Ιράν: Το καλό σενάριο για τις οικονομίες (πιο πιθανό) και το κακό

Οι προσπάθειες για την εξεύρεση λύσης ώστε να ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ εξελίσσονται σε θρίλερ. Ο Τραμπ φαίνεται παγιδευμένος και επιθυμεί διακαώς να ανοίξουν τα Στενά, οι Ιρανοί όμως τον βασανίζουν και δεν συμφωνούν με τις προτάσεις του, παρά την πίεση που τους ασκεί, εμποδίζοντας τις μεταφορές του ιρανικού πετρελαίου μέσω του ναυτικού αποκλεισμού που έχει επιβάλει.

Οσο τα Στενά μένουν κλειστά, οι συνέπειες για τις δυτικές οικονομίες -κυρίως την ευρωπαϊκή αλλά και την αμερικανική- είναι μεγάλες. Και αυτές οι συνέπειες δημιουργούν πολύ μεγάλη πίεση στον ίδιο τον Τραμπ διότι πλήττουν τον Αμερικανό ψηφοφόρο λίγους μήνες πριν από τις ενδιάμεσες αμερικανικές εκλογές. Αυτό μεταφράζεται σε μεγάλη πολιτική πίεση προς τον ίδιο γιατί για τους Αμερικανούς η τιμή της βενζίνης πάνω από τα 4 δολάρια το γαλόνι είναι αδιανόητη κατάσταση.

Ο Τραμπ, λοιπόν, πιέζεται πολύ να βρει έναν τρόπο απεμπλοκής και ανοίγματος των Στενών. Καθώς και το Ιράν, παρά το πείσμα του καθεστώτος, πιέζεται οικονομικά από τον ναυτικό αποκλεισμό, τελικά και οι δύο αντιμαχόμενοι έχουν συμφέρον να αποκλιμακώσουν την κατάσταση. Μένει να βρεθεί ένας τρόπος να πουν και οι δύο ότι νίκησαν. Να πει δηλαδή ο Τραμπ ότι πετύχαμε τον στόχο μας, αποδυναμώσαμε το Ιράν, του στερήσαμε τη δυνατότητα να φτιάξει πυρηνικά και εξαντλήσαμε το οπλοστάσιό του και αντίστοιχα να πει το Ιράν ότι διώξαμε τους Αμερικανούς και τους Ισραηλινούς εισβολείς και αποδείξαμε την ισχύ μας. Αρα όλοι θα έχουν νικήσει, οπότε τα Στενά θα ανοίξουν.

Αυτό είναι το καλό σενάριο και σε αυτό πιστεύουν οι αγορές, αφού βλέπουμε τις αξίες των μετοχών να ανεβαίνουν, τον χρυσό και το ασήμι να πέφτουν, τα κέρδη των επιχειρήσεων να αυξάνονται.

Η συμπεριφορά των αγορών δείχνει ότι αισιοδοξούν και βλέπουν ότι σύντομα θα βρεθεί λύση. Ενδεχομένως η αισιοδοξία τους να σχετίζεται και με μια ενδεχόμενη μείωση της δύναμης του Τραμπ στις ενδιάμεσες εκλογές τον Νοέμβριο, που θα δρομολογούσε εξελίξεις μελλοντικής αντικατάστασής του και έτσι θα περιορίζονταν η αναστάτωση και η αστάθεια που προκαλεί στις γεωπολιτικές και οικονομικές ισορροπίες.

Ολα αυτά συνθέτουν το αισιόδοξο σενάριο. Το οποίο, παρόλο που είναι αισιόδοξο, δεν σημαίνει ότι είναι και ευχάριστο, αφού οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου δεν θα αποκλιμακωθούν εύκολα και γρήγορα. Και αυτό διότι εκτός από το κόστος της μεταφοράς των καυσίμων και των προϊόντων, που θα επανέλθει σε χαμηλότερα επίπεδα όταν ανοίξουν τα Στενά, υπάρχει και το κόστος που προκαλεί ο περιορισμός της παραγωγής από την περιοχή. Η παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου έχει υποστεί μεγάλα πλήγματα από την καταστροφή εργοστασίων, διυλιστηρίων, σταθμών υγροποίησης φυσικού αερίου, σταθμών φόρτωσης στα καράβια, αγωγών και άλλων κρίσιμων υποδομών.

Οι ζημιές αυτές εκτιμάται ότι είναι πολύ μεγάλες και για να ξαναφτάσει η παραγωγή στα προ του πολέμου επίπεδα χρειάζονται επενδύσεις πολλών δισεκατομμυρίων και τουλάχιστον δύο χρόνια επισκευών.

Και από αυτόν τον πόλεμο, αλλά και από τον πόλεμο Ρωσίας – Ουκρανίας προκύπτουν σημαντικά μαθήματα για τον δυτικό κόσμο, με κυριότερο ότι πρέπει να επιδιώξει την ενεργειακή του επάρκεια. Και αυτό, δεδομένου ότι η Ευρώπη δεν διαθέτει ούτε πετρέλαιο ούτε φυσικό αέριο, θα επιδιωχθεί μέσα από τις εναλλακτικές πηγές ενέργειας, από φωτοβολταϊκά και αιολικά, αλλά και από πυρηνικούς αντιδραστήρες εφόσον αυτό γίνει αποδεκτό από τις ευρωπαϊκές κοινωνίες.

