Η γερμανική κυβέρνηση εργάζεται παρασκηνιακά για να εντοπίσει τα ευάλωτα σημεία της κινεζικής οικονομίας, τα οποία θα μπορούσε να αξιοποιήσει σε περίπτωση που η Ευρωπαϊκή Ένωση βρεθεί αντιμέτωπη με έναν εμπορικό πόλεμο με τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου.
Σύμφωνα με πηγές του Bloomberg, το Βερολίνο πραγματοποιεί μια άτυπη χαρτογράφηση των αδυναμιών της Κίνας, αναλύοντας τις εμπορικές ροές, τις εφοδιαστικές αλυσίδες και στοιχεία σε επίπεδο επιχειρήσεων. Στόχος της άσκησης είναι να εντοπιστούν οι τομείς στους οποίους η Κίνα εξακολουθεί να εξαρτάται από τη γερμανική και ευρωπαϊκή τεχνολογία, από εξειδικευμένα εξαρτήματα και από τη βιομηχανική τεχνογνωσία, καθώς και τα σημεία στα οποία το Πεκίνο θα μπορούσε να δεχθεί πιέσεις σε περίπτωση οικονομικής αντιπαράθεσης.
Τα πρώτα ευρήματα της μελέτης αναδεικνύουν ως πιθανές αδυναμίες της κινεζικής εφοδιαστικής αλυσίδας τις γερμανικές εταιρείες Trumpf SE και Carl Zeiss AG, βασικούς προμηθευτές τεχνολογιών που χρησιμοποιεί η ASML Holding NV για την κατασκευή των μηχανημάτων παραγωγής προηγμένων ημιαγωγών. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, στην έκθεση ενδέχεται να περιλαμβάνονται και εταιρείες του κλάδου των ημιαγωγών όπως οι Siltronic AG, Aixtron SE και SUSS MicroTec SE, των οποίων οι εξαιρετικά εξειδικευμένες τεχνολογίες κατέχουν κρίσιμη θέση στην αλυσίδα παραγωγής.
Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς έχει υιοθετήσει το τελευταίο διάστημα σαφώς πιο αυστηρή στάση απέναντι στην Κίνα, εκτιμώντας ότι η Γερμανία κινδυνεύει να εγκλωβιστεί στον στρατηγικό ανταγωνισμό μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας, εάν δεν ενισχύσει τη δική της ανθεκτικότητα και τη διαπραγματευτική της ισχύ.
Τον προηγούμενο μήνα, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ανέθεσαν στην Κομισιόν, η οποία είναι αρμόδια για την εμπορική πολιτική του μπλοκ, να παρουσιάσει μια νέα δέσμη μέτρων εμπορικής άμυνας, προκειμένου να αντιμετωπιστεί το εμπορικό έλλειμμα με την Κίνα, το οποίο χαρακτηρίζουν μη βιώσιμο και ξεπερνά το 1 δισ. ευρώ ημερησίως.
«Ναι, υπάρχουν εξαρτήσεις, όμως αυτές είναι αμοιβαίες. Αυτό ισχύει και για ζητήματα όπως οι σπάνιες γαίες», δήλωσε ο Μερτς όταν ρωτήθηκε πώς πρέπει να αντιμετωπιστεί η Κίνα. «Μπορούμε να αντεπεξέλθουμε στον αθέμιτο ανταγωνισμό μόνο εάν αμυνθούμε απέναντί του».
Τα σημεία πίεσης
Η προετοιμασία εναλλακτικών σχεδίων για το ενδεχόμενο η Κίνα να χρησιμοποιήσει ξανά ως όπλο τις κρίσιμες πρώτες ύλες, όπως είχε συμβεί πέρυσι στην υπόθεση της Nexperia, αποτελεί μέρος 34 εμπιστευτικών μέτρων που έχει επεξεργαστεί το Εθνικό Συμβούλιο Ασφαλείας της Γερμανίας με στόχο την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της χώρας και τη μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων.
Οι γερμανικές αρχές εκτιμούν ότι οι σημαντικότερες αδυναμίες της Κίνας εντοπίζονται σε υψηλής εξειδίκευσης προϊόντα, ενδιάμεσα βιομηχανικά αγαθά και υπηρεσίες που οι κινεζικές επιχειρήσεις εξακολουθούν να μην μπορούν να αναπαράγουν.
Αν και η Κίνα έχει σημειώσει εντυπωσιακή πρόοδο την τελευταία δεκαετία σε κλάδους όπως η αυτοκινητοβιομηχανία και τα βιομηχανικά μηχανήματα, ανταγωνιζόμενη πλέον τις γερμανικές εταιρείες ακόμη και σε επίπεδο ποιότητας, εξακολουθεί να εξαρτάται από τεχνολογίες αιχμής που απαιτούν ιδιαίτερα εξειδικευμένη τεχνογνωσία.
