Για δεκαετίες, traders, στελέχη πετρελαϊκών εταιρειών και αναλυτές προειδοποιούσαν ότι ένα κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ θα προκαλούσε παγκόσμια οικονομική καταστροφή. Σήμερα, περισσότερο από τρεις μήνες μετά τον ουσιαστικό αποκλεισμό της κρίσιμης θαλάσσιας οδού, η αγορά ενέργειας βιώνει το μεγαλύτερο σοκ προσφοράς της σύγχρονης ιστορίας. Ωστόσο, το αργό πετρέλαιο εξακολουθεί να διαπραγματεύεται κάτω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, διαψεύδοντας τις δυσοίωνες προβλέψεις που έβλεπαν τιμές ακόμη και στα 200 δολάρια.
Μια σειρά από παράγοντες έχουν λειτουργήσει ως ανάχωμα απέναντι στις απώλειες άνω των 10 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως από τη Μέση Ανατολή. Οι εξαγωγές πετρελαίου των ΗΠΑ κατέγραψαν ιστορικά υψηλά επίπεδα, η κινεζική ζήτηση υποχώρησε πολύ περισσότερο από ό,τι ανέμενε η αγορά, ενώ μέρος των φορτίων εξακολουθεί να διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ μέσω εναλλακτικών ή λιγότερο ορατών διαδρομών. Παράλληλα, τα πλεονάζοντα αποθέματα που υπήρχαν πριν από την έναρξη του πολέμου βοήθησαν στην απορρόφηση σημαντικού μέρους του κραδασμού.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι περισσότεροι ανέμεναν πολύ μεγαλύτερη αναταραχή στην αγορά, σημειώνοντας ότι το πετρέλαιο κινείται γύρω στα 96 δολάρια, όταν αρκετοί προέβλεπαν άνοδο έως και τα 300 δολάρια ανά βαρέλι. Παρ’ όλα αυτά, το βασικό ερώτημα για τις αγορές παραμένει πόσο ακόμη μπορούν να αντέξουν αυτοί οι μηχανισμοί στήριξης και πότε θα αποκατασταθεί η ομαλή ροή μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Ιδιαίτερα καθοριστική αποδείχθηκε η στάση της Κίνας, του μεγαλύτερου εισαγωγέα πετρελαίου στον κόσμο. Τον Μάιο οι κινεζικές εισαγωγές υποχώρησαν σχεδόν κατά 40% σε σύγκριση με τον μέσο όρο της προηγούμενης χρονιάς. Η μείωση αυτή αντισταθμίζει από το ένα πέμπτο έως και το ένα τρίτο των ποσοτήτων που χάθηκαν εξαιτίας του πολέμου, ανάλογα με τις εκτιμήσεις των αναλυτών. Η υποχώρηση συνδέεται τόσο με τη μείωση των στρατηγικών αποθεμάτων όσο και με τη στροφή της κινεζικής βιομηχανίας σε εναλλακτικές πρώτες ύλες, όπως ο άνθρακας, για την παραγωγή χημικών προϊόντων, καθώς και με τη ραγδαία εξάπλωση των ηλεκτρικών οχημάτων.
Ταυτόχρονα, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν εξελιχθεί στον βασικό «ρυθμιστή» της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου. Μετά την έναρξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά του Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου, οι αμερικανικές εξαγωγές αργού και καυσίμων αυξήθηκαν κατά περισσότερο από 2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως σε σχέση με τον μέσο όρο του 2025. Η κυβέρνηση Τραμπ προχώρησε επίσης σε μαζική αποδέσμευση 172 εκατομμυρίων βαρελιών από τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου, ενώ σημαντικό μέρος αυτών των ποσοτήτων κατευθύνθηκε προς την Ευρώπη και άλλες αγορές του εξωτερικού.
Ωστόσο, οι λύσεις αυτές δεν είναι ανεξάντλητες. Τα αμερικανικά αποθέματα βρίσκονται πλέον στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων δύο δεκαετιών, ενώ οι στρατηγικές εφεδρείες και τα αποθέματα καυσίμων μειώνονται ταχύτατα ενόψει της θερινής περιόδου υψηλής ζήτησης. Αναλυτές προειδοποιούν ότι κάθε εβδομάδα το παγκόσμιο σύστημα χάνει 70 έως 80 εκατομμύρια βαρέλια διαθέσιμου «μαξιλαριού», περιορίζοντας σταδιακά την ευελιξία της αγοράς.
Παράλληλα, οι παραγωγοί του Περσικού Κόλπου αξιοποίησαν εναλλακτικές υποδομές. Η Σαουδική Αραβία αύξησε τη χρήση του αγωγού East-West προς την Ερυθρά Θάλασσα, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διοχέτευσαν περισσότερα φορτία προς το λιμάνι της Φουτζάιρα. Αν και η κίνηση μέσω των Στενών του Ορμούζ παραμένει πολύ χαμηλότερη από τα προπολεμικά επίπεδα, εξακολουθούν να πραγματοποιούνται διελεύσεις εμπορικών πλοίων, συμβάλλοντας στη σταθεροποίηση της αγοράς.
Η μεγάλη πρόκληση πλέον είναι το μέλλον. Αν η κινεζική ζήτηση επανέλθει στα προηγούμενα επίπεδα και τα παγκόσμια αποθέματα συνεχίσουν να μειώνονται, η αγορά πετρελαίου θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπη με μια νέα και πολύ πιο έντονη ανοδική κίνηση στις τιμές. Μέχρι τότε, η συνδυασμένη επίδραση των αμερικανικών εξαγωγών, της αδύναμης κινεζικής κατανάλωσης και των εναλλακτικών οδών μεταφοράς εξακολουθεί να συγκρατεί το πετρέλαιο σε επίπεδα πολύ χαμηλότερα από εκείνα που φοβόταν η αγορά στην αρχή της κρίσης.
Διαβάστε ακόμη
Αγγελική Δράκου & Κώστας Παπάζογλου (Grizo & Prasino): Τα ελληνικά βότανα από τη Θράκη
Ματιέ Πιγκάς: Ο εκδότης που θέλει να γίνει πρόεδρος της Γαλλίας
Πορτογαλία: Πώς μια χώρα 10 εκατομμυρίων κατοίκων έγινε ο φόβος των Big Tech
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα