Η Ευρωπαϊκή Ένωση συνεχίζει την αύξηση των αποθεμάτων φυσικού αερίου της έτσι ώστε να τα βγάλει πέρα τον ερχόμενο χειμώνα, αλλά παράλληλα καλείται να αντιμετωπίσει και ένα νέο, μεγαλύτερο πρόβλημα: την αποσύνδεση των τιμών ενέργειας από την αγορά φυσικού αερίου.
Προς το παρόν, ώντας η ακριβότερη και πιο δημοφιλής μορφή ενέργειας, το φυσικό αέριο είναι αυτό που θέτει το επίπεδο των τιμών του ηλεκτρικού στην αγορά. Αυτό σημαίνει πως οι καταναλωτές επωμίζονται το μεγαλύτερο μέρος του κόστους που προκαλεί η μείωση της παροχής ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη, ενώ η Γηραιά Ήπειρος δεν βγαίνει κερδισμένη από την ηλεκτροπαραγωγή μέσω των φθηνών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας οι οποίες έχουν αυξημένα περιθώρια κέρδους λόγω της τρέχουσας αναντιστοιχίας κόστους-τιμών.
Οι Ευρωπαίοι ρυθμιστές έχουν, πια, μια μοναδική ευκαιρία για την πράσινη μετάβαση και τον «απογαλακτισμό» από το φυσικό αέριο. Η προσπάθεια αυτή είναι καίριας σημασίας αφού είτε μπορεί να βελτιώσει είτε να επιδεινώσει την κρίση της αγοράς.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ενδέχεται να λάβει ορισμένα προσωρινά μέτρα μέχρι να δημιουργήσει ένα συγκεκριμένο, μόνιμο στρατηγικό πλαίσιο.
Ιδού ορισμένα από τα βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα μέτρα που μελετούν οι ρυθμιστές, σύμφωνα με το Bloomberg:
Πλαφόν στις τιμές φυσικού αερίου
Οι ρυθμιστές της Ευρωπαϊκής Ένωση μελετούν την εφαρμογή διευρυμένου πλαφόν στις τιμές χονδρικής του φυσικού αερίου έτσι ώστε να μειώσουν το δυσθεώρητο κόστος της ενέργειας, αλλά αντιμετωπίζουν εμπόδια. Οποιαδήποτε τέτοια απόφαση θα πρέπει να μην οδηγήσει στην αύξηση της ζήτησης, να μην προωθεί την εξαγωγή του υδρογονάνθρακα σε τρίτες χώρες και να μην επηρεάσει την εισαγωγή φυσικού αερίου.
«Μην εμποδίζετε την ελεύθερη μεταβολή των τιμών χονδρικής», τόνισε το στέλεχος της European Energy Exchange, Στέφεν Κόλερ, προσθέτοντας πως «οι τιμές αυτές είναι καίριας σημασίας. Αφήστε την αγορά να το κάνει. Εάν θέλετε να εφαρμόσετε πλαφόν, πρέπει να το κάνετε μόλις η αγορά έχει εξισορροπηθεί».
Σημειωτέον πως η Κομισιόν μελετά την εφαρμογή προσωρινού πλαφόν για τη μείωση της μεταβλητότητας των τιμών φυσικού αερίου και αντιμετώπιση της τρέχουσας ενεργειακής κρίσης. Οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναμένεται να λάβουν αποφάσεις όσον αφορά τις προτάσεις της Κομισιόν στην επόμενη σύνοδο κορυφής στις 24 Νοεμβρίου.
Το ιβηρικό μοντέλο
Μία άλλη βραχυπρόθεσμη λύση θα ήταν η μείωση της χρήσης φυσικού αερίου για την ηλεκτροπαραγωγή, κάτι το οποίο έχουν κάνει τόσο η Πορτογαλία όσο και η Ισπανία. Το λεγόμενο και «ιβηρικό μοντέλο» θα μπορούσε να οδηγήσει σε μείωση των τιμών χονδρικής φυσικού αερίου κατά 10% – 35% στην Ευρώπη, σύμφωνα με την φινλανδική Wartsila Oyj.
Η μείωση των τιμών αυτών θα μπορούσε, όμως, να οδηγήσει και σε μείωση της αποδοτικής κατανάλωσης ενέργειας και αύξηση των εξαγωγών ενέργειας προς τρίτες χώρες.
Παράλληλα, χώρες όπως η Ολλανδία οι οποίες χρησιμοποιούν, ως επί το πλείστον, φυσικό αέριο για την ηλεκτροπαραγωγή τους ενδέχεται να αναγκαστούν να επωμιστούν το μεγαλύτερο ποσοστό του κόστους μιας κίνησης τέτοιου είδους.
Επιπροσθέτως, ορισμένοι ηλεκτροπαραγωγοί θα μπορούσαν να έχουν υπερκέρδη εάν έχουν ήδη συνάψει συμφωνίες βάσει των τρεχουσών υψηλών τιμών, κάτι που οδηγεί στην επόμενη πρόταση.
Πλαφόν στα έσοδα
Ένα πλαφόν στα έσοδα των εταιρειών ηλεκτροπαραγωγής που δεν χρησιμοποιούν φυσικό αέριο αλλά καταγράφουν υπερκέρδη λόγω της ενεργειακής κρίσης θα μπορούσε να αντισταθμίσει, μερικώς, το φόρτο που καλούνται να επωμιστούν οι καταναλωτές μέσω επιδοτήσεων. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη συμφωνήσει για την επιβολή ενός τέτοιου πλαφόν στα 180 ευρώ/μεγαβατώρα από τον Δεκέμβριο μέχρι τον Ιούνιο.
