Η φορολόγηση των υπερπλoυσίων επιστρέφει στο επίκεντρο της αμερικανικής πολιτικής, αυτή τη φορά μέσα από την κάλπη της Καλιφόρνιας. Οι ψηφοφόροι της πολιτείας θα κληθούν τον Νοέμβριο να αποφασίσουν εάν περίπου 200 δισεκατομμυριούχοι θα πληρώσουν εφάπαξ φόρο 5% επί της καθαρής περιουσίας τους, με τα έσοδα να κατευθύνονται στη χρηματοδότηση του δημόσιου συστήματος υγείας.
Το διακύβευμα, ωστόσο, ξεπερνά τα σύνορα της Καλιφόρνιας. Οι υποστηρικτές της «Πρότασης 40» θεωρούν ότι μια θετική ψήφος μπορεί να λειτουργήσει ως προηγούμενο και να ενθαρρύνει αντίστοιχες πρωτοβουλίες σε άλλες πολιτείες, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ανισότητες διευρύνονται και οι περιουσίες των τεχνολογικών δισεκατομμυριούχων αυξάνονται με εντυπωσιακούς ρυθμούς.
Από την άλλη πλευρά, οι πολέμιοι του μέτρου προειδοποιούν ότι ένας τέτοιος φόρος μπορεί να αποδειχθεί μπούμερανγκ. Το επιχείρημά τους είναι ότι, ακόμη και αν εφαρμοστεί μόνο μία φορά, δημιουργείται ο φόβος πως μπορεί να επαναληφθεί ή να εξελιχθεί σε μόνιμη φορολογική επιβάρυνση, ενθαρρύνοντας τους πλουσιότερους κατοίκους να εγκαταλείψουν την πολιτεία.
Η υγεία απέναντι στον φόβο φυγής των πλουσίων
Για τους υποστηρικτές της πρότασης, η εξίσωση είναι απλή: μια εισφορά 5% στις τεράστιες περιουσίες των δισεκατομμυριούχων μπορεί να προσφέρει πολύτιμους πόρους σε ένα σύστημα υγείας από το οποίο εξαρτάται περίπου ο μισός πληθυσμός της Καλιφόρνιας.
Το επιχείρημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα μετά τις μεγάλες ομοσπονδιακές περικοπές που έχουν αποδυναμώσει τη χρηματοδότηση της δημόσιας υγείας. Για τους πολίτες που εξαρτώνται από τις δημόσιες υπηρεσίες περίθαλψης, τα ποσά που μπορούν να συγκεντρωθούν από τις μεγαλύτερες περιουσίες παρουσιάζονται ως μια αναγκαία ανακατανομή πόρων.
«Για τους πλούσιους είναι μια σταγόνα στον ωκεανό», είναι το σκεπτικό που εκφράζουν υποστηρικτές του μέτρου, επισημαίνοντας ότι η επιβάρυνση θα ήταν περιορισμένη σε σχέση με το μέγεθος των περιουσιών τους, ενώ τα οφέλη για τους πολίτες που χρειάζονται περίθαλψη θα μπορούσαν να είναι σημαντικά.
Στην αντίπερα όχθη, όμως, βρίσκεται η Silicon Valley όπου αρκετοί από τους ισχυρότερους επιχειρηματίες και επενδυτές της χώρας αντιμετωπίζουν την πρόταση ως επικίνδυνο προηγούμενο.
Η αντίδραση της Silicon Valley
Μεταξύ των πλέον ηχηρών αντιπάλων βρίσκεται ο συνιδρυτής της Google, Σεργκέι Μπριν, ο οποίος έχει διαθέσει περισσότερα από 250 εκατ. δολάρια στην εκστρατεία κατά της «Πρότασης 40».
Το βασικό επιχείρημα των αντιπάλων δεν αφορά μόνο την άμεση οικονομική επιβάρυνση. Ο μεγαλύτερος φόβος είναι ότι η επιβολή ενός εφάπαξ φόρου θα δημιουργήσει την προσδοκία ότι η Πολιτεία θα μπορεί να επανέλθει με αντίστοιχες απαιτήσεις στο μέλλον.
Σε αυτή την περίπτωση, οι πολύ πλούσιοι φορολογούμενοι θα μπορούσαν να αναζητήσουν άλλες πολιτείες ή χώρες για τη φορολογική τους κατοικία. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να περιορίσει τη φορολογική βάση της Καλιφόρνιας και να δημιουργήσει ένα αποτέλεσμα αντίθετο από το επιδιωκόμενο.
Ο φόβος, όπως επισημαίνεται από ειδικούς στο φορολογικό δίκαιο, δεν αφορά μόνο τους δισεκατομμυριούχους. Αφορά και επιχειρηματίες ή άλλους ιδιώτες με υψηλές περιουσίες, οι οποίοι μπορεί να θεωρήσουν ότι η συγκεκριμένη πολιτική μπορεί να επαναληφθεί.
