Οι δραματικές εξελίξεις των τελευταίων ημερών στη Μέση Ανατολή δεν έφεραν μόνο το Ισραήλ και το Ιράν πιο κοντά σε μια νέα γενικευμένη πολεμική αναμέτρηση. Ανέδειξαν επίσης ένα ολοένα και πιο εμφανές ρήγμα ανάμεσα στον Ντόναλντ Τραμπ και τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, καθώς οι δύο ηγέτες φαίνεται να ακολουθούν διαφορετικές στρατηγικές για το μέλλον της σύγκρουσης.
Εκατό ημέρες μετά την έναρξη του πολέμου, ο Αμερικανός πρόεδρος εξακολουθεί να αναζητεί μια συμφωνία που θα του επιτρέψει να κλείσει το μέτωπο με το Ιράν και να αποφύγει την εμπλοκή των Ηνωμένων Πολιτειών σε έναν ακόμη μακροχρόνιο πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Την ίδια στιγμή, το Ισραήλ δείχνει αποφασισμένο να διασφαλίσει ότι δεν θα μείνει εκτός των διαπραγματεύσεων που θα καθορίσουν την επόμενη ημέρα στην περιοχή.
Οι ισραηλινές επιθέσεις κατά στόχων στο Ιράν τη Δευτέρα, παρά τις δημόσιες εκκλήσεις του Τραμπ για αυτοσυγκράτηση, ερμηνεύθηκαν από πολλούς αναλυτές ως ένα σαφές πολιτικό μήνυμα προς την Ουάσιγκτον: καμία συμφωνία με την Τεχεράνη δεν μπορεί να θεωρηθεί βιώσιμη εάν αγνοεί τα συμφέροντα ασφαλείας του Ισραήλ.
Η κλιμάκωση που ξεκίνησε από τη Βηρυτό
Η νέα κρίση άρχισε το πρωί της Κυριακής, όταν το Ισραήλ εξαπέλυσε πλήγμα εναντίον στόχου της Χεζμπολάχ στη Βηρυτό. Σύμφωνα με ισραηλινές πηγές, η CENTCOM είχε ενημερωθεί εκ των προτέρων για την επιχείρηση, όχι όμως και ο Λευκός Οίκος.
Η κίνηση προκάλεσε την άμεση αντίδραση της Τεχεράνης. Το Ιράν, το οποίο είχε προειδοποιήσει ότι θα απαντήσει σε περίπτωση επίθεσης στη λιβανική πρωτεύουσα, εκτόξευσε πυραύλους κατά του Ισραήλ. Παρότι ορισμένοι αξιωματικοί των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων θεωρούσαν ότι οι απειλές αυτές δεν θα υλοποιούνταν, η απάντηση ήταν άμεση και οδήγησε σε ταχεία κλιμάκωση.
Ακολούθησαν ισραηλινά πλήγματα σε στρατηγικούς στόχους στο Ιράν, μεταξύ των οποίων κρίσιμες εγκαταστάσεις στο μεγαλύτερο πετροχημικό συγκρότημα της χώρας και άλλοι στόχοι στην Τεχεράνη. Η ιρανική απάντηση ήρθε με νέο κύμα πυραυλικών επιθέσεων προς το Τελ Αβίβ, ενώ δύο ακόμη γύροι επιθέσεων και αντιποίνων τη Δευτέρα το πρωί έφεραν τις δύο χώρες επικίνδυνα κοντά σε έναν ολοκληρωμένο πόλεμο.
Παρότι οι αμερικανικές δυνάμεις δεν συμμετείχαν στα ισραηλινά πλήγματα, συνέβαλαν στην αναχαίτιση των ιρανικών πυραύλων που κατευθύνονταν προς το Ισραήλ.
Το δίλημμα του Τραμπ
Η νέα κλιμάκωση έφερε τον Τραμπ αντιμέτωπο με ένα πολιτικό και στρατηγικό δίλημμα.
Από τη μία πλευρά, αναγνώριζε ότι ήταν εξαιρετικά δύσκολο για τον Νετανιάχου να αφήσει αναπάντητη μια άμεση επίθεση από το Ιράν. Από την άλλη, φοβόταν ότι κάθε νέο πλήγμα θα οδηγούσε σε μια αλυσιδωτή αντίδραση που θα κατέληγε σε γενικευμένο πόλεμο, παρασύροντας αναπόφευκτα και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Αμερικανός πρόεδρος επέλεξε να παρέμβει προσωπικά. Το βράδυ της Κυριακής επικοινώνησε με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό και του ζήτησε να αποφύγει νέα αντίποινα.
Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν το περιεχόμενο της συνομιλίας, ο Τραμπ υποστήριξε ότι είτε θα πετύχαινε μέσα στις επόμενες ημέρες μια συμφωνία με το Ιράν που θα καθιστούσε περιττές τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, είτε, αν οι συνομιλίες αποτύγχαναν, οι ίδιες οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να ηγηθούν μιας μελλοντικής στρατιωτικής απάντησης.
Ο ίδιος αποκάλυψε αργότερα ότι προειδοποίησε τον Νετανιάχου πως εάν επέστρεφε σε πόλεμο με το Ιράν, θα μπορούσε να βρεθεί να πολεμά μόνος του.
Η μάχη για μια θέση στο τραπέζι
Πίσω από τη στρατιωτική αντιπαράθεση εξελίσσεται μια εξίσου σημαντική διπλωματική μάχη.
