Είκοσι πέντε χρόνια μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001, η επίθεση στους Δίδυμους Πύργους, στο Πεντάγωνο και η συντριβή της τέταρτης αεροπειρατείας στην Πενσιλβάνια παραμένει ένα γεγονός που δεν άλλαξε μόνο την πορεία των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά και τις ζωές χιλιάδων ανθρώπων.
Περίπου 3.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, αφήνοντας πίσω συζύγους, γονείς και παιδιά. Ανάμεσά τους ήταν 343 μέλη της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας της Νέας Υόρκης (FDNY). Η επίθεση οδήγησε σε βαθιές αλλαγές στην αμερικανική πολιτική ασφαλείας και αποτέλεσε την απαρχή πολέμων που διήρκεσαν δεκαετίες, κυρίως στο Ιράκ και το Αφγανιστάν.
Για όσους έμειναν πίσω, όμως, η 11η Σεπτεμβρίου δεν τελείωσε εκείνη την ημέρα. Για κάποιους έγινε οικογενειακή κληρονομιά, για άλλους μια διαρκής επαγγελματική αποστολή και για ορισμένους ένα αναπάντητο ερώτημα που τους ακολουθεί επί 25 χρόνια.
Ο γιος που έγινε πυροσβέστης όπως ο πατέρας του
Ο Σκοτ Λάρσεν, όπως περιγράφει το Reuters, ήταν μόλις τεσσάρων ετών όταν έχασε τον πατέρα του, ο οποίος είχε το ίδιο όνομα και ήταν πυροσβέστης της Νέας Υόρκης.
Ο 35χρονος τότε πατέρας του είχε μετακινηθεί προσωρινά στο Κάτω Μανχάταν από τον πυροσβεστικό σταθμό του στο Γούντσαϊντ του Κουίνς. Όταν τα αεροπλάνα που είχαν καταληφθεί από τους αεροπειρατές έπεσαν στους Δίδυμους Πύργους, βρέθηκε ανάμεσα στους 343 πυροσβέστες που σκοτώθηκαν.
Είκοσι πέντε χρόνια αργότερα, ο γιος του υπηρετεί στην ίδια υπηρεσία. Μάλιστα, επέλεξε να τοποθετηθεί στον ίδιο πυροσβεστικό σταθμό όπου είχε υπηρετήσει ο πατέρας του.
«Ήταν κάτι μέσα μου. Πάντα ήθελα να έρθω εδώ», λέει σήμερα, στα 29 του.
Η παρουσία του πατέρα του εξακολουθεί να είναι έντονη στον χώρο. Το όνομά του βρίσκεται σε αναμνηστική πλάκα, ενώ η φωτογραφία του υπάρχει στους χώρους του σταθμού και το όνομά του είναι ζωγραφισμένο σε πυροσβεστικό όχημα.
«Η μνήμη του έρχεται κάθε μέρα, ειλικρινά. Δεν υπάρχει μέρα που να έρχομαι εδώ και να μην τον κοιτάζω», λέει.
Ο Λάρσεν είναι η τρίτη γενιά πυροσβεστών στην οικογένειά του. Ο μικρότερος αδελφός του, που γεννήθηκε μόλις δύο ημέρες μετά την 11η Σεπτεμβρίου, έχει ήδη περάσει τις εξετάσεις εισαγωγής και ελπίζει να ενταχθεί στην FDNY τον επόμενο χρόνο.
Η οικογενειακή συνέχεια φαίνεται πως δεν σταματά εκεί. «Ελπίζω όταν αποκτήσω γιο ή κόρη, όποιο από τα δύο, να συνεχίσουν την κληρονομιά», λέει.
Η άλλη πλευρά της τραγωδίας: όσοι επέζησαν, αλλά αρρώστησαν
Η κατάρρευση των κτιρίων δεν σήμανε το τέλος της καταστροφής. Χιλιάδες πυροσβέστες, αστυνομικοί, εργαζόμενοι σε υπηρεσίες κοινής ωφέλειας και εργάτες έφτασαν στο σημείο για τις επιχειρήσεις διάσωσης και καθαρισμού.
Ο τεράστιος σωρός από συντρίμμια, γνωστός ως «the pile», έφτανε περίπου στο ύψος πενταώροφου κτιρίου. Οι έρευνες για επιζώντες και στη συνέχεια για ανθρώπινα λείψανα συνεχίστηκαν για μήνες, μέσα σε ένα σύννεφο σκόνης.
Ο γιατρός Μάικλ Κρέιν είχε αναλάβει τότε, ως ιατρικός διευθυντής της Con Edison, να προστατεύει τους εργαζομένους που συμμετείχαν στις επιχειρήσεις. Ένα από τα βασικά ζητήματα ήταν η χρήση κατάλληλων αναπνευστικών μασκών.
Στην πράξη, όμως, οι μάσκες γέμιζαν γρήγορα με σκόνη και πολλοί εργαζόμενοι τις έβγαζαν.
Κάποια από τις πρώτες ημέρες, ένας νεαρός εργαζόμενος εμφανίστηκε στο γραφείο του Κρέιν με έντονο βήχα, ύστερα από εργασία στα συντρίμμια του Ground Zero. Ο γιατρός του συνέστησε να σταματήσει για λίγες ημέρες και να αναζητήσει θεραπεία. Εκείνος αρνήθηκε.
Ένα μέλος της οικογένειάς του, εξήγησε, βρισκόταν θαμμένο κάπου κάτω από τα ερείπια.
«Εκείνη τη στιγμή συνειδητοποίησα ότι αυτό δεν ήταν απλώς κάτι εθνικό ή πολιτειακό. Ήταν προσωπικό», θυμάται σήμερα ο Κρέιν, 74 ετών.