Σύμφωνα με τις πηγές, σε αρκετούς από αυτούς τους τομείς το ισχυρότερο διαπραγματευτικό χαρτί της Γερμανίας δεν θα ήταν μόνο η διακοπή των εξαγωγών μηχανημάτων και εξαρτημάτων, αλλά ακόμη και η αναστολή της συντήρησης και της τεχνικής υποστήριξης εξοπλισμού που ήδη λειτουργεί στην Κίνα.
Κυβερνητικός αξιωματούχος ανέφερε στο Bloomberg ότι η γερμανική κυβέρνηση βρίσκεται σε εμπιστευτικές επαφές με επιχειρήσεις, μεταξύ άλλων και για τους κινδύνους που σχετίζονται με συγκεκριμένες χώρες. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι η πολιτική της Γερμανίας έναντι της Κίνας δεν έχει αλλάξει και ότι δεν υπάρχει σχέδιο υποχρεωτικής συλλογής στοιχείων από τις επιχειρήσεις.
Στο επίκεντρο οι ημιαγωγοί και η ιατρική τεχνολογία
Ένας από τους σημαντικότερους τομείς της αξιολόγησης είναι η βιομηχανία των ημιαγωγών, η οποία αποτελεί τη βάση σχεδόν κάθε σύγχρονης ηλεκτρονικής συσκευής και βρίσκεται στο επίκεντρο της παγκόσμιας μάχης για την τεχνολογική υπεροχή στην τεχνητή νοημοσύνη.
Παρότι η ολλανδική ASML δεν επιτρέπεται ήδη να εξάγει στην Κίνα τα πλέον προηγμένα μηχανήματά της, εξακολουθεί να διαθέτει εγκατεστημένο μεγάλο αριθμό παλαιότερων συστημάτων στη χώρα, τα οποία απαιτούν συνεχή συντήρηση, ανταλλακτικά και τεχνική υποστήριξη.
Ένας ακόμη τομέας που εξετάζει η Γερμανία είναι τα προηγμένα κατοχυρωμένα με πατέντες ιατρικά προϊόντα, από τα οποία η Κίνα εξακολουθεί να εξαρτάται, ιδιαίτερα καθώς ο πληθυσμός της γηράσκει. Ωστόσο, ειδικοί επισημαίνουν ότι η αξιοποίηση αυτού του τομέα ως μέσου πίεσης θα ήταν ιδιαίτερα ευαίσθητη τόσο πολιτικά όσο και ηθικά, καθώς θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα τους ασθενείς.
Γερμανοί αξιωματούχοι, οι οποίοι μίλησαν στο Bloomberg υπό τον όρο της ανωνυμίας, τόνισαν ότι η συγκεκριμένη εργασία δεν πρέπει να εκληφθεί ως εχθρική πολιτική απέναντι στην Κίνα και υπογράμμισαν ότι το Βερολίνο εξακολουθεί να επιδιώκει την οικονομική συνεργασία.
Όπως εξήγησαν, ο στόχος είναι η προετοιμασία για κάθε ενδεχόμενο, καθώς και άλλες χώρες ακολουθούν ανάλογη πρακτική, ώστε η Γερμανία να μπορεί, εφόσον χρειαστεί, να διαπραγματευτεί με το Πεκίνο από θέση ισχύος. Τελικός σκοπός είναι η επίτευξη μεγαλύτερης αμοιβαιότητας στις οικονομικές σχέσεις με την Κίνα.
Εκπρόσωπος της Trumpf δήλωσε ότι η εταιρεία δεν προμηθεύει στρατηγικής σημασίας προϊόντα στην Κίνα, ενώ εκπρόσωπος της Carl Zeiss ανέφερε ότι η εταιρεία βρίσκεται σε τακτική επικοινωνία με τις γερμανικές και ευρωπαϊκές αρχές και ότι η συνεργασία της διέπεται από το ισχύον νομικό πλαίσιο. Εκπρόσωποι των Wacker Chemie και K+S δήλωσαν ότι δεν έχουν δεχθεί σχετική επικοινωνία από τη γερμανική κυβέρνηση.
Οι υπόλοιπες εταιρείες που κατονομάζονται είτε δεν απάντησαν στα αιτήματα σχολιασμού είτε αρνήθηκαν να τοποθετηθούν σχετικά με τις συνομιλίες τους με τις αρχές.
Και άλλοι κλάδοι στο μικροσκόπιο
Πέραν της υψηλής τεχνολογίας, σημαντικούς εργοδότες στην Κίνα αποτελούν οι κλάδοι του χάλυβα, των χημικών, των πλαστικών, της κλωστοϋφαντουργίας, των παιχνιδιών και των οικιακών συσκευών, σύμφωνα με τον Τομπίας Γκέερκε, ανώτερο ερευνητή του European Council on Foreign Relations, ο οποίος μελετά τις αδυναμίες της κινεζικής οικονομίας.
