Η Nvidia είναι η πιο χαρακτηριστική εταιρεία που έχασε ξαφνικά ένα από τα σημαντικότερα πρόσωπα της διοίκησής της, έναν ηγέτη που είχε καθοριστικό ρόλο στην πορεία της. Ωστόσο, δεν είναι η πρώτη εταιρεία που βρίσκεται αντιμέτωπη με μια τέτοια κατάσταση.
Η Apple έχασε τον ιδρυτή της και τον άνθρωπο που συνέβαλε καθοριστικά στην αναγέννησή της, τον Στιβ Τζομπς, ο οποίος πέθανε από καρκίνο. Η McDonald’s, από την άλλη πλευρά, απομάκρυνε αιφνιδιαστικά τον διευθύνοντα σύμβουλό της, Στιβ Ίστερμπρουκ, λόγω της ανάρμοστης σχέσης που διατηρούσε με εργαζόμενη της εταιρείας. Αντίστοιχα, η Nissan απομάκρυνε τον πρόεδρό της, Κάρλος Γκον, το 2018, λίγο μετά τη σύλληψή του στο Τόκιο, έπειτα από κατηγορίες για οικονομικές παρατυπίες και απόκρυψη μέρους των εισοδημάτων του.
Ο κίνδυνος που προκύπτει όταν μια εταιρεία χάνει ξαφνικά ένα πρόσωπο που θεωρείται αναντικατάστατο είναι γνωστός στον επενδυτικό χώρο ως «key person risk». Σε αρκετές περιπτώσεις, η αποχώρηση ή η απώλεια ενός κορυφαίου στελέχους έχει οδηγήσει σε σημαντική μείωση της χρηματιστηριακής αξίας μιας εταιρείας, η οποία μπορεί να φτάσει ακόμη και εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια. Υπάρχουν, βέβαια, και εξαιρέσεις. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Wynn Resorts, της οποίας η μετοχή σημείωσε άνοδο 8% την ημέρα μετά την παραίτηση του ιδρυτή της, Στιβ Γουίν, εξαιτίας καταγγελιών για σεξουαλική παρενόχληση., σύμφωνα με το The Wall Street Journal.
Ακολουθεί γράφημα με τη χρηματιστηριακή αξία μετά την αιφνίδια αποχώρηση του διευθύνοντος συμβούλου:

Οι εταιρείες που κατάφεραν να ξεπεράσουν σχετικά γρήγορα την απώλεια ενός σημαντικού ηγέτη είχαν συνήθως ένα κοινό χαρακτηριστικό: επέλεξαν τον κατάλληλο διάδοχο. Σύμφωνα με ειδικούς σε θέματα ηγεσίας, η επιλογή αυτή συχνά στρέφεται σε στελέχη με σημαντική διοικητική εμπειρία και αποδεδειγμένη ικανότητα διαχείρισης, παρά σε πρόσωπα με έντονο οραματικό χαρακτήρα. Εξίσου σημαντικό είναι ο νέος ηγέτης να έχει τη διάθεση να προχωρήσει ακόμη και σε δύσκολες περιόδους, όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο.
«Δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη συνταγή που να εφαρμόζεται σε όλες τις περιπτώσεις», δήλωσε ο Τζέιμς Σίτριν, επικεφαλής του παγκόσμιου τομέα αναζήτησης και επιλογής διευθυντικών στελεχών της εταιρείας Spencer Stuart. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «το σημαντικότερο στοιχείο είναι η αξιοπιστία».
Πώς τα κατάφεραν τρεις εταιρείες:
Apple

Ο Στιβ Τζομπς είχε τόσο μεγάλη επιρροή στην Apple, χάρη στη δημιουργικότητα και το όραμά του, που η παρουσία του επηρέαζε ακόμη και την καθημερινή κουλτούρα της εταιρείας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ένας εργαζόμενος που είχε επιλέξει για την πινακίδα του αυτοκινήτου του τα αρχικά «WWSJD», τα οποία αντιστοιχούσαν στη φράση «Τι θα έκανε ο Στιβ Τζομπς;».
Ο διάδοχός του, Τιμ Κουκ, κατάφερε σταδιακά να ξεπεράσει τις αρχικές αμφιβολίες για το κατά πόσο θα μπορούσε να ανταποκριθεί στον ρόλο του. Αξιοποίησε τη σημαντική επιχειρηματική και διοικητική του εμπειρία, υιοθετώντας παράλληλα ένα διαφορετικό μοντέλο διοίκησης, με μεγαλύτερη έμφαση στη μεθοδικότητα και τη συνεργασία.
Σύμφωνα με μαρτυρίες εργαζομένων, ο Κουκ συνήθιζε να αντιμετωπίζει τις νέες ιδέες με μεγαλύτερη διάθεση διερεύνησης, λέγοντας συχνά: «Ας δούμε τι μπορούμε να κάνουμε με αυτό». Η προσέγγισή του διέφερε αισθητά από εκείνη του Τζομπς, ο οποίος είχε την τάση να απορρίπτει άμεσα ιδέες που δεν τον έπειθαν.
Ο Κουκ δεν επιδίωκε να συγκεντρώνει ο ίδιος όλη την προσοχή και την προβολή. Αντίθετα, έδινε συχνότερα την ευκαιρία και σε άλλα ανώτερα στελέχη της Apple να παρουσιάζουν τη δουλειά και τις αποφάσεις της εταιρείας. Παράλληλα, τους εμπιστευόταν περισσότερες δημιουργικές αρμοδιότητες, επιτρέποντάς τους να συμμετέχουν ενεργά στη λήψη σημαντικών αποφάσεων. Επιπλέον, προχώρησε από νωρίς σε επιχειρηματικές κινήσεις που έγιναν δεκτές θετικά από τους μετόχους, όπως η έναρξη καταβολής μερίσματος και η επαναγορά μετοχών το 2012.
Ακολουθεί γράφημα με τη χρηματιστηριακή αξία της Apple μετά την αποχώρηση του Στιβ Τζομπς:

«Σημαντικό ρόλο στην επιτυχημένη μετάβαση της ηγεσίας στην Apple έπαιξε και το γεγονός ότι ο Τιμ Κουκ είχε τη δυνατότητα να ζητήσει συμβουλές από έμπειρους και καταξιωμένους διευθύνοντες συμβούλους που συμμετείχαν στο διοικητικό συμβούλιο της εταιρείας. Μεταξύ αυτών ήταν ο Μπομπ Άιγκερ της Disney και ο Μίκι Ντρέξλερ της Gap», όπως ανέφερε ο Τζέφρι Σόνενφελντ, καθηγητής διοίκησης στο Πανεπιστήμιο Yale.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον Σόνενφελντ, η περίπτωση της Nvidia παρουσιάζει σημαντικές διαφορές. Όπως εξήγησε, «αρκετά από τα μέλη του σημερινού διοικητικού της συμβουλίου δεν διαθέτουν πολυετή εμπειρία στη διοίκηση μεγάλων εισηγμένων εταιρειών, γεγονός που ενδέχεται να δυσκολέψει τη διαδικασία διαδοχής στην ηγεσία».
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ήταν μεταξύ των πολλών που πρότειναν δημόσια τον Τιμ Κουκ ως πιθανό διάδοχο του διευθύνοντος συμβούλου της Nvidia, Τζένσεν Χουάνγκ. Μάλιστα, σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, σχολίασε χαρακτηριστικά: «Ένας θρύλος διαδέχεται έναν θρύλο!».
Uber

Όταν η Uber επέλεξε τον τότε διευθύνοντα σύμβουλο της Expedia, Ντάρα Κοσροσάχι, για να αναλάβει την ηγεσία της το 2017, η εταιρεία βρισκόταν σε μια ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο, αντιμετωπίζοντας προβλήματα σε πολλούς τομείς. Ο συνιδρυτής της, Τράβις Καλάνικ, είχε παραιτηθεί περίπου εννέα εβδομάδες νωρίτερα, έπειτα από έντονες πιέσεις μιας ομάδας επενδυτών που επιδίωκαν την απομάκρυνσή του. Παράλληλα, η φήμη της Uber είχε πληγεί σοβαρά από τις πολυάριθμες καταγγελίες για σεξισμό και παρενόχληση στο εργασιακό περιβάλλον της.
Σε αντίθεση με τον προκάτοχό του, ο Κοσροσάχι ήταν γνωστός για το ήρεμο και ισορροπημένο διοικητικό του ύφος, καθώς και για την εμπειρία του στη διοίκηση κερδοφόρων επιχειρήσεων. Το διοικητικό συμβούλιο τού ανέθεσε όχι μόνο να βελτιώσει την εταιρική κουλτούρα της Uber, αλλά και να προετοιμάσει την εταιρεία για την είσοδό της στο χρηματιστήριο έως το 2019. Αυτό σήμαινε ότι είχε στη διάθεσή του περιορισμένο χρονικό διάστημα για να αντιμετωπίσει τα σημαντικά οικονομικά προβλήματα της εταιρείας και να αρχίσει να περιορίζει τις ζημίες, οι οποίες ανέρχονταν σε δισεκατομμύρια δολάρια.
Λίγο μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, ο Κοσροσάχι προχώρησε στη δημιουργία μιας νέας διοικητικής ομάδας, επιλέγοντας στελέχη που θα τον βοηθούσαν να υλοποιήσει το σχέδιό του. Παράλληλα, προχώρησε σε περαιτέρω αλλαγές στη διοικητική δομή της εταιρείας, ιδιαίτερα μετά την απογοητευτική πορεία της κατά την αρχική δημόσια προσφορά των μετοχών της. Όπως επισήμανε ο Άλεξ Κιρς, αναλυτής στον τομέα του ανθρώπινου δυναμικού της Gartner, «η αλλαγή διευθύνοντος συμβούλου δεν αφορά ποτέ μόνο το πρόσωπο που αναλαμβάνει τη θέση, αλλά και την ομάδα στελεχών που τον πλαισιώνει».
Παράλληλα, η προσπάθεια βελτίωσης του εργασιακού περιβάλλοντος της Uber απαιτούσε προσεκτικούς χειρισμούς και ισορροπία. Ο Κοσροσάχι γνώριζε ότι έπρεπε να αλλάξει τον τρόπο λειτουργίας της εταιρείας, χωρίς όμως να απομακρύνει ικανά στελέχη που ήθελε να διατηρήσει ή να καταργήσει όλα εκείνα τα στοιχεία της εταιρικής κουλτούρας που είχαν συμβάλει στην ταχεία ανάπτυξή της. Όπως είχε δηλώσει σε συνέντευξή του σε podcast το 2022: «Στόχος μου είναι να αλλάξω την πορεία της εταιρείας και όχι να υποστηρίξω ότι όλα όσα κάνατε μέχρι σήμερα ήταν λάθος».
Nissan