150.000 άνθρωποι εξακολουθούν να βρίσκονται υπό παρακολούθηση
Οι συνέπειες στην υγεία όσων βρέθηκαν στο Ground Zero αποδείχθηκαν μακροχρόνιες.
Το ομοσπονδιακά χρηματοδοτούμενο World Trade Center Health Program παρέχει ιατρική φροντίδα για ασθένειες που συνδέονται με την 11η Σεπτεμβρίου σε περισσότερους από 150.000 διασώστες και εργαζόμενους που συμμετείχαν στις επιχειρήσεις, καθώς και σε ανθρώπους που ζούσαν, εργάζονταν ή σπούδαζαν στην περιοχή της καταστροφής.
Μέχρι τις 30 Ιουνίου, είχαν καταγραφεί περίπου 85.000 πιστοποιήσεις παθήσεων που συνδέονται με το World Trade Center. Περίπου οι μισές αφορούσαν την εισπνοή ή κατάποση τοξικής σκόνης, ενώ περίπου το 30% συνδεόταν με καρκίνο.
Περισσότεροι από 9.000 διασώστες που παρακολουθούνταν από το πρόγραμμα έχουν πεθάνει από την 11η Σεπτεμβρίου και μετά. Οι αρμόδιες αρχές, ωστόσο, επισημαίνουν ότι είναι δύσκολο να προσδιοριστεί σε κάθε περίπτωση ο ρόλος που έπαιξε η έκθεση στα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου.
Ο Κρέιν εξακολουθεί να έχει στενή σχέση με τους ανθρώπους που συμμετείχαν στην επιχείρηση διάσωσης.
«Ερωτεύεσαι αυτούς τους ανθρώπους», λέει. Τους χαρακτηρίζει ανθεκτικούς, με χιούμορ και ψυχική δύναμη, αλλά και περήφανους για όσα κατάφεραν να κάνουν μέσα στις συνθήκες εκείνης της περιόδου.
Ο υπάλληλος του αεροδρομίου που δεν άκουσε το ένστικτό του
Για τον Μάικλ Τούχι, η 11η Σεπτεμβρίου συνδέθηκε με ένα διαφορετικό είδος ερωτήματος: τι θα είχε συμβεί αν είχε εμπιστευτεί το ένστικτό του;
Ο Τούχι εργαζόταν ως υπάλληλος εξυπηρέτησης επιβατών στο Διεθνές Αεροδρόμιο του Πόρτλαντ στο Μέιν. Εκεί, το πρωί της 11ης Σεπτεμβρίου, βοήθησε δύο από τους αεροπειρατές να κάνουν check-in για την πτήση τους.
Ο Μοχάμεντ Άτα και ο Αμπντούλ Αζίζ αλ Ομάρι έφτασαν μόλις μισή ώρα πριν από την αναχώρηση. Ο Τούχι έλεγξε τα χάρτινα εισιτήριά τους, μεταξύ άλλων για να διαπιστώσει εάν είχαν αγοραστεί πρόσφατα ή με μετρητά, στοιχεία που ακόμη και πριν από την 11η Σεπτεμβρίου θα μπορούσαν να θεωρηθούν ύποπτα.
Τα εισιτήρια, ωστόσο, είχαν αγοραστεί αρκετές εβδομάδες νωρίτερα, με πιστωτικές κάρτες, και αφορούσαν θέσεις πρώτης κατηγορίας.
Ο Τούχι θυμάται ότι ένιωσε κάτι παράξενο από τον Άτα. «Σκεφτόμουν: είναι 5:30 το πρωί. Κανείς δεν θέλει να σηκωθεί στις 5:30 το πρωί», λέει.
Λίγες ώρες αργότερα, η πτήση 11 της American Airlines θα έπεφτε στον Βόρειο Πύργο του World Trade Center.
«Δεν άκουσα το ένστικτό μου»
Στα χρόνια που ακολούθησαν, οι αποτυχίες των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών να εντοπίσουν εγκαίρως το σχέδιο της Αλ Κάιντα εξετάστηκαν εκτενώς. Δημιουργήθηκε το υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας, άλλαξαν δραστικά οι διαδικασίες ασφαλείας στα αεροδρόμια και θεσπίστηκε ένα νέο, πολύ αυστηρότερο πλαίσιο νόμων ασφαλείας.
Εκείνο το πρωινό, όμως, ο Τούχι δεν μπορούσε να γνωρίζει τι θα ακολουθούσε.
Σήμερα, στα 80 του και συνταξιούχος, εξακολουθεί να σκέφτεται εκείνη τη στιγμή.
«Το ένστικτό μου ήταν σωστό, αλλά υπήρχαν νόμοι, νόμοι κατά του profiling ανθρώπων», λέει. «Δεν άκουσα το ένστικτό μου. Και αποδείχθηκε κάτι τρομερό».
Δεν υποστηρίζει ότι θα μπορούσε να είχε σταματήσει την επίθεση. Το ερώτημα που τον βασανίζει είναι διαφορετικό: θα μπορούσε να είχε αλλάξει κάτι;
«Όχι ότι θα το είχε κάνει. Αλλά θα μπορούσε. Ποιος ξέρει;»
Διαβάστε ακόμη
Ακίνητα: Σε ποιους επιβάλλεται ο φόρος μεταβίβασης 15% – Τι άλλαξε μετά τις αντιδράσεις
Νέα απειλή Τραμπ στον Καναδά: Στο στόχαστρο τα αεροσκάφη της Bombardier
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