Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ δηλώνει ότι οι ΗΠΑ ετοιμάζονται να ασκήσουν πρωτοφανή οικονομική πίεση στο Ιράν, έναν ισχυρισμό που οι επικριτές υποδέχθηκαν με σκεπτικισμό, δεδομένου ότι η χώρα υπόκειται ήδη σε ναυτικό αποκλεισμό και χιλιάδες κυρώσεις.
Παρόλο που η κυβέρνηση Τραμπ δεν έχει αποκαλύψει τι σχεδιάζει, υπάρχουν ακόμη σημεία πίεσης που θα μπορούσε να πλήξει το υπουργείο Οικονομικών του Μπέσεντ. Σύμφωνα με ανάλυση του Bloomberg, η βασική πρόκληση είναι ότι η στόχευση των επιλογών που απομένουν εγκυμονεί τον κίνδυνο αρνητικών επιπτώσεων για την ίδια την οικονομία των ΗΠΑ.
«Εκτός εάν ο πρόεδρος αποφασίσει να ιεραρχήσει την αντιμετώπιση της ιρανικής απειλής πάνω από όλα τα άλλα ζητήματα, και συγκεκριμένα την Κίνα, είναι αμφίβολο αν οποιαδήποτε ενέργεια λάβουν θα αλλάξει ουσιαστικά τους υπολογισμούς του Ιράν», δήλωσε ο αναλυτής του Bloomberg Economics, Κρις Κένεντι.
Ακολουθεί μια ματιά σε ορισμένες από τις επιλογές. Απέχουν πολύ από το να είναι εξαντλητικές και παραμένει ασαφές ποιες από αυτές —αν υπάρξουν— θα ακολουθήσει η κυβέρνηση. Οι αξιωματούχοι θα μπορούσαν να συνδυάσουν αρκετά από αυτά τα μέτρα ή να επιλέξουν μια εντελώς διαφορετική προσέγγιση.
Δεσμοί με την Κίνα
Η Κίνα αγοράζει περισσότερο από το 90% των εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν. Οι ποινές σε οντότητες που διευκολύνουν αυτές τις αγορές θα μειώσουν άμεσα τα πετρελαϊκά έσοδα της Τεχεράνης.
Η Ουάσιγκτον έχει ήδη επιβάλει κυρώσεις σε ορισμένα ανεξάρτητα κινεζικά διυλιστήρια («teapots») και εταιρείες αφότου οι ΗΠΑ ξεκίνησαν τον πόλεμο κατά του Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου. Ωστόσο, μέχρι στιγμής, οι ΗΠΑ έχουν αποφύγει να στοχεύσουν τις μεγάλες κινεζικές τράπεζες που χρηματοδοτούν αυτό το εμπόριο.
Ο κίνδυνος είναι ότι τα πλήγματα σε κινεζικές εταιρείες ή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα εγκυμονούν την επιδείνωση των εντάσεων με το Πεκίνο ενόψει της προγραμματισμένης συνάντησης μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και του Κινέζου ηγέτη Σι Τζινπίνγκ. Υπάρχει επίσης ένα οικονομικό τίμημα, καθώς ο περιορισμός των ιρανικών βαρελιών θα αφαιρούσε το πετρέλαιο που πωλείται με έκπτωση από την παγκόσμια αγορά και θα μπορούσε να αυξήσει τις ήδη υψηλές τιμές του πετρελαίου.
Τον Μάιο, η Κίνα διέταξε τις εγχώριες εταιρείες να μην συμμορφώνονται με τις αμερικανικές κυρώσεις σε πέντε διυλιστήρια, ενώ οι μεγαλύτερες τράπεζές της βρέθηκαν διχασμένες ανάμεσα οδηγία του Πεκίνου και στον κίνδυνο να χάσουν την πρόσβαση στο χρηματοπιστωτικό σύστημα των ΗΠΑ.
Ανταλλακτήρια συναλλάγματος
Υπάρχει ένας αριθμός ανταλλακτηρίων συναλλάγματος σε χώρες όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα που βοηθούν το Ιράν στον επαναπατρισμό κεφαλαίων. Αφού το Ιράν πραγματοποιήσει τις πωλήσεις πετρελαίου, εξακολουθεί να χρειάζεται ανταλλακτήρια και ενδιάμεσους για να μετατρέψει τις πληρωμές —που συχνά λαμβάνονται σε κινεζικό γουάν— σε νομίσματα που η Τεχεράνη μπορεί πράγματι να χρησιμοποιήσει.
