Η προοπτική μιας συμφωνίας ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν θα έπρεπε θεωρητικά να σηματοδοτεί μια μεγάλη ανάσα για τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας. Το μνημόνιο κατανόησης, που ανακοίνωσε ο Ντόναλντ Τραμπ στις 14 Ιουνίου προβλέπει την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ εντός 30 ημερών. Αν η συμφωνία υλοποιηθεί, η παγκόσμια αγορά θα μπορούσε να ανακτήσει το 15%-20% των συνηθισμένων προμηθειών πετρελαίου και LNG. Ωστόσο, ακόμη και αν η ειρήνη επικρατήσει, η επιστροφή στις εποχές του πετρελαίου των 60 δολαρίων το βαρέλι δεν φαίνεται να είναι κοντά, επισημαίνει ο Economist.
Παρότι το μνημόνιο δεν έχει ακόμη υπογραφεί επίσημα και παραμένουν ανοιχτά ζητήματα –όπως το μέλλον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος και οι όροι διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ– οι δύο πλευρές έχουν ισχυρά κίνητρα να τερματίσουν τη σύγκρουση. Η οικονομία του Ιράν χρειάζεται επειγόντως την επανέναρξη των εξαγωγών πετρελαίου, ενώ ο Τραμπ επιδιώκει χαμηλότερες τιμές καυσίμων ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
Οι αγορές ήδη προεξοφλούν αποκλιμάκωση. Το Brent, έχει υποχωρήσει κάτω από τα 80 δολάρια το βαρέλι από επίπεδα άνω των 110 δολαρίων τον Μάιο.
Οι αγορές ίσως βιάζονται
Παρά την αισιοδοξία, οι μεγάλοι αγοραστές παραμένουν επιφυλακτικοί. Σύμφωνα με στελέχη της αγοράς, οι παραγγελίες για πετρέλαιο από τις χώρες του Κόλπου εξακολουθούν να είναι περιορισμένες.
Ακόμη και αν επιτευχθεί μόνιμη συμφωνία, η ομαλοποίηση απαιτεί χρόνο. Τα δεξαμενόπλοια δεν αρκεί να εγκαταλείψουν τον Περσικό Κόλπο· πρέπει να επιστρέψουν, να επανεκκινήσει η παραγωγή και να αυξηθεί η δυναμικότητα των διυλιστηρίων σε παγκόσμιο επίπεδο.
Το πρώτο εμπόδιο είναι η αποναρκοθέτηση των Στενών του Ορμούζ. Χάρτης των Φρουρών της Επανάστασης που περιήλθε σε γνώση του Economist δείχνει ότι νάρκες έχουν τοποθετηθεί ακριβώς στις βασικές θαλάσσιες οδούς. Οι εναλλακτικές διαδρομές κατά μήκος των ακτών του Ιράν και του Ομάν είναι στενές και επικίνδυνες, γεγονός που περιορίζει σημαντικά τη ναυσιπλοΐα.
Οι ΗΠΑ διαθέτουν ήδη εξειδικευμένα πλοία αποναρκοθέτησης στην περιοχή, ενώ Βρετανία και Γαλλία έχουν προσφερθεί να συνδράμουν.
Τα δεξαμενόπλοια επιστρέφουν με αργούς ρυθμούς
Ορισμένοι εφοπλιστές παρουσιάζονται απρόθυμοι να αναλάβουν το ρίσκο και να διέλθουν άμεσα από τα Στενά. Παράλληλα, ασφαλιστικές εταιρείες έχουν αρχίσει να μειώνουν έως και κατά 50% τα πρόσθετα ασφάλιστρα πολέμου για ορισμένους πελάτες.
Εμπορικοί οίκοι όπως η Mercuria, κινεζικοί εισαγωγείς και διυλιστήρια της Νοτιοανατολικής Ασίας αναζητούν ήδη πλοία για τη μεταφορά πετρελαίου από τον Κόλπο μέσα στις επόμενες ημέρες.
Ωστόσο, η πλειονότητα των πλοιοκτητών αναμένεται να περιμένει έως ότου η περιοχή θεωρηθεί πλήρως ασφαλής. Η διαδικασία μπορεί να απαιτήσει τουλάχιστον έξι εβδομάδες. Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler, τα 118 φορτωμένα δεξαμενόπλοια που παραμένουν σήμερα ακινητοποιημένα στον Κόλπο θα χρειάζονταν υπό κανονικές συνθήκες 10 έως 15 ημέρες για να αποχωρήσουν. Με παράλληλες εργασίες αποναρκοθέτησης, η διαδικασία αναμένεται να είναι πολύ πιο αργή.
Η παραγωγή θα ανακάμψει σταδιακά
Οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Κόλπου δεν έχουν αναφέρει σοβαρές ζημιές στα κοιτάσματά τους. Καθώς είχαν ήδη περιορίσει την παραγωγή όταν οι αποθηκευτικοί χώροι γέμισαν περίπου κατά 50%, διαθέτουν τη δυνατότητα να αυξήσουν σχετικά γρήγορα την άντληση.
Πρώτα αναμένεται να επανέλθουν τα μεγάλα κοιτάσματα ελαφρού αργού της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι η συνολική παραγωγή του Κόλπου θα φθάσει το 30%-50% των επιπέδων του Φεβρουαρίου έως τα μέσα Ιουλίου, το 60%-70% έως τα μέσα Σεπτεμβρίου και το 80%-90% μέχρι το τέλος του έτους.