Στο πλευρό των πολέμιων βρίσκεται και ο κυβερνήτης της Καλιφόρνιας, Γκάβιν Νιούσομ, ο οποίος τάσσεται επισήμως υπέρ του «όχι». Η θέση του αποκτά ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς ο ίδιος θεωρείται πιθανός υποψήφιος των Δημοκρατικών για τις προεδρικές εκλογές του 2028.
Αρνητικά τοποθετείται επίσης το ισχυρό συνδικάτο United Domestic Workers, που εκπροσωπεί περίπου 250.000 εργαζομένους στην κατ’ οίκον φροντίδα και στη φροντίδα παιδιών. Το συνδικάτο υποστηρίζει ότι μια εφάπαξ φορολογική επιβάρυνση δεν μπορεί να δώσει μόνιμη λύση στα δημοσιονομικά προβλήματα της πολιτείας.
Στόχος τα 100 δισ. δολάρια
Η συζήτηση για τη φορολόγηση των μεγάλων περιουσιών δεν είναι καινούργια στην Καλιφόρνια. Τα τελευταία 15 χρόνια έχουν κατατεθεί τρεις διαφορετικές προτάσεις για φορολόγηση των πολύ πλούσιων, χωρίς καμία να καταφέρει να περάσει από δημοψήφισμα.
Η σημερινή πρόταση είχε αρχικά αποκτήσει σημαντική δυναμική, όμως η υποστήριξή της εμφανίζεται να υποχωρεί όσο πλησιάζει η ημερομηνία της ψηφοφορίας.
Παράλληλα, το ζήτημα έχει ξεπεράσει τα όρια της πολιτείας. Η συζήτηση έχει μετατραπεί σε εθνική πολιτική αντιπαράθεση για το εάν οι δισεκατομμυριούχοι πρέπει να φορολογούνται διαφορετικά από τους υπόλοιπους πολίτες.
Ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Μπέρνι Σάντερς έχει ταχθεί υπέρ της πρότασης, υποστηρίζοντας ότι οι περιουσίες των δισεκατομμυριούχων έχουν αυξηθεί θεαματικά την τελευταία δεκαετία, ενώ η φορολογική τους επιβάρυνση μπορεί να είναι χαμηλότερη από εκείνη εργαζομένων όπως υδραυλικοί και νοσηλευτές.
Εφόσον η «Πρόταση 40» εγκριθεί, οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για φορολογικά έσοδα περίπου 100 δισ. δολαρίων. Το ποσό αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντική ανάσα για τη χρηματοδότηση του συστήματος υγείας, αλλά ταυτόχρονα θα άνοιγε έναν πολύ μεγαλύτερο διάλογο για τη φορολογική πολιτική στις ΗΠΑ.
Το προηγούμενο που μπορεί να δημιουργήσει η Καλιφόρνια
Η κρίσιμη ημερομηνία είναι η 3η Νοεμβρίου, όταν οι Καλιφορνέζοι θα κληθούν να αποφασίσουν εάν θέλουν να καταστήσουν την πολιτεία την πρώτη στις ΗΠΑ που θα επιβάλει φόρο στις περιουσίες δισεκατομμυριούχων.
Για τους υποστηρικτές, η ψήφος υπέρ μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία μιας ευρύτερης αλλαγής στη φορολογική πολιτική, καθώς αντίστοιχες πρωτοβουλίες θα μπορούσαν να εμφανιστούν και αλλού. Για τους αντιπάλους, αντίθετα, θα μπορούσε να στείλει μήνυμα που θα αποθαρρύνει την παραμονή κεφαλαίων και επιχειρηματιών στην Καλιφόρνια.
Ακόμη και υποστηρικτές του μέτρου αναγνωρίζουν ότι, εάν ο φόρος επανέλθει στο μέλλον ή αποκτήσει μόνιμο χαρακτήρα, ορισμένοι δισεκατομμυριούχοι ενδέχεται να εγκαταλείψουν την πολιτεία.
Η αντιπαράθεση, επομένως, δεν αφορά μόνο έναν νέο φόρο. Αφορά το μοντέλο με το οποίο η Καλιφόρνια θέλει να χρηματοδοτήσει τις δημόσιες υπηρεσίες της, αλλά και το ερώτημα πόσο μακριά μπορεί να φτάσει η φορολόγηση του πλούτου χωρίς να υπονομεύσει την ίδια τη φορολογική βάση της.
Για τους πολίτες που στηρίζονται στο δημόσιο σύστημα υγείας, το επιχείρημα παραμένει διαφορετικό: εφόσον οι δισεκατομμυριούχοι διαθέτουν περιουσίες που αυξάνονται θεαματικά, το κόστος ενός εφάπαξ φόρου μοιάζει μικρό σε σχέση με το πιθανό κοινωνικό όφελος. Και αυτό ακριβώς είναι το ερώτημα που θα κληθούν να απαντήσουν οι ψηφοφόροι της Καλιφόρνιας.
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.