίπεδο του υπογείου με την κατασκευή ενός ενιαίου επιπέδου βοηθητικής χρήσης για τις θέσεις στάθμευσης, τις αποθήκες και τους χώρους των μηχανολογικών εγκαταστάσεων.
To ορόσημο των 200 εκατ. ευρώ και το… φίδι
-Η κατάκτηση κεφαλαιοποίησης ύψους 200 εκατ. ευρώ βάζει τις εισηγμένες στο ραντάρ συγκεκριμένων επενδυτικών κεφαλαίων του εξωτερικού. Η
Lavipharm, μόλις έφτασε την κεφαλαιοποίηση των 200 εκατ. ευρώ, μέσα σε ελάχιστο χρόνο εκτινάχθηκε στα 240 εκατ. ευρώ. Η Alumil ανέβηκε ήδη στα 214 εκατ. ευρώ, η Fourlis τα 221 εκατ. ευρώ. Η
Profile του Μπ. Στασινόπουλου ξεπέρασε ήδη τα 190 εκατ. ευρώ και έχει βάλει στόχο τα 200, προφανώς για να μπει στη λίστα των διαχειριστών κεφαλαίων που ασχολούνται με αυτού του μεγέθους εισηγμένες. Τα 200 εκατ. ευρώ είναι το κατώφλι της ελάχιστης κεφαλαιοποίησης που πολλά ευρωπαϊκά και αμερικανικά funds θέτουν στις επενδυτικές στρατηγικές τους για τις μικρομεσαίες εισηγμένες.
Ένα fund που διαχειρίζεται από 500 εκατ. έως 1 δισ. ευρώ δυσκολεύεται να χτίσει επενδυτική θέση σε εισηγμένες με κεφαλαιοποίηση 100 εκατ. ευρώ. Αν θέλει να τοποθετήσει το 3 έως 5% του χαρτοφυλακίου του σε μια επιλεγμένη μετοχή, θα πρέπει να αγοράσει από 15 έως 50 εκατ. ευρώ. Σε μια εταιρεία συνολικής χρηματιστηριακής αξίας 100 εκατ. ευρώ αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αποκτήσει το
15 έως 50% των μετοχών ελεύθερης διασποράς. Αν το επιχειρήσει, η μετοχή θα εκτιναχθεί χωρίς ουσιαστική αλλαγή στα θεμελιώδη μεγέθη της. Αν όμως η εισηγμένη “σκαρφαλώσει” στο όριο των 200 εκατ. τότε αλλάζουν τα πράγματα και
με το κατάλληλο χρηματιστηριακό φίδι έρχεται η προκοπή.
Το πάνω-κάτω της Υ/ΚΝΟΤ
-Αναρωτιέμαι τι συμβαίνει με τη
μετοχή της Υ/ΚΝΟΤ, πρώην Κυριακούλης. Πριν από 6 συνεδριάσεις είχε φτάσει τα 1,97 ευρώ. Έκτοτε, σε πέντε συνεδριάσεις μετρά σωρευτικές απώλειες 15%. Στη χθεσινή ανοδική συνεδρίαση η Υ/ΚΝΟΤ υποχώρησε στα 1,68 ευρώ στο χαμηλό ημέρας με βουτιά 8,17% και αξία συναλλαγών 115.855 ευρώ. Με μόλις 12,7 εκατ. κεφαλαιοποίηση, το πάνω-κάτω της μετοχής δείχνει
σαν κάτι ξαφνικό να ζάλισε τη μετοχή.