Όπως επισημαίνει, τυχόν διαταραχές σε αυτούς τους τομείς θα μπορούσαν να αποκτήσουν γρήγορα πολιτικές διαστάσεις για το Πεκίνο, καθώς επηρεάζουν την απασχόληση, τις τοπικές οικονομίες και την κοινωνική σταθερότητα — ζητήματα που η κινεζική ηγεσία παρακολουθεί στενά.
«Η Κίνα χρησιμοποιεί αθέμιτες πρακτικές, παρέχοντας γενναίες επιδοτήσεις και εμποδίζοντας την ανατίμηση του νομίσματός της, όμως εμείς θέλουμε να παραμείνουμε δίκαιοι», δήλωσε ο επικεφαλής διεθνούς οικονομικής πολιτικής του Γερμανικού Οικονομικού Ινστιτούτου, Γιούργκεν Μάτες.
«Ο στόχος δεν είναι να χρησιμοποιηθούν όλα αυτά τα εργαλεία. Στόχος είναι να υπάρχουν ως επιλογές στο πλαίσιο της θεωρίας παιγνίων, γιατί διαφορετικά έχεις ήδη χάσει πριν καν αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις», πρόσθεσε.
Η σημασία της ευρωπαϊκής ενότητας
Η μεγαλύτερη πρόκληση, σύμφωνα με τους αναλυτές, είναι ότι οποιαδήποτε απάντηση στην κινεζική οικονομική πίεση θα πρέπει να συντονιστεί σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ τα κινεζικά αντίποινα πιθανότατα θα είναι ασύμμετρα και θα πλήξουν δυσανάλογα ορισμένα κράτη-μέλη.
Για τον λόγο αυτό, ο επικεφαλής οικονομολόγος του Centre for European Reform, Σάντερ Τόρντουαρ, εκτιμά ότι θα απαιτηθεί ένας ευρωπαϊκός μηχανισμός αποζημίωσης, ώστε να διατηρηθεί η συνοχή μεταξύ των κρατών-μελών.
Ταυτόχρονα, η Γερμανία και η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκουν να αποφύγουν το ενδεχόμενο να βρεθούν αντιμέτωπες ταυτόχρονα με δύο μεγάλα εμπορικά μέτωπα: ένα με την Κίνα και ένα με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Aμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απείλησε την περασμένη εβδομάδα με νέο γύρο δασμών κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ως αντίποινα για το πρόστιμο ύψους 1 δισ. δολαρίων που επιβλήθηκε στη Google της Alphabet.
Η επιφυλακτική στάση απέναντι στις παρεμβατικές οικονομικές πολιτικές αποτελούσε επί δεκαετίες βασικό χαρακτηριστικό του εξαγωγικού και προσανατολισμένου στην αγορά γερμανικού οικονομικού μοντέλου. Ωστόσο, τόσο ο Μερτς όσο και ο αντικαγκελάριος Λαρς Κλίνγκμπαϊλ έχουν υιοθετήσει αισθητά πιο αυστηρή ρητορική απέναντι στην Κίνα, αντανακλώντας τη συνολικότερη στροφή του Βερολίνου προς την οικονομική ασφάλεια και τη στρατηγική ανθεκτικότητα.
Ο Κλίνγκμπαϊλ έχει προτείνει ακόμη και την υποχρεωτική σύσταση κοινοπραξιών (joint ventures) για μη ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, ώστε να διασφαλίζεται η μεταφορά τεχνογνωσίας — μια πρακτική που η ίδια η Κίνα εφαρμόζει εδώ και δεκαετίες στις ξένες εταιρείες που επιθυμούν να αποκτήσουν πρόσβαση στην κινεζική αγορά.
Το πακέτο μεταρρυθμίσεων που παρουσίασε ο κυβερνητικός συνασπισμός στις αρχές Ιουλίου περιλαμβάνει αυτή την πρόταση, καθώς και μια σειρά μέτρων που αποσκοπούν στην ενίσχυση της οικονομικής κυριαρχίας και της ανθεκτικότητας της Γερμανίας.
«Ο στόχος δεν είναι να αποκλειστεί η Κίνα από την τεχνολογία για πάντα», δήλωσε ο Σάντερ Τόρντουαρ. «Ο στόχος είναι να καταστεί σαφές ότι η Γερμανία διαθέτει μέσα πίεσης και να υπενθυμιστεί στο Πεκίνο ότι και η Κίνα έχει κρίσιμες εξαρτήσεις από την Ευρώπη».
Διαβάστε ακόμη
Τα σνακ έγιναν καθημερινός εθισμός: Ποιες κατηγορίες γεμίζουν με δισ. τα ταμεία των σούπερ μάρκετ
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