Ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ έχει καταστεί «χρυσό όπλο» για το Ιράν, για το οποίο είναι διατεθειμένο να διακινδυνεύσει νέα σύγκρουση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, και αποτελεί μεγαλύτερη προτεραιότητα από το πυρηνικό πρόγραμμα, για το οποίο δέχτηκε δεκαετίες κυρώσεων.
Το ζήτημα αυτό είναι τόσο κεντρικό για την ιρανική στρατηγική, ώστε πλοία που διέρχονταν από τα Στενά χωρίς την έγκριση της Τεχεράνης δέχθηκαν πυρά αυτή την εβδομάδα, γεγονός που οδήγησε σε ανταλλαγή πυρών με τις Ηνωμένες Πολιτείες, η οποία διέλυσε την προσωρινή ειρηνευτική συμφωνία του περασμένου μήνα.
Οι ιρανοί ηγέτες, οι οποίοι επί χρόνια δίσταζαν να διακόψουν το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ενεργειακών προμηθειών που διέρχονται από το Ορμούζ, το θεωρούν πλέον ως το ισχυρότερο χαρτί τους σε μια σειρά διαφορών με τη Δύση, καθώς και ως τον λόγο για τον οποίο η Ουάσινγκτον έθεσε τέλος στον πόλεμο.
«Αναγνωρίστε τη νέα ιρανική τάξη πραγμάτων στα Στενά του Ορμούζ: αυτός είναι ο μόνος δρόμος προς τα εμπρός», έγραψε στα κοινωνικά δίκτυα ο Εμπραχίμ Αζίζι, μέλος της επιτροπής εθνικής ασφάλειας και εξωτερικής πολιτικής του ιρανικού κοινοβουλίου, απευθυνόμενος στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ενώ η επιμονή τους να διατηρήσουν τον έλεγχο της θαλάσσιας οδού κινδυνεύει να εξελιχθεί σε μια ακόμη μακροπρόθεσμη διαμάχη με τον υπόλοιπο κόσμο, δεν υπάρχει ουσιαστική διαφωνία σχετικά με την πολιτική αυτή στην Τεχεράνη, όπως δήλωσαν στο Reuters δύο ανώτερες ιρανικές πηγές.
Είχαν γίνει συζητήσεις σχετικά με το αν το Ιράν διακινδύνευε να το παρακάνει, αλλά η γενική άποψη στους ανώτερους κύκλους ήταν ότι καμία λογική χώρα δεν θα μπορούσε να παραιτηθεί από ένα τόσο σημαντικό σημείο πίεσης, ανέφερε μία από τις πηγές.
«Το ζήτημα του Ορμούζ, που αποτελεί το χρυσό όπλο του Ιράν, είναι κάτι που τώρα θέλουν να αφαιρέσουν από το Ιράν, και αυτό θα είναι απολύτως αδύνατο», προσέθεσε η πηγή.
Ενώ η προσωρινή συμφωνία του περασμένου μήνα για τον τερματισμό της σύγκρουσης, που υπογράφηκε από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, άνοιξε τα Στενά, η διατύπωση παρέμεινε ασαφής όσον αφορά την τελική τύχη της θαλάσσιας οδού.
Το μνημόνιο κατανόησης αναφέρει ότι το Ιράν «θα λάβει μέτρα, καταβάλλοντας κάθε δυνατή προσπάθεια, για την ασφαλή διέλευση εμπορικών πλοίων χωρίς χρέωση μόνο για 60 ημέρες».
Οι Ιρανοί διαπραγματευτές ερμηνεύουν αυτή τη φράση ως αναγνώριση εκ μέρους των ΗΠΑ του δικαιώματος της Ισλαμικής Δημοκρατίας να διαχειρίζεται τη θαλάσσια οδό, αν και χωρίς την επιβολή τελών ή διοδίων για δύο μήνες.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες – και τα κράτη του Κόλπου – απορρίπτουν αυτή την ερμηνεία, θεωρώντας ότι η διατύπωση σημαίνει απλώς ότι το Ιράν πρέπει να διευκολύνει την ασφαλή διέλευση των πλοίων και να μην επιβάλλει περιορισμούς με τη χρήση βίας.
Μία από τις αιτίες της στάσης του Ιράν είναι η δυσπιστία απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες, η οποία επιδεινώθηκε από την απόφαση του Τραμπ το 2018 να καταγγείλει την υφιστάμενη πυρηνική συμφωνία, την επιστροφή του στον πόλεμο φέτος, αφού είχε συμφωνήσει σε κατάπαυση του πυρός το περασμένο καλοκαίρι, καθώς και από την απροειδοποίητη έναρξη του πολέμου κατά τη διάρκεια μιας διαδικασίας διπλωματικών διαπραγματεύσεων.
