Μια νέα έρευνα σε ανθρώπους έρχεται να προσθέσει σημαντικά στοιχεία στη συζήτηση γύρω από τον άξονα εντέρου–εγκεφάλου, δείχνοντας ότι οι λειτουργίες των μικροοργανισμών που ζουν στο έντερο συνδέονται με τη χημική ισορροπία συγκεκριμένων περιοχών του εγκεφάλου. Παράλληλα, οι επιστήμονες εντόπισαν συσχετίσεις με το άγχος, τα καταθλιπτικά συμπτώματα και την ποιότητα του ύπνου.
Τα ευρήματα παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή η συγκεκριμένη σχέση έχει διερευνηθεί μέχρι σήμερα κυρίως μέσα από πειράματα σε ζώα και προκλινικές μελέτες. Η νέα εργασία εξετάζει ταυτόχρονα, στους ίδιους ανθρώπους, το μικροβίωμα του εντέρου, τη νευροχημεία του εγκεφάλου και ψυχολογικούς δείκτες, προσφέροντας μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για τους πιθανούς μηχανισμούς επικοινωνίας ανάμεσα στα δύο συστήματα, όπως αναφέρει το Medicalxpress.
Η λεπτή ισορροπία GABA και γλουταμικού
Στο επίκεντρο της έρευνας βρέθηκαν δύο από τους σημαντικότερους χημικούς αγγελιοφόρους του εγκεφάλου: το GABA και το γλουταμικό οξύ. Το πρώτο λειτουργεί κυρίως ανασταλτικά, περιορίζοντας τη νευρωνική δραστηριότητα, ενώ το δεύτερο έχει κατά βάση διεγερτική δράση.
Η ισορροπία ανάμεσά τους θεωρείται κρίσιμη για τη φυσιολογική λειτουργία του εγκεφάλου. Συνδέεται, μεταξύ άλλων, με τη νευροπλαστικότητα, δηλαδή την ικανότητα του εγκεφάλου να προσαρμόζεται και να δημιουργεί νέες νευρωνικές συνδέσεις, αλλά και με τη γνωστική λειτουργία και την ψυχική υγεία.
Στη μελέτη συμμετείχαν 61 υγιείς γυναίκες ηλικίας 17 έως 25 ετών. Με τη βοήθεια φασματοσκοπίας μαγνητικού συντονισμού πρωτονίων, μιας μη επεμβατικής μεθόδου, οι επιστήμονες μέτρησαν τις συγκεντρώσεις GABA και γλουταμικού σε τρεις διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου.
Παράλληλα, ανέλυσαν δείγματα κοπράνων με προηγμένη μεταγονιδιωματική αλληλούχιση, εξετάζοντας όχι απλώς ποια μικρόβια βρίσκονταν στο έντερο, αλλά κυρίως τις μεταβολικές λειτουργίες που είχαν τη γενετική δυνατότητα να πραγματοποιήσουν. Μεταξύ αυτών ήταν διαδικασίες που σχετίζονται με το GABA, το γλουταμικό, τα λιπαρά οξέα βραχείας αλύσου και άλλες νευροδραστικές ενώσεις.
Το μικροβίωμα δεν φαίνεται να επηρεάζει παντού τον εγκέφαλο με τον ίδιο τρόπο
Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα ήταν ότι οι συσχετίσεις διέφεραν αισθητά ανά περιοχή του εγκεφάλου. Δεν προέκυψε δηλαδή ένας ενιαίος μηχανισμός μέσω του οποίου το έντερο συνδέεται με ολόκληρο τον εγκέφαλο.
Η κάτω ινιακή έλικα, περιοχή που σχετίζεται με την οπτική επεξεργασία και χρησιμοποιήθηκε ως περιοχή σύγκρισης, εμφάνισε το μεγαλύτερο εύρος συσχετίσεων. Καταγράφηκαν σχέσεις με μικροβιακές λειτουργίες που αφορούν, μεταξύ άλλων, τη διάσπαση του γλουταμικού, τον μεταβολισμό του GABA, τα λιπαρά οξέα βραχείας αλύσου, την ινοσιτόλη και την παρακρεσόλη.
Διαφορετική εικόνα παρουσίασε ο πρόσθιος φλοιός του προσαγωγίου, ο οποίος εμπλέκεται στην προσοχή, στον γνωστικό έλεγχο και στη ρύθμιση των συναισθημάτων. Εκεί οι συσχετίσεις αφορούσαν κυρίως μικροβιακές οδούς που σχετίζονται με το γλουταμικό και το προπιονικό οξύ.
Ακόμη πιο συγκεκριμένη ήταν η εικόνα στον πλαγιοραχιαίο προμετωπιαίο φλοιό, όπου εντοπίστηκε συσχέτιση με μικροβιακή οδό παραγωγής GABA.
Η διαφοροποίηση αυτή ενισχύει την άποψη ότι ο άξονας εντέρου-εγκεφάλου είναι ένα πολύ πιο σύνθετο και εξειδικευμένο σύστημα επικοινωνίας από όσο θα μπορούσε να υποδηλώνει η απλή ιδέα ότι «το έντερο επηρεάζει τον εγκέφαλο».
Τι έδειξαν τα στοιχεία για άγχος, διάθεση και ύπνο
Η έρευνα προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, εξετάζοντας εάν οι μικροβιακές λειτουργίες που μελετήθηκαν παρουσίαζαν σχέση και με δείκτες ψυχικής ευεξίας.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι μια μικροβιακή οδός που σχετίζεται με το GABA συνδεόταν με το γενικευμένο και το κοινωνικό άγχος. Διαδρομές του μεταβολισμού της τρυπτοφάνης εμφάνισαν συσχετίσεις με καταθλιπτικά συμπτώματα και κοινωνικό άγχος, ενώ μία οδός παραγωγής προπιονικού οξέος συνδέθηκε με χειρότερη ποιότητα ύπνου.
Για τους ερευνητές, η δυνατότητα να συνδυαστούν στον ίδιο πληθυσμό δεδομένα από τα γονίδια των εντερικών μικροβίων, τη χημεία του εγκεφάλου και τις ψυχολογικές μετρήσεις αποτελεί σημαντικό βήμα για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο ενδέχεται να λειτουργεί αυτή η επικοινωνία.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι ένα συγκεκριμένο βακτήριο προκαλεί άγχος ή κατάθλιψη, ούτε ότι η μεταβολή του μικροβιώματος οδηγεί αυτομάτως σε αλλαγές στη λειτουργία του εγκεφάλου.
Γιατί δεν μπορούμε ακόμη να μιλήσουμε για σχέση αιτίας και αποτελέσματος
Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι η μελέτη καταγράφει συσχετίσεις και όχι αιτιώδη σχέση. Επειδή τα δεδομένα συλλέχθηκαν σε μία συγκεκριμένη χρονική στιγμή, δεν μπορεί να εξακριβωθεί ποια είναι η κατεύθυνση της σύνδεσης.
Με άλλα λόγια, παραμένει άγνωστο εάν οι διαφορές στο μικροβίωμα επηρεάζουν τη νευροχημεία, εάν ο εγκέφαλος και η συμπεριφορά επηρεάζουν το έντερο ή εάν ένας τρίτος βιολογικός παράγοντας επιδρά παράλληλα και στα δύο.
Υπάρχει και ένας ακόμη σημαντικός περιορισμός: η ανάλυση εξέτασε τη γενετική δυνατότητα των μικροβίων να πραγματοποιούν συγκεκριμένες μεταβολικές διεργασίες και όχι τις πραγματικές ποσότητες των ουσιών που τελικά παράγονται.
Η επικοινωνία εντέρου και εγκεφάλου πιθανότατα δεν λειτουργεί με έναν απλό μηχανισμό κατά τον οποίο τα βακτήρια παράγουν έναν νευροδιαβιβαστή που στη συνέχεια φτάνει απευθείας στον εγκέφαλο. Πιθανές διαδρομές περιλαμβάνουν το πνευμονογαστρικό νεύρο, το ανοσοποιητικό σύστημα, τον εντερικό φραγμό και διαφορετικούς μεταβολίτες που παράγονται στο πεπτικό σύστημα.
Το επόμενο μεγάλο ερώτημα είναι εάν η στοχευμένη μεταβολή αυτών των μικροβιακών λειτουργιών μπορεί πράγματι να προκαλέσει μετρήσιμες αλλαγές στη χημεία του εγκεφάλου. Για να δοθεί απάντηση θα απαιτηθούν μεγαλύτερες, διαχρονικές μελέτες και ελεγχόμενες παρεμβάσεις.
Η έρευνα, επομένως, δεν αποδεικνύει ακόμη ότι η αλλαγή του μικροβιώματος μπορεί να βελτιώσει τη διάθεση ή να περιορίσει το άγχος. Προσφέρει όμως κάτι εξίσου σημαντικό για τα επόμενα βήματα της επιστήμης: συγκεκριμένες βιολογικές οδούς και περιοχές του εγκεφάλου που μπορούν πλέον να διερευνηθούν στοχευμένα, φέρνοντας πιο κοντά την κατανόηση της πολύπλοκης σχέσης ανάμεσα στο έντερο και τον εγκέφαλο.
Διαβάστε ακόμη
Οι νέες «συμμαχίες» του λιανεμπορίου: Γιατί οι αλυσίδες στέλνουν πελάτες η μία στην άλλη (pics)
Τα πιάτα των εστιατορίων που είναι πιο νόστιμα και από το φαγητό
Παιδικός κουμπαράς με τραπεζική «ένεση» – Τα κίνητρα για μεγαλύτερη απόδοση
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.