Το υπουργείο Οικονομικών έχει ήδη αποδείξει ότι θεωρεί αυτό το σημείο ως αδυναμία, επιβάλλοντας κυρώσεις σε ορισμένα ιρανικά ανταλλακτήρια στο πλαίσιο της εκστρατείας «Οικονομική Οργή» (Economic Fury) του Μπέσεντ, με την κατηγορία ότι βοήθησαν στη νομιμοποίηση δισεκατομμυρίων δολαρίων σε ξένο νόμισμα.
Μια τέτοια κίνηση θα εμπόδιζε το Ιράν να αποκτήσει πρόσβαση σε πολλά από τα κεφάλαιά του, αλλά το Ιράν έχει περάσει χρόνια δημιουργώντας εναλλακτικά κανάλια για τη μεταφορά χρημάτων εκτός του επίσημου χρηματοπιστωτικού συστήματος. Η διακοπή της λειτουργίας μεμονωμένων ανταλλακτηρίων πιθανότατα θα ωθήσει τις συναλλαγές προς νέους ενδιάμεσους, νομίσματα ή ψηφιακά στοιχεία ενεργητικού, αντί να τις σταματήσει εντελώς.
Εμπορικοί εταίροι του Ιράν
Οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να απειλήσουν με δευτερογενείς κυρώσεις οποιαδήποτε οντότητα διεξάγει ακόμα και περιορισμένες επιχειρηματικές δραστηριότητες με το Ιράν, παρόμοια με την προσέγγιση που υιοθέτησε ο Τραμπ απέναντι στη Βόρεια Κορέα το 2017. Αυτό θα μπορούσε να αναγκάσει ξένες εταιρείες και τράπεζες να επιλέξουν ανάμεσα στο να δραστηριοποιούνται με το Ιράν και διατήρηση της πρόσβασης στο χρηματοπιστωτικό σύστημα των ΗΠΑ, διευρύνοντας ενδεχομένως την επιρροή της Ουάσινγκτον πολύ πέρα από τις οντότητες που εμπλέκονται άμεσα στο ιρανικό εμπόριο πετρελαίου.
Μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να ασκήσει πρόσθετη πίεση στη Ρωσία και την Κίνα, αλλά και σε εταιρείες και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα σε χώρες γύρω από τα σύνορα του Ιράν —συμπεριλαμβανομένων εταίρων των ΗΠΑ όπως η Τουρκία— που διατηρούν σημαντικούς εμπορικούς δεσμούς με την Τεχεράνη.
Ο Τραμπ έχει ήδη αναφέρει μια παραλλαγή αυτής της προσέγγισης, απειλώντας με δασμούς 25% τις χώρες που διεξάγουν επιχειρηματικές δραστηριότητες με το Ιράν. Μέχρι στιγμής δεν το έχει πράξει.
Περιουσιακά στοιχεία στο εξωτερικό
Οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να προχωρήσουν πέρα από το πάγωμα των περιουσιακών στοιχείων της ιρανικής κυβέρνησης και να προσπαθήσουν να κατασχέσουν περιουσιακά στοιχεία που βρίσκονται ήδη υπό την δικαιοδοσία των ΗΠΑ, ακολουθώντας ένα βήμα που έλαβε η κυβέρνηση Μπους μετά την εισβολή στο Ιράκ το 2003.
Ωστόσο, η δεξαμενή των ιρανικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων που βρίσκονται πράγματι εντός της εμβέλειας των ΗΠΑ ενδέχεται να είναι περιορισμένη. Και η κατάσχεσή τους θα ήταν νομικά και διπλωματικά πιο περίπλοκη από το απλό πάγωμά τους. Μεγάλο μέρος του πλούτου του Ιράν στο εξωτερικό διακρατείται σε τρίτες χώρες και η Ουάσιγκτον θα χρειαστεί τη συνεργασία ξένων κυβερνήσεων για να προχωρήσει σε κατάσχεση.
Σκιώδης στόλος
Ενώ ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός έχει μειώσει την κυκλοφορία προς τα λιμάνια του Ιράν, οι ΗΠΑ ενδέχεται να εξετάσουν μια πιο ολοκληρωμένη προσπάθεια. Αυτή θα μπορούσε να στοχεύει όχι μόνο μεμονωμένα πλοία, αλλά και εταιρείες, τερματικούς σταθμούς και άλλες υποδομές που επιτρέπουν αυτές τις αποστολές. Οι ΗΠΑ έχουν ήδη επιβάλει κυρώσεις σε πλοία και ορισμένες οντότητες που εμπλέκονται σε αυτόν τον λεγόμενο «σκιώδη στόλο».
Διαβάστε ακόμη
Αλλάζει ο χάρτης των ελληνικών επιχειρήσεων με €7 δισ. σε νέα deals
Χρήματα στα παιδιά: Πότε η οικονομική βοήθεια ή το χαρτζιλίκι απαιτεί δήλωση στην εφορία;
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