«Πρασινίζει» το Λιμάνι της Ηγουμενίτσας
-Από το Λιμάνι της Ηγουμενίτσας ξεκινά η πρώτη εφαρμογή του συστήματος
Cold Ironing στην Ελλάδα, που επιτρέπει στα ελλιμενισμένα πλοία να διακόπτουν τη λειτουργία των μηχανών τους και να ηλεκτροδοτούνται από την ξηρά. Το έργο μπαίνει πλέον σε τροχιά υλοποίησης, μετά την υπογραφή της
σχετικής σύμβασης μεταξύ του ΔΕΔΔΗΕ και της εταιρείας ΠΑΡΑΛΟΣ, με συντονιστή τον Οργανισμό Λιμένα Ηγουμενίτσας (ΟΛΗ). Η πρωτοβουλία εντάσσεται στο ευρωπαϊκό πλαίσιο για τη μείωση των εκπομπών στα λιμάνια. Σύμφωνα με τη σχετική νομοθεσία, η Ελλάδα οφείλει έως το 2030 να εξασφαλίσει
παροχή ηλεκτρικής ενέργειας σε ελλιμενισμένα πλοία στα λιμάνια που ανήκουν στο Διευρωπαϊκό Δίκτυο Μεταφορών (TEN-T). Η ηλεκτροδότηση από τη στεριά, ιδιαίτερα όταν η ενέργεια προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές, αποτελεί μία από τις πιο αποτελεσματικές λύσεις για τη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε λιμενικές και αστικές περιοχές. Με τη διασύνδεση στο ηλεκτρικό δίκτυο και την παύση λειτουργίας των βοηθητικών μηχανών,
περιορίζονται σημαντικά οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, οξειδίων του αζώτου και σωματιδίων. Το έργο στην Ηγουμενίτσα, συνολικής ισχύος 6,5 MW, θεωρείται πιλοτικό για τα ελληνικά δεδομένα. Ως η πρώτη ολοκληρωμένη εφαρμογή, καλείται να αντιμετωπίσει
τεχνικές και οργανωτικές προκλήσεις, συνδυάζοντας εξειδικευμένη λιμενική τεχνογνωσία, ενεργειακή τεχνολογία αιχμής και λύσεις που διασφαλίζουν επιχειρησιακή επάρκεια σε απαιτητικό θαλάσσιο περιβάλλον. Παράλληλα, προϋποθέτει κατάλληλα εκπαιδευμένο ανθρώπινο δυναμικό, ικανό να διαχειριστεί τις τεχνικές και λειτουργικές απαιτήσεις με ασφάλεια και αξιοπιστία. Εφόσον το εγχείρημα ολοκληρωθεί επιτυχώς, αναμένεται να αποτελέσει
πρότυπο για την ανάπτυξη αντίστοιχων υποδομών και σε άλλα μεγάλα ελληνικά λιμάνια.
Η Λιβύη και οι Έλληνες πλοιοκτήτες
-Πίσω από τις επενδυτικές ανακοινώσεις για τη Λιβύη και τα δισεκατομμύρια δολάρια που «πέφτουν» στον ενεργειακό της τομέα, διαμορφώνεται ένα
παρασκήνιο με σαφείς γεωπολιτικές και ναυτιλιακές προεκτάσεις. Η επαναδραστηριοποίηση δυτικών πετρελαϊκών κολοσσών είναι επιχειρηματική επιλογή, αλλά ταυτόχρονα και πολιτικό σήμα. Η Δύση δείχνει ότι επιθυμεί μια πιο σταθερή Λιβύη, ικανή να λειτουργήσει ως εναλλακτικός προμηθευτής ενέργειας για την Ευρώπη σε μια περίοδο που η απεξάρτηση από τη Ρωσία παραμένει στρατηγική προτεραιότητα. Η εξέλιξη αυτή έχε
ι διπλή ανάγνωση για την ελληνόκτητη ναυτιλία. Σε καθαρά εμπορικό επίπεδο, η ενίσχυση των λιβυκών εξαγωγών σημαίνει περισσότερα φορτία στη Μεσόγειο, μια «παραδοσιακή αυλή» για τον ελληνικό στόλο δεξαμενόπλοιων. Οι Έλληνες πλοιοκτήτες διαθέτουν ισχυρή παρουσία στα Aframax και Suezmax, τα βασικά μεγέθη που εξυπηρετούν τα λιβυκά φορτία. Αν η παραγωγή αυξηθεί προς τον στόχο των 2 εκατ. βαρελιών ημερησίως, η ελληνόκτητη ναυτιλία θα είναι από τους πρώτους που θα καρπωθούν την αυξημένη κινητικότητα. Ωστόσο,
υπάρχει και η λιγότερο προφανής διάσταση. Αν η Ευρώπη αντικαταστήσει ρωσικά βαρέλια που έρχονταν από πιο μακρινές διαδρομές με λιβυκό πετρέλαιο μικρών αποστάσεων, αυτό ενδέχεται να μειώσει τα συνολικά «τονο-μίλια», δηλαδή την απόσταση που θα πρέπει να καλύπτει ένα πλοίο για να μεταφέρει τα φορτία. Με απλά λόγια, περισσότερα φορτία, αλλά σε μικρότερες αποστάσεις, δεν σημαίνουν αυτομάτως υψηλότερα έσοδα.
