Μια σημαντική αλλαγή βρίσκεται σε εξέλιξη στη διεθνή αγορά συναλλάγματος, καθώς το ελβετικό φράγκο αποκτά έναν ρόλο που μέχρι πρόσφατα ήταν συνδεδεμένος κυρίως με το ιαπωνικό γεν. Το νόμισμα που παραδοσιακά προσελκύει κεφάλαια όταν αυξάνεται η αβεβαιότητα χρησιμοποιείται πλέον ολοένα περισσότερο ως πηγή φθηνής χρηματοδότησης για στρατηγικές carry trade.
Η στροφή αυτή συνδέεται κυρίως με δύο παράγοντες: τα μηδενικά επιτόκια στην Ελβετία και τη μεγαλύτερη μεταβλητότητα που παρουσιάζει το γεν. Η νέα πραγματικότητα οδηγεί τράπεζες, funds και άλλους επενδυτές να εξετάζουν το φράγκο ως εναλλακτικό νόμισμα για τον δανεισμό κεφαλαίων που στη συνέχεια τοποθετούνται σε αγορές με υψηλότερες αποδόσεις.
Το carry trade αποτελεί μία από τις πιο γνωστές στρατηγικές στην παγκόσμια αγορά συναλλάγματος, αλλά συνοδεύεται και από σημαντικό ρίσκο. Στην απλούστερη μορφή του, ο επενδυτής δανείζεται σε ένα νόμισμα όπου το κόστος χρήματος είναι χαμηλό και επενδύει τα κεφάλαια σε ομόλογα, καταθέσεις ή άλλα περιουσιακά στοιχεία σε οικονομίες όπου τα επιτόκια είναι υψηλότερα.
Το κέρδος προκύπτει ουσιαστικά από τη διαφορά των επιτοκίων. Η στρατηγική, όμως, λειτουργεί μόνο εφόσον η συναλλαγματική ισοτιμία δεν κινηθεί έντονα εναντίον του επενδυτή, καθώς μια απότομη ανατίμηση του νομίσματος στο οποίο έχει δανειστεί μπορεί να εξαφανίσει πολύ γρήγορα ολόκληρη την απόδοση.
Η κυριαρχία του γεν και η αλλαγή του σκηνικού
Για δεκαετίες, το ιαπωνικό γεν αποτελούσε το κατεξοχήν νόμισμα χρηματοδότησης των carry trades. Η πολιτική εξαιρετικά χαμηλών, μηδενικών ή ακόμη και αρνητικών επιτοκίων που ακολούθησε για μεγάλο χρονικό διάστημα η Ιαπωνία δημιούργησε ιδανικές συνθήκες για τέτοιου είδους συναλλαγές.
Τράπεζες, επενδυτικά ταμεία και κερδοσκοπικά κεφάλαια μπορούσαν να αντλούν χρηματοδότηση με ιδιαίτερα χαμηλό κόστος σε γεν και στη συνέχεια να μεταφέρουν τα χρήματα σε αγορές με πολύ υψηλότερες αποδόσεις. Στους δημοφιλείς προορισμούς περιλαμβάνονταν από το μεξικανικό πέσο και το βραζιλιάνικο ρεάλ έως το αμερικανικό δολάριο και νομίσματα αναδυόμενων ασιατικών οικονομιών.
Η κατάσταση, ωστόσο, έχει αρχίσει να διαφοροποιείται. Η ιαπωνική αγορά βρίσκεται πλέον σε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας, ενώ οι επενδυτές δεν μπορούν να θεωρούν δεδομένη τη διατήρηση των εξαιρετικά χαμηλών επιτοκίων.
Οι προσδοκίες για νέες αυξήσεις επιτοκίων από την Τράπεζα της Ιαπωνίας, σε συνδυασμό με τις επανειλημμένες παρεμβάσεις για τη στήριξη του ιαπωνικού νομίσματος και τις έντονες μεταβολές των ισοτιμιών, έχουν αυξήσει σημαντικά το συναλλαγματικό ρίσκο.
Το δολάριο κινείται κοντά στην περιοχή των 159 γεν, όμως η πορεία της ισοτιμίας θεωρείται πλέον πολύ δυσκολότερο να προβλεφθεί. Για τους επενδυτές που βασίζουν τη στρατηγική τους στη σχετική σταθερότητα του νομίσματος χρηματοδότησης, αυτή η αβεβαιότητα αποτελεί σοβαρό μειονέκτημα.
Γιατί κερδίζει έδαφος το ελβετικό φράγκο
Σε αυτό το νέο περιβάλλον, το ελβετικό φράγκο εμφανίζεται ως μία ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα εναλλακτική επιλογή. Η Εθνική Τράπεζα της Ελβετίας διατηρεί το βασικό επιτόκιό της στο 0%, ενώ οι αγορές δεν αναμένουν σημαντική αύξηση του κόστους χρήματος στο άμεσο μέλλον.
