Η Βρετανία έχει μετατρέψει την απόκτηση της υπηκοότητας σε μια από τις ακριβότερες διαδικασίες στην Ευρώπη. Κι όμως, οι ενδιαφερόμενοι δεν φαίνεται να αποθαρρύνονται. Σχεδόν ένα τέταρτο του εκατομμυρίου άνθρωποι πολιτογραφήθηκαν Βρετανοί μέσα στο δωδεκάμηνο έως τον Ιούνιο, ο υψηλότερος αριθμός από το 2010, αποδεικνύοντας ότι το βρετανικό διαβατήριο εξακολουθεί να ασκεί ισχυρή έλξη παρά τον ιδιαίτερα «αλμυρό» λογαριασμό.
Η διαδρομή προς την υπηκοότητα περνά πρώτα από την εξασφάλιση μόνιμης άδειας παραμονής, του λεγόμενου indefinite leave to remain, η οποία κοστίζει 1.839 στερλίνες.
Για την πλήρη πολιτογράφηση, συμπεριλαμβανομένης της υποχρεωτικής τελετής, το συνολικό κόστος φθάνει τις 5.065 στερλίνες. Και σε αυτό δεν υπολογίζονται πρόσθετες δαπάνες για θεωρήσεις εισόδου, υγειονομικά τέλη και άλλες διοικητικές διαδικασίες.
Η σύγκριση με την υπόλοιπη Ευρώπη είναι εντυπωσιακή: σε πολλές χώρες, η αντίστοιχη διαδικασία κοστίζει μόλις μερικές εκατοντάδες ευρώ.
Πώς η υπηκοότητα έγινε πηγή εσόδων
Οι ρίζες του βρετανικού μοντέλου βρίσκονται στο 2004, όταν η κυβέρνηση των Εργατικών υπό τον Τόνι Μπλερ επέτρεψε στο υπουργείο Εσωτερικών να καθορίζει τέλη για βίζες, άδειες παραμονής και πολιτογραφήσεις υψηλότερα από το πραγματικό διοικητικό κόστος επεξεργασίας των αιτήσεων.
Το 2007 έγινε ένα ακόμη βήμα: δόθηκε η δυνατότητα αύξησης των χρεώσεων σε συγκεκριμένες κατηγορίες, όπως οι αιτήσεις υπηκοότητας, ώστε τα επιπλέον έσοδα να καλύπτουν άλλες υπηρεσίες που σχετίζονται με τη μετανάστευση.
Το 2014, η κυβέρνηση συνασπισμού υπό τους Συντηρητικούς διεύρυνε ακόμη περισσότερο τη λογική αυτή, επιτρέποντας στα τέλη να χρηματοδοτούν δραστηριότητες από τη φύλαξη των συνόρων έως την καταπολέμηση του λαθρεμπορίου ναρκωτικών.
Κάθε νομοθετική αλλαγή συνοδευόταν και από υψηλότερο κόστος.
«Είμαστε η εξαίρεση», επισημαίνει η Κάθριν Μπάρναρντ, καθηγήτρια Ευρωπαϊκού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ. Όπως εξηγεί, οι χρεώσεις έχουν σχεδιαστεί ώστε να χρηματοδοτούν συνολικά τη λειτουργία του μεταναστευτικού συστήματος. «Καμία άλλη χώρα δεν το κάνει αυτό», σημειώνει.
Όταν ο λογαριασμός φθάνει σε δεκάδες χιλιάδες
Για οικογένειες, το κόστος μπορεί να γίνει πολύ μεγαλύτερο.
Γυναίκα που μίλησε στο Bloomberg υπό καθεστώς ανωνυμίας περιέγραψε την προσπάθειά της να εξασφαλίσει υπηκοότητα για τους γονείς της, οι οποίοι μετακόμισαν από τη Σρι Λάνκα στη Βρετανία πριν από περισσότερα από 20 χρόνια.
Όταν τα συνολικά τέλη πολιτογράφησης ξεπέρασαν τις 6.000 στερλίνες, χρησιμοποίησε αποταμιεύσεις που είχε συγκεντρώσει εργαζόμενη σε σούπερ μάρκετ για να τους βοηθήσει.
Το κόστος εκτοξεύθηκε ακόμη περισσότερο όταν το υπουργείο Εσωτερικών έκρινε ότι η αίτηση είχε γίνει μέσω λανθασμένης διαδικασίας και ζήτησε νέα πληρωμή προτού επιστρέψει το αρχικό ποσό. Για ένα διάστημα, η οικογένεια είχε βρεθεί περίπου 14.000 στερλίνες εκτός προϋπολογισμού.