Η εξίσωση γίνεται πιο σύνθετη. Η ελληνόκτητη ναυτιλία, ως παγκόσμιος μεταφορέας ενέργειας, συχνά λειτουργεί ως ο αθόρυβος αλλά κρίσιμος κρίκος σε τέτοιες μεταβάσεις. Δεν διαμορφώνει πολιτικές, αλλά προσαρμόζεται ταχύτατα σε αυτές και συχνά ωφελείται όταν οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις αυξάνουν την πολυπλοκότητα των ροών. Σε γεωπολιτικό επίπεδο, η σταθεροποίηση της Λιβύης επηρεάζει άμεσα την Ανατολική Μεσόγειο, μια περιοχή όπου η Ελλάδα έχει στρατηγικό ενδιαφέρον. Μια ενεργειακά αναβαθμισμένη Λιβύη, με αυξημένη διεθνή στήριξη, μπορεί να λειτουργήσει είτε ως παράγοντας ισορροπίας είτε ως πεδίο νέων ανταγωνισμών, ιδίως σε σχέση με την
Τουρκία, που διατηρεί έντονη παρουσία στη χώρα. Για την ελληνική πλευρά, η ενεργειακή «επιστροφή» της Λιβύης δεν είναι ουδέτερη εξέλιξη. Επηρεάζει τις θαλάσσιες ζώνες, τις ισορροπίες ισχύος και τις μελλοντικές ενεργειακές χαράξεις. Εν κατακλείδι, αν η Λιβύη καταφέρει να διατηρήσει πολιτική σταθερότητα,
η ελληνόκτητη ναυτιλία θα βρεθεί σε πλεονεκτική θέση, τόσο εμπορικά, όσο και στρατηγικά. Αν όμως η χώρα επιστρέψει σε κύκλο εντάσεων, τότε η αστάθεια μπορεί να ανεβάσει βραχυπρόθεσμα τους ναύλους, αλλά
θα επαναφέρει τον παράγοντα ρίσκου σε μια περιοχή που η ελληνική ναυτιλία γνωρίζει καλά και έχει μάθει να διαχειρίζεται με ψυχραιμία.
Το ρωσικό πετρέλαιο, η ΕΕ και οι αντιρρήσεις Ελλάδας και Μάλτας
-Όμως, οι εξελίξεις στο μέτωπο της ενέργειας και των θαλασσίων μεταφορών είναι
ραγδαίες. Η συζήτηση στις Βρυξέλλες για το 20ό πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας βρήκε την Ελλάδα και τη Μάλτα να ζητούν επιφυλακτικά τον λόγο. Αντικείμενο της ένστασής τους είναι η πρόταση της Κομισιόν να αντικατασταθεί το ισχύον πλαφόν στην τιμή του ρωσικού πετρελαίου με πλήρη απαγόρευση παροχής ευρωπαϊκών ασφαλιστικών και μεταφορικών υπηρεσιών για τη διακίνησή του. Με απλά λόγια, να αποκλειστούν πλοία και εταιρείες που συνδέονται με την ΕΕ, από μια αγορά στην οποία μέχρι πρόσφατα διατηρούσαν σημαντική παρουσία. Το 35% του ρωσικού πετρελαίου μεταφέρθηκε τον Ιανουάριο από δεξαμενόπλοια της ΕΕ. Πίσω από την επίσημη ρητορική περί «τεχνικών διευκρινίσεων»
κρύβονται βαθύτερες ανησυχίες οικονομικού και γεωπολιτικού χαρακτήρα. Τα πραγματικά κίνητρα της Ελλάδας και της Μάλτας σχετίζονται με τη δομή των οικονομιών τους. Η