Παράλληλα, η ελβετική κεντρική τράπεζα έχει λόγους να μην επιθυμεί μια υπερβολική ενίσχυση του νομίσματος. Ένα πολύ ισχυρό φράγκο περιορίζει την ανταγωνιστικότητα των ελβετικών εξαγωγών, ενώ ταυτόχρονα συμπιέζει ακόμη περισσότερο τον εισαγόμενο πληθωρισμό.
Αυτές οι συνθήκες μετατρέπουν το φράγκο σε ιδιαίτερα φθηνή πηγή χρηματοδότησης. Το αμερικανικό δολάριο αντιστοιχεί περίπου σε 0,80 ελβετικά φράγκα, ενώ στις τρίμηνες συναλλαγές η τεκμαρτή απόδοση του ελβετικού νομίσματος βρίσκεται σε αρνητικό έδαφος.
Στον αντίποδα, η αντίστοιχη απόδοση του γεν κινείται κοντά στο 0,9%. Για έναν επενδυτή που δανείζεται σε ένα νόμισμα με σκοπό να αγοράσει ένα άλλο υψηλότερης απόδοσης, η χαμηλότερη –και στην περίπτωση του φράγκου αρνητική– απόδοση συνεπάγεται μικρότερο κόστος χρηματοδότησης. Αυτό αυξάνει το δυνητικό περιθώριο κέρδους, εφόσον φυσικά οι ισοτιμίες παραμένουν ευνοϊκές.
Οι αποδόσεις στις αναδυόμενες αγορές
Η διαφορά μεταξύ των δύο νομισμάτων γίνεται περισσότερο εμφανής όταν το carry trade κατευθύνεται προς νομίσματα αναδυόμενων οικονομιών, όπου τα επιτόκια παραμένουν σημαντικά υψηλότερα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί μια στρατηγική κατά την οποία ο επενδυτής δανείζεται σε ελβετικά φράγκα και τοποθετεί τα κεφάλαια σε μεξικανικά πέσο. Μια τέτοια συναλλαγή απέφερε σχεδόν 4% σε διάστημα ενός μήνα.
Αντίθετα, όταν η ίδια στρατηγική χρηματοδοτήθηκε με δανεισμό σε ιαπωνικά γεν, η απόδοση περιορίστηκε περίπου στο 1,3%. Οι συγκεκριμένες επιδόσεις φυσικά δεν αποτελούν ένδειξη ότι ανάλογα κέρδη θα επαναληφθούν στο μέλλον. Δείχνουν, ωστόσο, γιατί περισσότεροι επενδυτές εξετάζουν πλέον το φράγκο ως εναλλακτική λύση απέναντι στο παραδοσιακό ιαπωνικό νόμισμα.
Η αλλαγή αποτυπώνεται και στις τοποθετήσεις των μεγάλων επενδυτών. Τα στοιχεία της αμερικανικής Επιτροπής Διαπραγμάτευσης Συμβολαίων Μελλοντικής Εκπλήρωσης καταγράφουν ενίσχυση των θέσεων μοχλευμένων κεφαλαίων στο ελβετικό φράγκο, την ίδια στιγμή που οι αντίστοιχες τοποθετήσεις στο γεν εμφανίζουν υποχώρηση.
Η τάση αυτή αποτελεί ένδειξη ότι το ελβετικό νόμισμα αρχίζει να αποκτά πιο σταθερή θέση στα χαρτοφυλάκια που χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση βραχυπρόθεσμων carry trades.
Η άνοδος του φράγκου δεν σημαίνει ότι το γεν πρόκειται άμεσα να χάσει την κυρίαρχη θέση που κατέχει εδώ και δεκαετίες. Η ιαπωνική χρηματοπιστωτική αγορά διαθέτει τεράστιο βάθος και υψηλή ρευστότητα, ενώ πάνω στο γεν έχει οικοδομηθεί ένα ολόκληρο οικοσύστημα συναλλαγών.
Οι θέσεις που έχουν δημιουργηθεί επί χρόνια μέσω δανεισμού στο ιαπωνικό νόμισμα είναι τεράστιες και δεν μπορούν να μεταφερθούν μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα σε ένα διαφορετικό νόμισμα χρηματοδότησης.
Το φράγκο φαίνεται, επομένως, να αναδεικνύεται περισσότερο σε συμπληρωματική επιλογή παρά σε πλήρη αντικαταστάτη του γεν. Η ελκυστικότητά του είναι μεγαλύτερη κυρίως στις βραχυπρόθεσμες συναλλαγές, ιδιαίτερα όταν ο χρονικός ορίζοντας δεν ξεπερνά τους τρεις μήνες.
Το παράδοξο που κρύβει τον μεγαλύτερο κίνδυνο
Το ισχυρότερο πλεονέκτημα του ελβετικού φράγκου μπορεί ταυτόχρονα να αποτελέσει και τη μεγαλύτερη αδυναμία αυτής της στρατηγικής. Το φράγκο μπορεί σήμερα να προσφέρει χαμηλό κόστος δανεισμού, εξακολουθεί όμως να θεωρείται ένα από τα ισχυρότερα ασφαλή καταφύγια διεθνώς.