«Το μεγαλύτερο πρόβλημα όσον αφορά την πρόταση αυτή είναι πως το πλαφόν πλήττει τις εταιρείες ηλεκτροπαραγωγής οι οποίες χρησιμοποιούν ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, κάτι που επηρεάζει αρνητικά τις μακροπρόθεσμες επενδύσεις στον τομέα» τόνισε ο Φαμπιάν Ρόνινγκεν, αναλυτής της Rystad AS.
Ένα άλλο μειονέκτημα της κίνησης αυτής είναι η αντιμετώπιση του hedging των τιμών και των futures. Οι ηλεκτροπαραγωγοί πουλούν το μεγαλύτερο μέρος της ηλεκτροπαραγωγής τους πολλούς μήνες ή ολόκληρα έτη πριν το παράγουν οπότε ενδέχεται να έχουν ελάχιστα κέρδη εάν έχουν ήδη συμφωνήσει για την παροχή ενέργειας σε μειωμένες τιμές.
Διάσπαση της αγοράς
Σε μακροπρόθεσμο επίπεδο, η Ευρώπη θα μπορούσε να διασπάσει την αγορά στα δύο, διαχωρίζοντας την τιμολόγηση του ηλεκτρικού που παράγεται από υδρογονάνθρακες από αυτή του ηλεκτρικού που παράγεται από ΑΠΕ.
Η Βρετανία έχει ήδη στραφεί προς τη λύση αυτή μέσω του νέου πλαισίου Contracts for Difference το οποίο παρέχει σταθερές τιμές στους παρόχους «πράσινης» ηλεκτρικής ενέργειας. Τα CfDs παρέχουν σταθερό εισόδημα στις εταιρείες αυτές, ενώ όποια επιπλέον κέρδη χρησιμοποιούνται για την αντιστάθμιση των φουσκωμένων λογαριασμών των καταναλωτών.
Το πρόβλημα με τα CfDs είναι η σωστή λήψη αποφάσεων όσον αφορά τα συμβόλαια αυτά τα οποία πολλές φορές διαρκούν πάνω από μια δεκαετία.
Τοπική τιμολόγηση
Όπως συμβαίνει και σε ορισμένες περιοχές της Σκανδιναβίας αλλά και στις ΗΠΑ, η τοπική τιμολόγηση της ενέργειας θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως μέσο αντιστάθμισης του κόστους της ηλεκτροδότησης αντί της επιβολής ενιαίας τιμής σε ολόκληρη την επικράτεια. Σημειωτέον πως η ενιαία τιμή πολλές φορές προκαλεί προβλήματα λόγω της αναντιστοιχίας παροχής ενέργειας μεταξύ των τοπικών δικτύων ηλεκτροδότησης.
Παρ’ όλα αυτά, η στρατηγική αυτή ενδέχεται να αυξήσει το βαθμό κινδύνου των επενδύσεων λόγω της «πιθανής αλλαγής της ισορροπίας προσφοράς και ζήτησης σε τοπικό επίπεδο, δεδομένης της μεταβλητότητας των τιμών», σύμφωνα με την αναλυτή της S&P Global Commodity Insights, Κόραλι Λωρενσάν. Η Ofgem μελετά την πιθανή εφαρμογή ενός τέτοιου πλαισίου στη Βρετανία, όπου υπάρχει «μποτιλιάρισμα» στη σύνδεση του δικτύου ηλεκτροδότησης που συνδέει τη Σκωτία με την Αγγλία. Πολλές φορές, ορισμένοι ηλεκτροπαραγωγοί της Σκωτίας αναγκάζονται να κλείσουν τις μονάδες τους για την αποφυγή τέτοιων προβλημάτων, κάτι που οδηγεί σε αύξηση των λογαριασμών των καταναλωτών στην περιοχή.
Pay-as-bid
Oι συναλλαγές της Προ-Ημερήσιας Αγοράς (Day Ahead Market/DAM) προς το παρόν λειτουργούν βάσει των τιμών εκκαθάρισης που προσφέρουν οι ακριβότεροι ηλεκτροπαραγωγοί (pay-as-cleared). Αυτό ενδέχεται να αλλάξει σε τιμή προσφοράς «pay-as-bid», το οποίο σημαίνει πως οι τιμές θα συνάδουν με το κόστος παραγωγής κάθε ηλεκτροπαραγωγικής εταιρείας. Για παράδειγμα, ένα αιολικό πάρκο θα μπορούσε να δραστηριοποιείται στην ίδια αγορά με μία μονάδα ηλεκτροπαραγωγής φυσικού αερίου, αλλά θα μπορούσε να προσφέρει πολύ φθηνότερη ενέργεια.
Απραξία
Ορισμένοι αναλυτές τονίζουν πως η ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας δεν χρήζει μακροπρόθεσμης παρέμβασης. Η τρέχουσα επέκταση του τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σημαίνει πως οι φθηνότεροι ηλεκτροπαραγωγοί είναι αυτοί οι οποίοι θα αρχίσουν να θέτουν τις ανταγωνιστικότερες τιμές στην αγορά, εξαλείφοντας την ανάγκη για φυσικό αέριο.
Σύμφωνα με τον αναλυτή της ICIS, Σεμπάστιαν Μπράουν, «η αγορά θα λειτουργήσει εύρυθμα μέχρι το 2050 αλλά και σε πιο μακροπρόθεσμο επίπεδο εάν δεν υπάρξει παρέμβαση».
Διαβάστε ακόμη
«Βροχή» από ξενοδοχειακά deals – Ποιοι έδωσαν τα χέρια από τη Μύκονο μέχρι την Αράχωβα
e-Κληρονομιές: Ο «μαραθώνιος» των δικαιολογητικών και τα «ψιλά» γράμματα της δήλωσης