Σε αυτό το σενάριο, το Brent θα μπορούσε να κινηθεί προς τα 75 δολάρια το βαρέλι, χωρίς όμως να επιστρέψει στα επίπεδα πριν από τη σύγκρουση.
Γιατί το πετρέλαιο θα παραμείνει ακριβό
Η επιστροφή στην κανονικότητα απέχει ακόμη αρκετούς μήνες. Ακόμη κι αν τα εξερχόμενα πλοία αρχίσουν σύντομα να περνούν τα Στενά του Ορμούζ, τα εισερχόμενα ενδέχεται να μη γυρίσουν σε πλήρη αριθμό πριν περάσουν τέσσερις ή πέντε μήνες.
Πολλά δεξαμενόπλοια μετακινήθηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου σε πιο ασφαλείς και επικερδείς διαδρομές στον Ατλαντικό και δεν πρόκειται να επιστρέψουν άμεσα. Παράλληλα, οι ασφαλιστικές εταιρείες θα διατηρήσουν υψηλά ασφάλιστρα, έως ότου αποκατασταθεί πλήρως η ελευθερία ναυσιπλοΐας.
Ένα ακόμη ζήτημα αφορά τα τέλη διέλευσης. Παρότι ο Τραμπ υποστηρίζει ότι το Ιράν συμφώνησε να μην επιβάλλει χρεώσεις για 60 ημέρες, η Τεχεράνη αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο επιβολής ειδικών «τελών». Ήδη έχει δημιουργηθεί η Persian Gulf Strait Authority (PGSA), η οποία θα διαχειρίζεται το νέο καθεστώς διέλευσης.
Το πρόβλημα είναι ότι οποιαδήποτε πληρωμή προς φορείς που συνδέονται με το ιρανικό κράτος ή τους Φρουρούς της Επανάστασης θα μπορούσε να εκθέσει εταιρείες σε αμερικανικές κυρώσεις, αποτρέποντας πολλούς διεθνείς μεταφορείς.
Έλλειμμα προσφοράς και νέες πιέσεις
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι η προσφορά πετρελαίου θα παραμείνει περιορισμένη ακόμη και μετά από μια ουσιαστική εκεχειρία. Παράλληλα, οι αγορές αναμένουν ότι οι ΗΠΑ θα αναστείλουν τις επόμενες αποδεσμεύσεις στρατηγικών αποθεμάτων, στερώντας από την αγορά περίπου 1 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Την ίδια στιγμή, η ζήτηση ενδέχεται να ανακάμψει πολύ ταχύτερα. Η Κίνα, η οποία μείωσε τις εισαγωγές αργού κατά περίπου 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως κατά τη διάρκεια της κρίσης, αναμένεται να επιστρέψει δυναμικά στην αγορά μόλις σταθεροποιηθεί η κατάσταση.
Η Morgan Stanley προβλέπει έλλειμμα προσφοράς 3,4 εκατ. βαρελιών ημερησίως το τρίτο τρίμηνο του έτους, εξέλιξη που θα συνεχίσει να εξαντλεί τα ήδη χαμηλά παγκόσμια αποθέματα. Η τράπεζα εκτιμά ότι το Brent άμεσης παράδοσης θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στα 90 δολάρια το βαρέλι από τον Ιούλιο έως τον Σεπτέμβριο και στα 80 δολάρια το τελευταίο τρίμηνο του έτους.
Οι κίνδυνοι παραμένουν
Ακόμη μεγαλύτερη αβεβαιότητα επικρατεί στην αγορά διυλισμένων προϊόντων. Οι ασιατικές οικονομίες εξακολουθούν να περιμένουν φορτία από τον Κόλπο, ενώ αρκετά ιρανικά διυλιστήρια έχουν υποστεί ζημιές από τις πολεμικές επιχειρήσεις.
Ελλείψεις σε βενζίνη, νάφθα, υγραέριο, καύσιμα αεροσκαφών και ντίζελ θα μπορούσαν να εμφανιστούν σε περιοχές της Αφρικής, της Ασίας και της Ευρώπης. Στις ΗΠΑ, παρότι τα διυλιστήρια ενδέχεται να στραφούν ξανά στην παραγωγή βενζίνης για την εγχώρια αγορά, τα αποθέματα παραμένουν χαμηλά και οι τιμές στα πρατήρια μπορεί να παραμείνουν αυξημένες.
Το σημαντικότερο όμως είναι ότι η αγορά θα συνεχίσει να ενσωματώνει ένα «ασφάλιστρο κινδύνου» για το ενδεχόμενο νέας έντασης στα Στενά του Ορμούζ ή επανέναρξης των συγκρούσεων. Σύμφωνα με τη Rystad Energy, αυτό το γεωπολιτικό premium μπορεί να προσθέτει έως και 10 δολάρια ανά βαρέλι στις διεθνείς τιμές για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Η συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν μπορεί να απομάκρυνε τον κίνδυνο μιας ενεργειακής καταστροφής, όμως οι πληγές που άφησε στις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου δύσκολα θα επουλωθούν γρήγορα. Οι εποχές του φθηνού πετρελαίου φαίνεται πως, προς το παρόν, παραμένουν μακρινή ανάμνηση.
Διαβάστε ακόμη
Τραμπ: Δεν είναι τελική η συμφωνία με το Ιράν – Αν δεν μου αρέσει θα τους ξαναβομβαρδίσουμε
Ανελκυστήρες: Το ελληνικό φαινόμενο που ξάφνιασε Αμερικανούς ερευνητές (γράφημα)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.