Σε περιόδους γεωπολιτικής κρίσης, χρηματοπιστωτικής αναταραχής ή μεγάλης πτώσης στις αγορές, οι επενδυτές παραδοσιακά μεταφέρουν κεφάλαια προς το ελβετικό νόμισμα. Μια τέτοια κίνηση μπορεί να προκαλέσει απότομη ανατίμησή του.
Για όσους έχουν ήδη δανειστεί σε φράγκα προκειμένου να χρηματοδοτήσουν επενδύσεις σε άλλα νομίσματα, αυτό μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρό πρόβλημα. Εάν το ελβετικό νόμισμα ενισχυθεί σημαντικά, θα χρειαστούν περισσότερα κεφάλαια για την αποπληρωμή του αρχικού δανεισμού. Το κέρδος από τη διαφορά των επιτοκίων μπορεί έτσι όχι μόνο να εξαφανιστεί, αλλά να μετατραπεί σε σημαντική ζημιά.
Υπάρχει επίσης ο κίνδυνος της μαζικής και ταυτόχρονης εξόδου από τις συγκεκριμένες θέσεις. Όταν αυξάνεται ο φόβος στις αγορές, οι επενδυτές τείνουν να πουλούν τα νομίσματα υψηλότερης απόδοσης και να επαναγοράζουν το νόμισμα στο οποίο είχαν αρχικά δανειστεί.
Αυτή η διαδικασία μπορεί να λειτουργήσει σαν αυτοτροφοδοτούμενος μηχανισμός: η αυξημένη ζήτηση ενισχύει ακόμη περισσότερο το νόμισμα χρηματοδότησης, προκαλώντας μεγαλύτερες απώλειες και αναγκάζοντας περισσότερους επενδυτές να κλείσουν τις θέσεις τους.
Το μάθημα από το σοκ του 2024
Η βίαιη αποδιάρθρωση του carry trade που βασιζόταν στο γεν τον Αύγουστο του 2024 έδειξε πόσο γρήγορα μια στρατηγική που θεωρείται σχετικά σταθερή μπορεί να μετατραπεί σε πηγή διεθνούς χρηματοπιστωτικής αναταραχής.
Το απότομο κλείσιμο των θέσεων δεν περιορίστηκε στην αγορά συναλλάγματος, αλλά προκάλεσε αναταράξεις σε μετοχές, ομόλογα και νομίσματα διεθνώς, υπογραμμίζοντας τον βαθμό στον οποίο οι συγκεκριμένες συναλλαγές συνδέουν διαφορετικές αγορές μεταξύ τους.
Για τον λόγο αυτό, οι επενδυτές παρακολουθούν πλέον ταυτόχρονα τις αποφάσεις της Εθνικής Τράπεζας της Ελβετίας, τη στρατηγική της Τράπεζας της Ιαπωνίας και τις διακυμάνσεις του αμερικανικού δολαρίου.
Μια απροσδόκητη παρέμβαση κεντρικής τράπεζας, μια αλλαγή στις προσδοκίες για την πορεία των επιτοκίων ή η εμφάνιση μιας νέας διεθνούς κρίσης μπορούν να ανατρέψουν μέσα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα τις σημερινές ισορροπίες.
Το ελβετικό φράγκο δεν έχει εκθρονίσει το ιαπωνικό γεν από την κορυφή του παγκόσμιου carry trade. Καταφέρνει, όμως, να διεκδικεί ολοένα μεγαλύτερο μέρος των νέων συναλλαγών, προσφέροντας χαμηλότερο κόστος χρηματοδότησης και, υπό τις σημερινές συνθήκες, ελκυστικότερη σχέση απόδοσης και κινδύνου.
Έτσι δημιουργείται ένα ιδιαίτερο παράδοξο: το νόμισμα στο οποίο οι επενδυτές παραδοσιακά καταφεύγουν όταν φοβούνται μια κρίση, χρησιμοποιείται πλέον από τους ίδιους όταν επιδιώκουν υψηλότερες αποδόσεις. Αυτή ακριβώς η διπλή ιδιότητα μπορεί να μετατρέψει το ελβετικό φράγκο σε ένα από τα πιο ενδιαφέροντα εργαλεία του παγκόσμιου carry trade, αλλά και σε μία από τις μεγαλύτερες πηγές κινδύνου εάν το κλίμα στις αγορές αλλάξει απότομα.
Διαβάστε επίσης
Wall Street: Ο «κακός» Σεπτέμβριος και οι ενδιάμεσες εκλογές – Τι δείχνουν 60 χρόνια ιστορίας
G20: Η αμερικανική συνταγή Μπέσεντ δοκιμάζεται στο Ασβιλ – Χρέος, Κίνα, Ιράν και CEOs
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