Και τα ποσά μπορούν να γίνουν ακόμη μεγαλύτερα όταν πρόκειται για μια ολόκληρη οικογένεια. Αν προστεθούν οι βίζες για τον κύριο αιτούντα, τον ή τη σύζυγο και δύο παιδιά, η επιβάρυνση για το βρετανικό σύστημα υγείας και τα υπόλοιπα τέλη, ο συνολικός λογαριασμός μπορεί να φθάσει σε δεκάδες χιλιάδες στερλίνες.
Ακριβή, αλλά η ζήτηση αντέχει
Το παράδοξο είναι ότι οι αυξήσεις δεν φαίνεται να έχουν μειώσει σημαντικά τη ζήτηση.
Η αγγλική γλώσσα, οι οικογενειακοί δεσμοί, οι επαγγελματικές ευκαιρίες και η ισχυρή φήμη του βρετανικού εκπαιδευτικού συστήματος εξακολουθούν να λειτουργούν ως ισχυροί πόλοι έλξης.
Επιπλέον, πολλοί από όσους υποβάλλουν αίτηση για υπηκοότητα ζουν ήδη στη Βρετανία επί χρόνια ή ακόμη και δεκαετίες. Για αυτούς, η πολιτογράφηση αποτελεί συχνά το τελευταίο βήμα μιας μακράς διαδρομής και όχι μια απλή οικονομική συναλλαγή.
«Τα τέλη έχουν αυξηθεί πολύ τις τελευταίες δεκαετίες, αλλά η ζήτηση για βίζες παραμένει αρκετά ανελαστική», σημειώνει ο Μπεν Μπριντλ, ερευνητής του Migration Observatory στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.
Κάπου, όπως αναγνωρίζει, υπάρχει ένα επίπεδο τιμών που θα αρχίσει πραγματικά να αποθαρρύνει τους ενδιαφερομένους. Το ερώτημα είναι ότι κανείς δεν γνωρίζει ακόμη πού βρίσκεται αυτό το όριο.
Μετανάστευση στο επίκεντρο της πολιτικής μάχης
Το θέμα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα καθώς το πολιτικό κλίμα γύρω από τη μετανάστευση στη Βρετανία γίνεται αυστηρότερο.
Το Reform UK του Νάιτζελ Φάρατζ έχει προτείνει, μεταξύ άλλων, ένα σύστημα κοινωνικής στέγασης που θα δίνει προτεραιότητα στους πολίτες που έχουν γεννηθεί στη Βρετανία, καθώς και περιορισμούς στα εκλογικά δικαιώματα.
Υπό δημοσκοπική πίεση, η κυβέρνηση των Εργατικών επιδιώκει επίσης να αυστηροποιήσει το μεταναστευτικό πλαίσιο, την ώρα που οι μεταναστευτικές ροές έχουν ήδη μειωθεί σημαντικά από την ανάληψη της εξουσίας το 2024.
Η υπουργός Εσωτερικών Σαμπάνα Μαχμούντ επιδιώκει να αυξήσει τον χρόνο που πρέπει να έχει ζήσει κάποιος στη χώρα προτού αποκτήσει δικαίωμα μόνιμης παραμονής. Η πρόταση έχει προκαλέσει αντιδράσεις στην αριστερή πτέρυγα των Εργατικών, ωστόσο η αυστηρότερη στάση απέναντι στη μετανάστευση και την πολιτογράφηση εξακολουθεί να βρίσκει σημαντική υποστήριξη στην κοινή γνώμη.
Το βρετανικό μοντέλο μπορεί να βρει μιμητές
Με αυτά τα πολιτικά δεδομένα, θεωρείται εξαιρετικά απίθανο το Λονδίνο να μειώσει σύντομα το κόστος απόκτησης της βρετανικής υπηκοότητας.
Το αντίθετο μπορεί να συμβεί: αντί η Βρετανία να πλησιάσει την υπόλοιπη Ευρώπη, άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ενδέχεται να αρχίσουν να εξετάζουν το βρετανικό μοντέλο ως τρόπο χρηματοδότησης των μεταναστευτικών τους υπηρεσιών.
«Άλλες χώρες κοιτάζουν το μοντέλο του Ηνωμένου Βασιλείου», προειδοποιεί η Μπάρναρντ.
Με σχεδόν 250.000 νέους Βρετανούς σε έναν χρόνο, άλλωστε, το μήνυμα για την κυβέρνηση είναι μάλλον ξεκάθαρο: η τιμή ανεβαίνει, αλλά οι αιτήσεις συνεχίζουν να έρχονται.
Διαβάστε επίσης
Wall Street: Ο «κακός» Σεπτέμβριος και οι ενδιάμεσες εκλογές – Τι δείχνουν 60 χρόνια ιστορίας
G20: Η αμερικανική συνταγή Μπέσεντ δοκιμάζεται στο Ασβιλ – Χρέος, Κίνα, Ιράν και CEOs
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