Αν το Ιράν υποχωρούσε στο θέμα του Ορμούζ, ανέφερε μία από τις ανώτερες πηγές, ο Τραμπ θα ενέτεινε τις απαιτήσεις του σε άλλους τομείς, συμπεριλαμβανομένου του πυρηνικού ζητήματος και του αποθέματος συμβατικών πυραύλων του Ιράν, λέγοντας ότι μια τέτοια κίνηση «σημαίνει παράδοση και αυτό δεν είναι δυνατό».
Ενώ το Ιράν είχε προειδοποιήσει εδώ και χρόνια ότι θα μπορούσε να κλείσει το στενό, λέγοντας κάποτε ότι κάτι τέτοιο θα ήταν «τόσο εύκολο όσο το να πιεις ένα ποτήρι νερό», ανώτεροι αξιωματούχοι είχαν επίσης δηλώσει ιδιωτικά ότι δίσταζαν να το πράξουν και το θεωρούσαν ως όπλο τελευταίας λύσης.
Ο λόγος για τη διστακτικότητά τους ήταν ο κίνδυνος να αυξηθεί η διεθνής απομόνωσή τους με μια κίνηση που θα εξόργιζε τόσο τους γείτονες του Κόλπου όσο και τους παγκόσμιους καταναλωτές ενέργειας, και τελικά θα έπληττε τη δική τους οικονομία.
Όταν όμως οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ επιτέθηκαν στις 28 Φεβρουαρίου, σκοτώνοντας τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν και άλλους κορυφαίους αξιωματούχους, οι ιρανοί αξιωματούχοι θεώρησαν ότι δεν είχαν πια τίποτα να χάσουν. Έκλεισαν τα Στενά σε κάθε είδους κυκλοφορία εκτός από τη δική τους, προκαλώντας τη μεγαλύτερη διαταραχή στον παγκόσμιο εφοδιασμό ενέργειας στην ιστορία.
Αφού δίστασε λόγω των επιπτώσεων στις τιμές του πετρελαίου, η Ουάσινγκτον επέβαλε τον δικό της αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών τον Απρίλιο.
Τελικά, το κόστος του αποκλεισμού του Ορμούζ αυξήθηκε τόσο πολύ που και οι δύο πλευρές συμφώνησαν για εκεχειρία. Ωστόσο, αφού ανάγκασε τις ΗΠΑ να καθίσουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων κλείνοντας τα Στενά μία φορά, το Ιράν πιστεύει πλέον ότι πρέπει να θεσμοθετήσει αυτή τη δυνατότητα.
«Και οι δύο πλευρές είχαν ανησυχίες σχετικά με τα άμεσα οικονομικά προβλήματα που αντιμετώπιζαν. Ωστόσο, και οι δύο πλευρές πιστεύουν επίσης ότι έχουν κερδίσει. Επομένως, επικρατεί η άποψη ότι απλώς πρέπει να πιέσουν λίγο περισσότερο για να πετύχουν αυτό που θέλουν», δήλωσε ο Αλί Ανσάρι, καθηγητής σύγχρονης ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Σεντ Άντριους στη Σκωτία.
Το Ιράν επικεντρώνεται πλέον πολύ περισσότερο στα Στενά του Ορμούζ παρά στο πυρηνικό ζήτημα – όπου επίσης πιστεύει ότι η Ουάσιγκτον έχει αποδεχτεί το δικαίωμά του στον εμπλουτισμό ουρανίου.
Το πυρηνικό ζήτημα αποτελούσε τη μεγαλύτερη πηγή διαμάχης μεταξύ του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών για σχεδόν 25 χρόνια, την αιτία σημαντικών διεθνών κυρώσεων κατά του Ιράν και τον κύριο λόγο για τον πόλεμο του Τραμπ.
Ωστόσο, οι διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν αναβλήθηκαν για περαιτέρω συζητήσεις στο πλαίσιο της προσωρινής συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου.
Το Ιράν αρνήθηκε ακόμη και να ξεκινήσει συνομιλίες για το πυρηνικό ζήτημα έως ότου οι Ηνωμένες Πολιτείες αποδεχθούν την πλήρη διαχείριση των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν, ανέφεραν ιρανικές πηγές στο Reuters.
Διαβάστε ακόμη
Πλειστηριασμοί: Στον δρόμο για το… σφυρί το κτήριο του υπ. Περιβάλλοντος και Ενέργειας (pics)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.