Η επίσκεψη στο Πεκίνο του κορυφαίου Ιρανού διπλωμάτη, λίγες ημέρες πριν από το ταξίδι του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στην κινεζική πρωτεύουσα, έφερε στο προσκήνιο ένα κρίσιμο ερώτημα: μπορεί η Κίνα να αναλάβει ρόλο ειρηνοποιού στη σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν;
Με την εύθραυστη εκεχειρία και τις αποσπασματικές διπλωματικές πρωτοβουλίες να αποτυγχάνουν μέχρι στιγμής να οδηγήσουν σε ένα σταθερό τέλος του πολέμου που απειλεί να επιβαρύνει την παγκόσμια οικονομία, τόσο η Τεχεράνη όσο και η Ουάσιγκτον αναζητούν διέξοδο αποκλιμάκωσης.
Το Πεκίνο μοιάζει, τουλάχιστον θεωρητικά, ιδανικός υποψήφιος για να αναλάβει αυτόν τον ρόλο. Η Κίνα διατηρεί εδώ και χρόνια στενή διπλωματική και οικονομική σχέση με το Ιράν, μια συμμαχία που βασίζεται στις κοινές τριβές με τις ΗΠΑ αλλά και στη «δίψα» της κινεζικής οικονομίας για φθηνό πετρέλαιο. Ταυτόχρονα, διαθέτει ανοικτό δίαυλο επικοινωνίας με την Ουάσιγκτον και άμεση πρόσβαση στον Τραμπ ενόψει της συνάντησής του με τον πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ την επόμενη εβδομάδα.
Kινητικότητα πριν από τη συνάντηση Τραμπ-Σι
Αυτή ακριβώς η συγκυρία φαίνεται ότι οδήγησε τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί στο Πεκίνο, όπου εξέφρασε την ελπίδα ότι η Κίνα θα μπορούσε να αποτρέψει «παραβιάσεις της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας» κατά τη συνάντησή του με τον Κινέζο ομόλογό του Γουάνγκ Γι, σύμφωνα με ιρανική ανακοίνωση.
Σημειωτέον πως, σύμφωνα με αμερικανικά Μέσα, είχε προηγηθεί επικοινωνία Αμερικανών αξιωματούχων με το Πεκίνο με στόχο να πειστεί η κινεζική ηγεσία να αξιοποιήσει την επιρροή της στο Ιράν ώστε να ανοίξουν ξανά τα Στενά του Ορμούζ, κάτι που θα ωφελήσει και την κινεζική οικονομία και τις ενεργειακές της ανάγκες, δεδομένου πως η Κίνα εισάγει περίπου το ήμισυ του αργού πετρελαίου της και σχεδόν το ένα τρίτο του υγροποιημένου φυσικού αερίου της από τη Μέση Ανατολή.
Μάλιστα, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο κάλεσε ανοιχτά το Πεκίνο να αξιοποιήσει την επίσκεψη Αραγτσί προκειμένου να πιέσει την Τεχεράνη να χαλαρώσει τον ασφυκτικό έλεγχο στη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό.
«Ελπίζω οι Κινέζοι να του πουν αυτά που πρέπει να ακούσει», δήλωσε ο Ρούμπιο κατά τη διάρκεια ενημέρωσης στον Λευκό Οίκο την Τρίτη. «Δηλαδή ότι αυτό που κάνετε στα Στενά προκαλεί τη διεθνή απομόνωσή σας. Εσείς είστε ο κακός σε αυτή την υπόθεση».
Εξάλλου και ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται να θέσει το ζήτημα της σύγκρουσης στη συνάντησή του με τον Σι, σε ένα ταξίδι που αρχικά είχε προγραμματιστεί να επικεντρωθεί στον οικονομικό ανταγωνισμό μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων αλλά πλέον επισκιάζεται από τον πόλεμο με το Ιράν. Θυμίζουμε ότι η επίσκεψη Τραμπ στο Πεκίνο είναι την επόμενη εβδομάδα, στις 14 και 15 Μαΐου.