Οι εναλλακτικές πηγές λοιπόν, οι οποίες έως τώρα χρησιμοποιούνταν για περιβαλλοντικούς λόγους, τώρα κρίνονται αναγκαίες και για λόγους ενεργειακής θωράκισης της Ευρώπης.

Τα ερωτήματα

Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι αν και πότε θα ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ και αν θα υπάρξει ειρήνη και σταθερότητα στην περιοχή.

Η απάντηση δεν είναι εύκολη φυσικά – ίσως το άνοιγμα των Στενών, αν δεν συνοδευτεί με συνθήκες πραγματικής ειρήνης, να μην αρκεί για να επανέλθει η ισορροπία στις δυτικές οικονομίες. Και οι επιπτώσεις από αυτόν τον πόλεμο είναι σημαντικές για τη Δύση, αλλά και για την παγκόσμια οικονομία. Τόσο για την πραγματική οικονομία, τη γεωργική παραγωγή, τη βιομηχανία, τη μεταποίηση όσο και για την τεχνολογία και τις υπηρεσίες, ακόμη και για τον άυλο, αλλά πολύ ενεργοβόρο κόσμο της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Ο άυλος κόσμος έχει μια αλματώδη ανάπτυξη τις τελευταίες δεκαετίες, με μια αστρονομική επιτάχυνση τα τελευταία χρόνια, καθώς τα σούπερ κομπιούτερ και η Τεχνητή Νοημοσύνη έχουν μπει στο παιχνίδι. Ο υλικός κόσμος της βιομηχανίας, της μεταποίησης, της γεωργικής παραγωγής έχει χάσει την αίγλη του διότι δεν προσφέρει τις αποδόσεις που προσφέρουν οι τεχνολογικές επιχειρήσεις στα διεθνή χρηματιστήρια.

Ομως ο πόλεμος στο Ιράν έχει κόστος και για τον υλικό κόσμο της παραγωγής και για τον άυλο κόσμο της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Τα Στενά του Ορμούζ είναι κομβικό σημείο για το διεθνές εμπόριο. Από εκεί περνάει το εμπόριο πολύ βασικών για την παραγωγή πρώτων υλών.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσίευσαν πρόσφατα οι «Financial Times», το 50% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου θείου περνά από τα Στενά. Από εκεί διέρχεται επίσης το 34% του εμπορίου αργού πετρελαίου, το 29% του υγροποιημένου πετρελαϊκού αερίου (LPG), το 19% του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), το 19% των διυλισμένων πετρελαϊκών προϊόντων, το 13% των χημικών -συμπεριλαμβανομένων των λιπασμάτων- και σχεδόν το 10% του αλουμινίου.

Ολα αυτά αποτελούν τη βάση της παγκόσμιας παραγωγής όχι μόνο όλων ανεξαιρέτως των βιομηχανικών προϊόντων, αλλά και της παραγωγής τροφίμων. Και φυσικά είναι η βάση πάνω στην οποία πατάει η τεχνολογία. Και λόγω των υλικών που χρησιμοποιεί, αλλά κυρίως λόγω της ενέργειας που απαιτείται για τη λειτουργία των υπερυπολογιστών και της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Ακόμη λοιπόν κι αν ανοίξουν τα Στενά, θα χρειαστεί χρόνος για να αποκατασταθούν οι ζημιές στις υποδομές και την παραγωγή.

Και εδώ μπαίνει το απαισιόδοξο σενάριο -το οποίο σήμερα δεν προκρίνεται από τις αγορές- ότι η κρίση θα διαρκέσει χρόνια και θα είναι πολύ βαθύτερη απ’ ό,τι σήμερα εκτιμούμε. Σε αυτό το απαισιόδοξο σενάριο η οικονομία της Ευρώπης θα έχει χρόνιο πρόβλημα, ο πληθωρισμός θα είναι υψηλός για χρόνια, μπορεί οι οικονομίες να μπουν σε ύφεση και να επικρατήσει η πολύ δυσάρεστη κατάσταση του στασιμοπληθωρισμού. Μια κατάσταση στην οποία συνυπάρχουν οι δύο μεγαλύτεροι εχθροί της ευημερίας, ο υψηλός πληθωρισμός και η ύφεση.

Αυτό σημαίνει φτώχεια για αυξανόμενο μέρος του πληθυσμού και σοβαρές οικονομικές δυσκολίες για τη συντριπτική πλειονότητα των Ευρωπαίων.

Δεν είναι ευτυχώς αυτό το πιθανότερο σενάριο, είναι όμως ένα σενάριο το οποίο οι διεθνείς οργανισμοί εξετάζουν και οι ηγεσίες λαμβάνουν υπόψη τους σχεδιάζοντας τρόπους για να αντεπεξέλθουν.