Ελλάδα, ως η μεγαλύτερη ναυτιλιακή δύναμη της Ευρώπης, ελέγχοντας το 61%, βλέπει ότι μια οριζόντια απαγόρευση υπηρεσιών δεν πλήττει μόνο τη Μόσχα, αλλά και τον ίδιο τον ευρωπαϊκό στόλο. Όταν πλοία συμφερόντων ΕΕ μεταφέρουν ακόμη σημαντικό ποσοστό του ρωσικού αργού, ο απότομος αποκλεισμός σημαίνει απώλεια ναύλων, περιορισμό εμπορικής ευελιξίας και μετατόπιση δραστηριότητας προς τον λεγόμενο
«σκιώδη στόλο». Παράλληλα, επηρεάζονται οι αποτιμήσεις, ιδίως των παλαιότερων δεξαμενόπλοιων που βρήκαν τα τελευταία χρόνια επικερδείς διαδρομές υψηλού ρίσκου. Καθοριστικός είναι και ο ρόλος των P&I clubs και της ευρωπαϊκής ασφαλιστικής αγοράς. Αν η ασφάλιση και η χρηματοδότηση αποσυρθούν, το κενό θα καλυφθεί από λιγότερο διαφανείς μηχανισμούς, αυξάνοντας το συστημικό ρίσκο. Έτσι, πίσω από τη ρητορική περί «διευκρινίσεων», Αθήνα και Βαλέτα επιχειρούν να διαφυλάξουν όχι μόνο εθνικά συμφέροντα, αλλά και
τη θέση της Ευρώπης στον παγκόσμιο ναυτιλιακό χάρτη, σε μια στιγμή που οι γεωπολιτικές ισορροπίες και οι κανόνες της αγοράς μεταβάλλονται ταχύτατα.
Η ΔΕΗ στο τραπέζι των μεγάλων
-Από χθες, η ΔΕΗ είναι το πρώτο εταιρικό μέλος στο
Digital Europe από την Ελλάδα. Όχι μόνον αυτό, αλλά ο Αναπληρωτής CEO και Επικεφαλής Ψηφιακών Υπηρεσιών
Αλέξανδρος Πατεράκης εξελέγη στη θέση του Αντιπροέδρου στο Εκτελεστικό Συμβούλιο Ενέργειας. Το Digital Europe δεν μία ακόμη Λέσχη ωραίων ιδεών στις Βρυξέλλες. Είναι ένας μηχανισμός λόμπι της ευρωπαϊκής τεχνολογικής βιομηχανίας στον οποίο οι τεχνολογικοί κολοσσοί και ενεργειακές εταιρείες διαμορφώνουν το ρυθμιστικό πλαίσιο πριν φτάσει στην Επιτροπή. Συμμετέχουν εταιρείες όπως η Schneider Electric, η Siemens και τώρα η ΔΕΗ, όλοι μαζί διαμορφώνουν το πλαίσιο χρηματοδότησης των έξυπνων δικτύων. Διαμορφώνουν προτάσεις για το πώς θα ρυθμιστεί η αποθήκευση ενέργειας και ποιες τεχνολογίες θα θεωρηθούν προτεραιότητα στη μεγάλη Ευρωπαϊκή Συμφωνία Καθαρής Βιομηχανίας. Η εκλογή του Α. Πατεράκη αντανακλά τον
μετασχηματισμό της ΔΕΗ από παραδοσιακό οργανισμό κοινής ωφέλειας σε PowerTech εταιρεία. Η σύγκλιση ενέργειας-τεχνολογίας είναι πια πραγματικότητα στην Ευρώπη. Τα data centers καταναλώνουν ενέργεια όσο ολόκληρες μικρές χώρες. Η
Τεχνητή Νοημοσύνη βελτιστοποιεί δίκτυα πραγματικού χρόνου αλλά και συναλλαγές ενέργειας με blockchain. Η ΔΕΗ από χθες είναι η μόνη εταιρεία παραγωγής-διανομής ηλεκτρισμού στο Εκτελεστικό Συμβούλιο. Δεν είναι κατασκευαστής εξοπλισμού, αλλά
τελικός χρήστης της τεχνολογίας σε βιομηχανική κλίμακα. Όλα αυτά ενώ έχουν προγραμματιστεί επενδύσεις 800 δισ. ευρώ για το
«grid modernization».