Ο Τραμπ προσπαθεί εδώ και μήνες να διαμορφώσει μια συμφωνία με το Ιράν, διατηρώντας το Ισραήλ εκτός των άμεσων συνομιλιών. Παράλληλα, πιέζει τον Νετανιάχου να αποφεύγει ενέργειες που θα μπορούσαν να εκτροχιάσουν τη διαπραγματευτική διαδικασία, είτε στο Ιράν είτε στον Λίβανο.
Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, έχει καταστήσει σαφές ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί συμφωνία με την Ουάσιγκτον εάν δεν διατηρηθεί παράλληλα η εκεχειρία στον Λίβανο.
Σε αυτό το πλαίσιο, πολλοί στο Ισραήλ θεωρούν ότι η χώρα κινδυνεύει να βρεθεί μπροστά σε μια τελική συμφωνία που θα έχει διαμορφωθεί χωρίς τη συμμετοχή της.
Ο στρατιωτικός ιστορικός Ντάνι Όρμπαχ εκτιμά ότι τα ισραηλινά πλήγματα είχαν ακριβώς αυτόν τον στόχο: να υπενθυμίσουν στην Ουάσιγκτον ότι το Ισραήλ διαθέτει τη δυνατότητα να ανατρέψει οποιαδήποτε συμφωνία θεωρήσει ότι απειλεί τα ζωτικά του συμφέροντα.
Με άλλα λόγια, το μήνυμα προς τον Λευκό Οίκο ήταν ότι δεν μπορεί να υπάρξει βιώσιμη περιφερειακή διευθέτηση χωρίς ισραηλινή συμμετοχή.
Το τηλεφώνημα που αποκάλυψε το χάσμα
Αν και η τελευταία συνομιλία Τραμπ–Νετανιάχου ήταν πολύ ηπιότερη από εκείνη που είχε προηγηθεί λίγες ημέρες νωρίτερα, όταν ο Αμερικανός πρόεδρος φέρεται να χαρακτήρισε τον Ισραηλινό ηγέτη «τρελό», οι διαφορετικές προσεγγίσεις παρέμειναν εμφανείς.
Ο Νετανιάχου φέρεται να υποστήριξε ότι η μη απάντηση στις ιρανικές επιθέσεις θα έστελνε μήνυμα αδυναμίας και θα ενίσχυε την εικόνα ότι η Τεχεράνη έχει αποκτήσει αποτρεπτική ισχύ απέναντι τόσο στο Ισραήλ όσο και στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Αμερικανοί αξιωματούχοι που συμμετείχαν στις συνομιλίες πίστεψαν ότι ο Τραμπ είχε κερδίσει χρόνο. Ο Νετανιάχου, ωστόσο, φέρεται να ερμήνευσε τη στάση του προέδρου ως αντίθεση στα πλήγματα, αλλά όχι ως απόλυτη απαγόρευση.
Μετά από συναντήσεις με τους επικεφαλής ασφαλείας και τους στρατιωτικούς διοικητές, ενημέρωσε τον Λευκό Οίκο ότι θα προχωρούσε στις επιθέσεις.
Δύο διαφορετικές πολιτικές ανάγκες
Παρά τις προσπάθειες του Τραμπ να προωθήσει μια νέα συμφωνία με το Ιράν, η Τεχεράνη εξακολουθεί να εκφράζει βαθιά δυσπιστία απέναντι στην Ουάσιγκτον. Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου και επικεφαλής διαπραγματευτής, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, κατηγόρησε την αμερικανική πλευρά ότι μεταβάλλει συνεχώς τους όρους της συζήτησης και ξεκαθάρισε ότι στόχος του Ιράν είναι ο τερματισμός του πολέμου και όχι η εξομάλυνση των σχέσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Την ίδια ώρα, η ουσία της κρίσης φαίνεται να βρίσκεται αλλού: στη σταδιακή απόκλιση των πολιτικών και στρατηγικών συμφερόντων ΗΠΑ και Ισραήλ.
Όπως παραδέχονται πλέον τόσο αμερικανικές όσο και ισραηλινές πηγές, οι δύο κυβερνήσεις δεν βλέπουν με τον ίδιο τρόπο την επόμενη ημέρα. Η πιο χαρακτηριστική αποτύπωση αυτής της πραγματικότητας ήρθε από Αμερικανό αξιωματούχο που συνόψισε το πρόβλημα σε μία φράση: «Ο Μπίμπι χρειάζεται τον πόλεμο για να παραμείνει πολιτικά ζωντανός στο Ισραήλ. Ο Τραμπ χρειάζεται να τελειώσει ο πόλεμος για να παραμείνει πολιτικά ζωντανός στις Ηνωμένες Πολιτείες».
Με αυτό το φόντο, οι τιμές του πετρελαίου κατέγραφαν άνοδο τις πρώτες πρωινές ώρες σήμερα, αν και όχι μεγάλη, παρά την αναστολή των εχθροπραξιών, καθώς το στενό του Ορμούζ παραμένει ουσιαστικά κλειστό. Η τιμή του βαρελιού του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας, ποικιλίας αναφοράς στις διεθνείς αγορές, αυξήθηκε κατά 1,25% στα 94,25 δολάρια, αυτή του βαρελιού του West Texas Intermediate (WTI), αντίστοιχης αμερικανικής ποικιλίας, κατά 0,84%, στα 91,30 δολάρια.
Διαβάστε ακόμη
Θεραπεία για τη μοναξιά σε πολυτελή ξενοδοχεία στην εξοχή
Ένα παλιό βιοτεχνικό ακίνητο στην Καισαριανή γίνεται φοιτητική εστία 73 διαμερισμάτων (pics)
Απόστολος Βακάκης: Η επόμενη πίστα ανάπτυξης της Jumbo
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.