Ο «ψυχρός πόλεμος» της Πολωνίας κλιμακώνεται, αποτελώντας μια απειλή που η ίδια η χώρα έχει προκαλέσει για τη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης με τον ταχύτερο ρυθμό ανάπτυξης.
Ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ, 69 ετών, και ο πρόεδρος Κάρολ Ναβρότσκι, ενθαρρυμένοι από την υποστήριξη του Ντόναλντ Τραμπ, βρίσκονται σε μια σφοδρή αντιπαράθεση από τις προεδρικές εκλογές του περασμένου έτους. Ένα χρόνο πριν από τις γενικές εκλογές, η αντιπαράθεση έχει ουσιαστικά ακυρώσει το κυβερνητικό πρόγραμμα και οδήγησε σε υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας από τους οίκους αξιολόγησης, καθώς απέτυχαν οι προσπάθειες για τη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος, το οποίο υπερβαίνει το 7% του ΑΕΠ. Τώρα απειλεί να παραλύσει την κεντρική τράπεζα.
Η σύγκρουση μεταξύ των φιλοευρωπαϊκών φιλελεύθερων και των εθνικιστών συντηρητικών μαίνεται εδώ και χρόνια, αλλά παρέμενε οικονομικά αμελητέα: το AEΠ διπλασιάστηκε την τελευταία δεκαετία, ξεπερνώντας το 1 τρισεκατομμύριο δολάρια, κατατάσσοντας την Πολωνία μεταξύ των 20 μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου. Τώρα, με τις τιμές της ενέργειας να εκτοξεύονται στα ύψη, τη Ρωσία να διεξάγει τον δικό της πόλεμο πέρα από τη γειτονική Ουκρανία και τις ΗΠΑ να διεξάγουν έναν παγκόσμιο εμπορικό πόλεμο, η κρίση στο επίκεντρο της πολωνικής πολιτικής θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο αυτό το ιστορικό επιτευγμάτων.
Η οικονομία ήδη επιβραδύνεται, με την ανάπτυξη να εκτιμάται στο 2,5% το επόμενο έτος, από 3,4% το 2026, σύμφωνα με τις προβλέψεις του ΔΝΤ που δημοσιεύθηκαν αυτή την εβδομάδα, καθώς οι εισροές κονδυλίων από την ΕΕ επιβραδύνονται και οι επενδύσεις μειώνονται.
Η εχθρική πολιτική σκηνή της Πολωνίας έχει φέρει αντιμέτωπα το συντηρητικό κόμμα «Νόμος και Δικαιοσύνη» με τον «Συνασπισμό των Πολιτών» για πάνω από δύο δεκαετίες. Η επιστροφή του Τουσκ ως πρωθυπουργού το 2023, μετά από δύο θητείες εθνικιστικής κυβέρνησης που χαρακτηρίστηκαν από συνεχείς εντάσεις με τις Βρυξέλλες και ανησυχίες σχετικά με το κράτος δικαίου, είχε δημιουργήσει προσδοκίες ότι το μεγαλύτερο από τα ανατολικά κράτη μέλη της Ένωσης θα ήταν και πάλι σταθερά αγκυροβολημένο στο κύριο ρεύμα της ΕΕ. Η νίκη του Ναβρότσκι, ο οποίος ανέκαμψε από μειονεκτική θέση, στις εκλογές του περασμένου έτους συγκλόνισε τον κυβερνώντα συνασπισμό.
Σε αντίθεση με τη Γαλλία, το πολωνικό σύνταγμα θεωρεί τον πρόεδρο ως μια κατά κύριο λόγο τελετουργική φιγούρα, η οποία όμως μπορεί να ασκήσει βέτο σε νόμους, ηγείται των ενόπλων δυνάμεων και διορίζει επίσης δικαστές, πρεσβευτές και τον διοικητή της κεντρικής τράπεζας.
Ο Ναβρότσκι έχει προσπαθήσει να επεκτείνει αυτές τις εξουσίες στο μέγιστο δυνατό βαθμό. Έχει ασκήσει βέτο σε 45 νόμους από την ανάληψη των καθηκόντων του τον Αύγουστο του περασμένου έτους, αριθμός που υπερδιπλασιάζει τον αριθμό των νόμων που μπλόκαρε ο προκάτοχός του, Αντρέι Ντούδα, κατά τη διάρκεια των δύο θητειών του. Ο πρόεδρος αρνήθηκε επίσης να εγκρίνει τις επιλογές του Τουσκ για πρεσβευτές, αφήνοντας την Πολωνία χωρίς κορυφαίους διπλωμάτες σε σημαντικές πρωτεύουσες και καθιστώντας τον Τουσκ τον βασικό συνομιλητή με την Ουάσινγκτον.