Μετά τη σύναψη στρατηγικής συμμαχίας μεταξύ της Renault και της Nissan το 1999, ο Κάρλος Γκοσν αποτέλεσε το βασικό πρόσωπο που διασφάλιζε τη συνεργασία και την ισορροπία μεταξύ των δύο εταιρειών. Ο Κάρλος Γκοσν, ο οποίος είχε καταγωγή από τη Βραζιλία και τον Λίβανο και κατείχε διευθυντική θέση στη Renault, σχεδίασε και υλοποίησε ένα πρόγραμμα αναδιάρθρωσης που συνέβαλε καθοριστικά στην οικονομική ανάκαμψη της Nissan, η οποία εκείνη την περίοδο βρισκόταν σε εξαιρετικά δύσκολη θέση. Η επιτυχία του αυτή τον οδήγησε σταδιακά να αναλάβει την ηγεσία και των δύο εταιρειών.
Παρά τις δυσκολίες και τις κατά καιρούς εντάσεις που δημιουργούσε η σύνθετη συνεργασία μεταξύ Renault και Nissan, η ισχυρή προσωπικότητα του Γκοσν και η επιρροή που είχε αποκτήσει στο εσωτερικό τους συνέβαλαν στη διατήρηση της ενότητας της συμμαχίας.
Ωστόσο, το 2018, ο Γκοσν απομακρύνθηκε από τη θέση του, έπειτα από κατηγορίες για οικονομικές παρατυπίες. Η υπόθεσή του πήρε ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις όταν διέφυγε από την Ιαπωνία, προκειμένου να αποφύγει τη δικαστική διαδικασία. Η αποχώρησή του προκάλεσε σημαντική αναστάτωση τόσο στη Renault όσο και στη Nissan, καθώς οι δύο εταιρείες έχασαν το πρόσωπο που μέχρι τότε διαδραμάτιζε καθοριστικό ρόλο στη συνεργασία τους. Ακολούθησαν αποχωρήσεις στελεχών και έντονες εσωτερικές διαφωνίες σχετικά με την κατεύθυνση και το μέλλον της συμμαχίας.
Ακολουθεί γράφημα με τη χρηματιστηριακή αξία της Nissan μετά τη σύλληψη του Κάρλος Γκοσν:

Από το 2019 και έπειτα, η Renault έχει αλλάξει τρεις διευθύνοντες συμβούλους, ενώ η Nissan έχει επίσης περάσει από αρκετές αλλαγές στην ηγεσία και στη στρατηγική της. Στο μεταξύ, οι δύο εταιρείες εξέτασαν ακόμη και το ενδεχόμενο συγχώνευσης της Nissan με τη Honda, μια συμφωνία που τελικά δεν προχώρησε. Η Nissan εξακολουθεί να βρίσκεται σε διαδικασία αναδιοργάνωσης, προσπαθώντας να αποκαταστήσει τη σταθερότητα και την ανταγωνιστικότητά της. Παρά τις δυσκολίες, η συμμαχία Renault-Nissan εξακολουθεί να υφίσταται, αν και πλέον λειτουργεί με διαφορετικούς και αναθεωρημένους όρους συνεργασίας.
Όπως παρατήρησε ο Τζέφρι Σόνενφελντ, καθηγητής του Πανεπιστημίου Yale, οι δύο εταιρείες είχαν τελικά ένα κοινό: «Όλες αποστασιοποιήθηκαν από τον Κάρλος Γκον».
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.