Προειδοποιούν για τις υψηλές τιμές ηλεκτρισμού στην ΕΕ
-Η συζήτηση για τις υψηλές τιμές ηλεκτρισμού και τις σοβαρές επιπτώσεις που έχει στη βιομηχανία είναι ανοικτή στη χώρα μας καθώς αναμένουμε τις σχετικές κυβερνητικές πρωτοβουλίες. Την ίδια στιγμή όμως τα
καμπανάκια για το μεγάλο αυτό πρόβλημα χτυπούν και στην Ευρώπη. Συγκεκριμένα, η Ένωση των Ευρωπαϊκών Ενεργοβόρων Βιομηχανιών (EIIs) αναφέρει σε πρόσφατη ανακοίνωση πως οι βιομηχανίες χάνουν ραγδαία ανταγωνιστικότητα λόγω του υπέρογκου κόστους με το οποίο επιβαρύνονται εξαιτίας των ενεργειακών και ανθρακικών επιβαρύνσεων. Από το 2008, αναφέρουν, έχουν χαθεί 1,5 εκατ. θέσεις εργασίας, ενώ το 2025 παρήγαγαν έως και 40% λιγότερο, με τις επενδύσεις να παγώνουν και τις εισαγωγές από χώρες με χαμηλότερα πρότυπα να αυξάνονται. Οι
EIIs προειδοποιούν ότι η υψηλή τιμή ηλεκτρισμού, σε συνδυασμό με αργή ζήτηση και επαναλαμβανόμενες βιομηχανικές παύσεις, απειλεί την ηλεκτροποίηση και τη διεθνή ανταγωνιστικότητα. Παρά τις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες, οι χονδρικές τιμές, οι ανεπαρκείς PPAs και οι αυξανόμενες χρεώσεις συστήματος κρατούν το ενεργειακό κόστος σε μη βιώσιμα επίπεδα. Ζητούν το
Electrification Action Plan (EAP) να εστιάσει πρωτίστως στη μείωση του συνολικού κόστους ηλεκτρισμού στο όριο-δείκτη των 50 €/MWh. Προτείνουν επίσης να διασφαλίζεται ότι μέρος της επιδοτούμενης παραγωγής θα παρέχεται σε ανταγωνιστικές τιμές στις βιομηχανίες, καθώς και να ενισχυθεί η αποζημίωση για έμμεσο κόστος ETS. Βάζουν στο τραπέζι επίσης μέρος της επιδοτούμενης παραγωγής να παρέχεται σε
ανταγωνιστικές τιμές στις βιομηχανίες, καθώς και να ενισχυθεί η αποζημίωση για έμμεσο κόστος ETS. Ζητούν ουσιαστικές αλλαγές στο CISAF, ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για υποδομές δικτύου, μηχανισμούς στήριξης PPAs, διαφάνεια στο κόστος ενέργειας και πιο γρήγορη ολοκλήρωση της Ενεργειακής Ενιαίας Αγοράς.
H Piraeus Securities άνοιξε τις κάνουλες στην ΕΥΔΑΠ
-Η εντυπωσιακή άνοδος της
ΕΥΔΑΠ κατά 9%, που συνοδεύτηκε από τον υψηλότερο όγκο συναλλαγών των τελευταίων επτά μηνών, αποτέλεσε το highlight της χθεσινής συνεδρίασης. Η μετοχή, που για καιρό παρέμενε σε στενό εύρος διακύμανσης,
βρήκε ισχυρό καταλύτη στην έκθεση της Piraeus Securities, η οποία έθεσε τιμή-στόχο τα 10,2 ευρώ, διακρίνοντας σημαντικό περιθώριο ανόδου της τάξης του 42% σε σχέση με το προχθεσινό κλείσιμο. Στην ανάλυση της Πειραιώς Χρηματιστηριακής εκτιμάται ότι η εφαρμογή των νέων τιμολογίων θα ενισχύσει τα ετήσια έσοδα κατά 78 εκατ. ευρώ την περίοδο 2026-2029. Αυτό αναμένεται να οδηγήσει σε θεαματική ανάκαμψη των EBITDA, τα οποία από τα 38 εκατ. ευρώ που προβλέπονται για το 2025, εκτιμάται ότι θα εκτιναχθούν στα 105 εκατ. ευρώ το 2026 και στα 123 εκατ. ευρώ το 2027. Οι αναλυτές υποστηρίζουν πως το φιλόδοξο επενδυτικό πρόγραμμα των 2,5 δισ. ευρώ