Έχει επίσης αντλήσει δύναμη από τη στενή του σχέση με τον Τραμπ, ο οποίος υποστήριξε στις εκλογές τον ελάχιστα γνωστό πρώην πυγμάχο χωρίς προηγούμενη πολιτική εμπειρία, θεωρώντας τον εγγυητή των πολωνοαμερικανικών σχέσεων και ιδεολογικό σύμμαχο.
Από την πλευρά του ο κυβερνητικός συνασπισμός προχώρησε πρόσφατα σε ένα βήμα προς την απομάκρυνση του επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας Άνταμ Γκλαπίνσκι, τον οποίο κατηγορεί ότι εκτελούσε τις εντολές της προηγούμενης κυβέρνησης. Ο διοικητής αρνήθηκε οποιαδήποτε παράνομη πράξη και χαρακτήρισε την έρευνα επιζήμια για την Πολωνία. Η κεντρική τράπεζα προειδοποίησε επίσης ότι το Συμβούλιο Νομισματικής Πολιτικής, το οποίο καθορίζει τα επιτόκια, δεν θα είναι σε θέση να συνεδριάσει εάν ο Γκλαπίνσκι τεθεί σε αναστολή.
Η συνεργασία μεταξύ του Ναβρότσκι και της κυβέρνησης «δεν φαίνεται και πολύ καλή», δήλωσε ο εκπρόσωπός του, Ραφάλ Λεσκιέβιτς, στο Bloomberg. «Δεν οφείλεται στο ότι ο πρόεδρος δεν το επιθυμεί, αλλά μάλλον στο ότι η κυβέρνηση δεν υποστηρίζει τον πρόεδρο στις προσπάθειές του», συμπεριλαμβανομένων εκείνων που θα βοηθούσαν την Πολωνία να γίνει μόνιμο μέλος των G20.
Η κατάσταση είναι ακόμη πιο τεταμένη στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής, καθώς η Ανατολική Ευρώπη αντιμετωπίζει μια ολοένα και πιο πολεμοχαρή Ρωσία. Ο Ναβρότσκι προσπαθεί να εκμεταλλευτεί το αυξανόμενο αντιουκρανικό κλίμα, αφαιρώντας τον Ιούνιο από τον πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι την υψηλότερη κρατική τιμή της χώρας.
Λίγες μόνο ημέρες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, άσκησε απροσδόκητα βέτο σε νομοσχέδιο για την παράταση της βοήθειας προς τους Ουκρανούς που ζουν στην Πολωνία.
Στο εσωτερικό, ο Τουσκ είδε το πρόγραμμά του για την ανατροπή των αλλαγών στο δικαστικό σύστημα που είχαν επιφέρει οι προηγούμενες συντηρητικές κυβερνήσεις να υπονομεύεται από τον πρόεδρο.
Παράλληλα, ο Ναβρότσκι έχει δεσμευτεί πριν από τις εκλογές ότι δεν θα εγκρίνει καμία αύξηση φόρων. Όταν ερωτήθηκε για την αντιπαράθεση με την κυβέρνηση, την οποία η Moody’s Ratings ανέφερε ως έναν από τους λόγους για την πρόσφατη υποβάθμιση της αξιολόγησης της Πολωνίας, ο πρόεδρος ήταν ασαφής.
Νωρίτερα αυτό το μήνα, όμως, αναίρεσε απροσδόκητα τη θέση του, υπογράφοντας νομοσχέδιο που εισάγει έκτακτο φόρο επί των εταιρειών καυσίμων, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για την επιβολή ανώτατου ορίου στις τιμές στα βενζινάδικα. Ο Ναβρότσκι είχε καθυστερήσει τη λήψη της απόφασης από τον Ιούλιο, αλλά υπέκυψε υπό πολιτική πίεση.
Διαβάστε ακόμη
Η Τουρκία σε τροχιά υποβάθμισης – Καμπανάκι από τον MSCI
Ρεύμα: Ξανά πάνω από τα 200 ευρώ η μεγαβατώρα στο Χρηματιστήριο Ενέργειας
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