Εδώ και εβδομάδες, Κινέζοι αξιωματούχοι ζητούν κατάπαυση του πυρός και επιχειρούν να παρουσιάσουν το Πεκίνο ως πιθανό μεσολαβητή. Ο Σι έχει ήδη παρουσιάσει ένα γενικό τετρασέλιδο σχέδιο για την ειρήνη στη Μέση Ανατολή, ενώ ο Γουάνγκ Γι επανέλαβε στη συνάντηση με τον Αραγτσί ότι η Κίνα θα συνεχίσει να συμβάλλει στην έναρξη ειρηνευτικών συνομιλιών και «θα διαδραματίσει μεγαλύτερο ρόλο στην αποκατάσταση της ειρήνης και της σταθερότητας στη Μέση Ανατολή».
Το γεωπολιτικό στοίχημα του Πεκίνου
Για το ίδιο το Πεκίνο και τις διπλωματικές φιλοδοξίες του, το γεγονός ότι μέσα σε μία εβδομάδα ο Σι Τζινπίνγκ θα έχει επαφές τόσο με την ιρανική όσο και με την αμερικανική πλευρά θεωρείται ήδη διπλωματική επιτυχία που ενισχύει τον ρόλο της Κίνας ως παγκόσμιο γεωπολιτικό παίκτη.
Εύλογα, μάλιστα, πολιτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι η αναβάθμιση του ρόλου του Πεκίνου στο διπλωματικό παιχνίδι που μαίνεται με το Ιράν ενδέχεται να ενισχύσει και τη διαπραγματευτική του ικανότητα απέναντι στις ΗΠΑ για τα ανοιχτά διμερή ζητήματα.
Μάλιστα η κατάσταση ίσως προσφέρει στο Πεκίνο μια μοναδική ευκαιρία να αξιοποιήσει τη συγκυρία ενόψει των δύσκολων ενδιάμεσων αμερικανικών εκλογών, με τον Αμερικανό πρόεδρο να αναζητά απτές νίκες για να παρουσιάσει στους ψηφοφόρους, όπως μεγάλες κινεζικές αγορές αμερικανικών αγροτικών προϊόντων και αεροσκαφών της Boeing.
Το κατά πόσο όμως η Κίνα είναι διατεθειμένη να ασκήσει πραγματική πίεση ώστε να οδηγήσει τις δύο πλευρές σε ειρήνη αποτελεί διαφορετικό ζήτημα, καθώς ο Σι Τζινπίνγκ προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στους αυξανόμενους οικονομικούς κινδύνους του πολέμου και στις μακροπρόθεσμες φιλοδοξίες της Κίνας να παρουσιαστεί ως εναλλακτικός παγκόσμιος πόλος ισχύος απέναντι στις ΗΠΑ.
Η ενεργειακή εξάρτηση και το ιρανικό πετρέλαιο
Παρότι στη Δύση επικρατεί συχνά η αντίληψη ότι το Πεκίνο ωφελείται κάθε φορά που ο αμερικανικός στρατός εμπλέκεται σε συγκρούσεις αλλού στον κόσμο, η Κίνα έχει σοβαρούς λόγους να επιθυμεί τον τερματισμό του πολέμου.
Η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου έχει παραμείνει σχετικά προστατευμένη από τη διεθνή ενεργειακή κρίση που πλήττει άλλες χώρες, χάρη στα μεγάλα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου, στον υψηλό βαθμό ενεργειακής αυτάρκειας και στη στροφή της προς την πράσινη ενέργεια. Ωστόσο, όσο ο πόλεμος παρατείνεται, τα αποθέματα μειώνονται και μαζί τους δοκιμάζεται η ενεργειακή ασφάλεια που αποτελεί βασική προτεραιότητα της κυβέρνησης Σι.
Επιπλέον, ακόμη κι αν δεν υπάρχει μέχρι στιγμής έλλειψη προσφοράς, η κινεζική οικονομία επηρεάζεται από τις υψηλές τιμές καυσίμων, μέρος των οποίων το κράτος έχει ζητήσει από τις εθνικές πετρελαϊκές εταιρείες να απορροφήσουν.
Ένας ευρύτερος εκτροχιασμός της παγκόσμιας οικονομίας εξαιτίας του πολέμου θα έπληττε επίσης τη στηριζόμενη στις εξαγωγές κινεζική οικονομία.
Η Κίνα συνεχίζει εν τω μεταξύ να αγοράζει ιρανικό πετρέλαιο κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης. Αναλυτές εκτιμούν ότι οι κινεζικές εισαγωγές ξεπέρασαν και τον περασμένο μήνα το 1 εκατ. βαρέλια ημερησίως, αξιοποιώντας αποθέματα που βρίσκονταν ήδη αποθηκευμένα σε πλωτές εγκαταστάσεις στην Ασία και δεν επηρεάζονταν από τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό στα Στενά του Ορμούζ.
Οι ΗΠΑ έχουν αυξήσει τις τελευταίες εβδομάδες την οικονομική πίεση στις κινεζικές αγορές ιρανικού πετρελαίου, οι οποίες πέρυσι αντιστοιχούσαν σε πάνω από το 90% των ιρανικών εξαγωγών και προσφέρουν στο Πεκίνο σημαντική οικονομική επιρροή πάνω στην Τεχεράνη.
Τον προηγούμενο μήνα, η Ουάσιγκτον επέβαλε κυρώσεις σε μεγάλο κινεζικό πετροχημικό όμιλο που, σύμφωνα με τις ΗΠΑ, αποτελούσε βασικό αγοραστή ιρανικού αργού — το μεγαλύτερο κινεζικό διυλιστήριο που πλήττεται μέχρι σήμερα από τέτοια μέτρα. Σε μια σπάνια αντίδραση, το Πεκίνο διέταξε κινεζικές εταιρείες να μην συμμορφωθούν με τις κυρώσεις που επιβλήθηκαν τόσο σε αυτή την επιχείρηση όσο και σε τέσσερα ακόμη εγχώρια διυλιστήρια.
Η Κίνα ίσως επιδιώξει να περιορίσει αυτές τις τριβές και να κερδίσει πολιτική εύνοια από τον Τραμπ, παρουσιάζοντας τη διπλωματική της δραστηριότητα απέναντι στο Ιράν ως προσπάθεια καλής θέλησης για να βοηθήσει τις ΗΠΑ να τερματίσουν τον πόλεμο.
Ωστόσο, αναλυτές αμφιβάλλουν κατά πόσο το Πεκίνο θα αξιοποιήσει πραγματικά την επιρροή του ώστε να πιέσει σκληρά την Τεχεράνη να αποδεχθεί τους αμερικανικούς όρους, ειδικά χωρίς σαφή ανταλλάγματα από την Ουάσιγκτον.
Από τη μία πλευρά, η Κίνα ίσως δεν εμπιστεύεται πλήρως την επιρροή της πάνω στο Ιράν, παρά τη στενή διπλωματική σχέση τους. Από την άλλη, το Πεκίνο υποστηρίζει διαχρονικά ότι ο πόλεμος αποτελεί πρόβλημα που δημιούργησαν οι ΗΠΑ και οι ίδιες πρέπει να το επιλύσουν.
Εξάλλου, ακόμη κι αν η Κίνα διαθέτει σημαντική οικονομική επιρροή στο Ιράν μέσω των αγορών πετρελαίου, η ίδια εξακολουθεί να χρειάζεται το ιρανικό αργό, ιδιαίτερα εν μέσω μιας παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης.
Διαβάστε ακόμη
Ryanair και Fraport σε τροχιά σύγκρουσης – Στο τραπέζι το κλείσιμο της βάσης στη Θεσσαλονίκη
Handelsblatt: Eνας χρόνος Φρίντριχ Μερτς – Γιατί οι διεθνείς επενδυτές δίνουν ψήφο εμπιστοσύνης
DeepSeek: Με νέο ισχυρό γύρο χρηματοδότησης από το Πεκίνο στοχεύει σε αποτίμηση 45 δισ. δολαρίων
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.