σε βάθος δεκαετίας δεν απειλεί τη μερισματική πολιτική. Αντίθετα, η υψηλή καθαρή ταμειακή θέση και οι ροές από τις επιχορηγήσεις επιτρέπουν στη διοίκηση να στοχεύει σε μια πιο αποτελεσματική κεφαλαιακή διάρθρωση. Η Piraeus Sec. προβλέπει συνολικές επιστροφές κεφαλαίου και μερίσματα ύψους 360 εκατ. ευρώ έως το 2034, με τη μερισματική απόδοση για φέτος να υπολογίζεται στο 5,2%. Οι επενδυτές φαίνεται να «αγοράζουν» πλέον το re-rating της εταιρείας, καθώς
η μετοχή διαπραγματεύεται με discount 30% σε σχέση με τις αντίστοιχες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας. Το χθεσινό ξέσπασμα, που συμπαρέσυρε και την ΕΥΑΘ, δείχνει ότι οι θεσμικοί επενδυτές επανατοποθετούνται στον κλάδο, ποντάροντας στην εξασφαλισμένη βάση εσόδων και στην εξυγίανση των λειτουργικών μεγεθών. Γενικότερα, η λογική πίσω από την ανάλυση είναι ότι οι εισηγμένες με ρυθμιζόμενα τιμολόγια και καθαρή ορατότητα στις ταμειακές ροές σ’ ένα οικονομικό περιβάλλον που αναπτύσσεται είναι κατάλληλη επιλογή για επενδυτές «ωρίμων» αγορών με μακροπρόθεσμο χαρακτήρα. Η Piraeus Securities πρόσφατα είχε ανακοινώσει ότι καλύπτει και τον
Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών με ουδέτερη σύσταση, ενώ ήδη έχει ανεβάσει τις προβλέψεις της για τη
ΔΕΗ στα 23,8 ευρώ.
Οι δαπάνες υγείας πνίγουν τα αμερικανικά νοικοκυριά
-Το
κόστος υγειονομικής περίθαλψης έχει εκτιναχθεί σε πρωτόγνωρα ύψη όχι μόνον στην Ελλάδα και στην Ευρώπη, αλλά και στην Αμερική. Αντιπροσωπεύει πλέον το 11,6% του αμερικανικού ΑΕΠ. Οι καταναλωτικές δαπάνες για υπηρεσίες υγείας, μόνο σε ένα τρίμηνο του 2025 ανήλθαν στα 3,6 τρισ. δολάρια κι αυτό αποτελεί ιστορικό ρεκόρ. Το Bloomberg κατέγραψε όλα τα επίσημα στοιχεία από το παρελθόν και αποκάλυψε ότι από τη δεκαετία του ’60 μέχρι σήμερα, η πορεία είναι σταθερά ανοδική, με τις δαπάνες υγείας να διπλασιάζονται από το 2012. Προφανώς, εντυπωσιακή είναι η
επιτάχυνση των ιατρικών εξόδων μετά την πανδημία COVID-19. Η υγεία καταλαμβάνει πλέον το 17% των καταναλωτικών δαπανών των Αμερικανών, έναντι 13,5% το 2000, δηλαδή αυξήθηκε κατά +26% σε 25 χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι σχεδόν 1 στα 6 δολάρια που ξοδεύουν τα νοικοκυριά κατευθύνεται σε ιατρικές υπηρεσίες, ασφάλιστρα και φάρμακα.
Αιτίες υπάρχουν πολλές: η γήρανση του πληθυσμού, η αύξηση χρόνιων παθήσεων όπως ο διαβήτης και οι καρδιοπάθειες, το υψηλό κόστος καινοτόμων θεραπειών και φαρμάκων, καθώς και η δομική παροιμιώδης αναποτελεσματικότητα του Αμερικανικού Συστήματος Υγείας που βασίζεται σε ιδιωτικές ασφάλειες. Όταν οι Αμερικανοί ξοδεύουν το 40% του εισοδήματός τους για τη στέγαση και το 17% για την υγεία τους,
το διαθέσιμο εισόδημα για άλλες δαπάνες περιορίζεται δραστικά.