Ρευστή παραμένει η διπλωματική σκακιέρα ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν, μετά το ναυάγιο των διαπραγματεύσεων στο Πακιστάν, με την ένταση να εναλλάσσεται με δειλά ανοίγματα για διάλογο, ενώ τα Στενά του Ορμούζ συνεχίζουν να λειτουργούν ως το κεντρικό σημείο πίεσης.
«Η μπάλα βρίσκεται στο γήπεδο» των Ιρανών, έκρινε χθες Δευτέρα ο Αμερικανός αντιπρόεδρος, Τζέι Ντι Βανς, μετά την αποτυχία των διαπραγματεύσεων ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν στην πακιστανική πρωτεύουσα Ισλαμαμπάντ, στις οποίες συμμετείχε προσωπικά. Όπως τόνισε, η κυβέρνηση του προέδρου Τραμπ απαιτεί –μεταξύ άλλων– να της παραδοθεί όλη η ποσότητα εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει η Ισλαμική Δημοκρατία.
«Θέλουμε να βγει από τη χώρα το υλικό αυτό», ώστε να «έχει τον έλεγχό του» η Ουάσιγκτον, δήλωσε στο Fox News, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για αυστηρές επαληθεύσεις που θα διασφαλίζουν ότι το Ιράν δεν θα παράγει υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο στο μέλλον. Παράλληλα, επανέλαβε την καχυποψία των ΗΠΑ: «Είναι ένα πράγμα το ότι οι Ιρανοί λένε πως δεν θα αποκτήσουν πυρηνικό όπλο, είναι άλλο να δημιουργήσουμε τους απαραίτητους μηχανισμούς ώστε να είναι εγγυημένο πως δεν θα γίνει αυτό».
Ανοιχτοί δίαυλοι παρά το αδιέξοδο
Ο αντιπρόεδρος, που ηγήθηκε της αμερικανικής αντιπροσωπείας στις άκαρπες συνομιλίες, σημείωσε ότι «έγινε κάποια πρόοδος», ωστόσο «δεν έφθασε αρκετά μακριά». Από την πλευρά της Τεχεράνης, ο επικεφαλής της διπλωματίας Αμπάς Αραγτσί υποστήριξε ότι οι δύο πλευρές είχαν πλησιάσει σε συμφωνία, αλλά κατηγόρησε την Ουάσιγκτον για «συνεχείς μαξιμαλιστικές απαιτήσεις».
Παρά το αδιέξοδο, οι δίαυλοι επικοινωνίας παραμένουν ανοικτοί. Οι δύο χώρες εξετάζουν το ενδεχόμενο νέου γύρου απευθείας διαπραγματεύσεων με στόχο μια πιο μακροπρόθεσμη κατάπαυση του πυρός, πριν λήξει η εύθραυστη εκεχειρία των δύο εβδομάδων που ανακοινώθηκε στις 7 Απριλίου. Στο τραπέζι βρίσκεται ακόμη και η επιστροφή στην Ισλαμαμπάντ, αν και εξετάζονται και εναλλακτικές τοποθεσίες, με την Τουρκία και την Αίγυπτο να εμφανίζονται ως πιθανοί διαμεσολαβητές.
Ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε ανοιχτός σε νέα συνομιλία, αποκαλύπτοντας ότι το Ιράν «επικοινώνησε» με την αμερικανική πλευρά με στόχο μια συμφωνία. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, προχωρά σε κλιμάκωση της πίεσης, εφαρμόζοντας ναυτικό αποκλεισμό στα Στενά του Ορμούζ, μια κίνηση που περιορίζει τη διέλευση πλοίων προς και από ιρανικά λιμάνια και αυξάνει τον κίνδυνο νέων διαταραχών στις παγκόσμιες ενεργειακές ροές.
Κλιμάκωση της πίεσης με αιχμή το Ορμούζ
Ο αποκλεισμός αυτός, που συνιστά ένα από τα πιο επιθετικά βήματα της Ουάσιγκτον, δοκιμάζει τα όρια της εκεχειρίας και εντείνει την ενεργειακή αβεβαιότητα διεθνώς. Οι ΗΠΑ έχουν προειδοποιήσει ότι θα αναχαιτίζουν ή θα εκτρέπουν πλοία που αναχωρούν από το Ιράν, ενώ επιτρέπουν τη διέλευση ουδέτερων σκαφών υπό προϋποθέσεις και ελέγχους.
Ο Αμερικανός πρόεδρος προχώρησε και σε ευθεία απειλή, δηλώνοντας ότι οποιοδήποτε ιρανικό «σκάφος ταχείας επίθεσης» επιχειρήσει να προσεγγίσει τον αποκλεισμό θα «καταστραφεί άμεσα». Την ίδια ώρα, η Τεχεράνη προειδοποίησε ότι θα στοχοποιήσει λιμάνια στον Περσικό Κόλπο εάν απειληθούν οι δικές της θαλάσσιες υποδομές, κάνοντας λόγο για «πράξη πειρατείας».
Στο ενεργειακό μέτωπο, οι εξελίξεις έχουν ήδη αντίκτυπο στις αγορές, με το πετρέλαιο να υποχωρεί ελαφρώς λόγω των προσδοκιών για επανεκκίνηση των συνομιλιών, ενώ η αβεβαιότητα παραμένει υψηλή. Η Κίνα, βασικός πελάτης ιρανικού πετρελαίου, έχει εκφράσει ανησυχία για τις επιπτώσεις στο παγκόσμιο εμπόριο, καλώντας σε άμεση αποκλιμάκωση.
Παράλληλα, η Ουάσιγκτον επιμένει ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα πρέπει να περιλαμβάνει την εγκατάλειψη των πυρηνικών φιλοδοξιών του Ιράν. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι ΗΠΑ πρότειναν αναστολή της πυρηνικής δραστηριότητας για 20 χρόνια, ενώ η Τεχεράνη αντιπρότεινε περίοδο έως πέντε ετών, αφήνοντας σαφές το χάσμα που εξακολουθεί να χωρίζει τις δύο πλευρές.
Την ίδια στιγμή, η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ παραμένει κομβική. Ο Βανς τόνισε ότι αναμένει από το Ιράν να ανοίξει πλήρως τη θαλάσσια δίοδο ως αντάλλαγμα για τη συνέχιση της εκεχειρίας, υπογραμμίζοντας ότι η ελεύθερη ναυσιπλοΐα αποτελεί βασική προϋπόθεση για οποιαδήποτε πρόοδο.
Παρά τις εντάσεις, υπάρχουν ενδείξεις ότι και οι δύο πλευρές επιδιώκουν να διατηρήσουν ένα ελάχιστο επίπεδο επικοινωνίας. Όπως ανέφερε και ο Τραμπ, οι επαφές που έγιναν ήταν «πολύ φιλικές και με σεβασμό», αφήνοντας ένα μικρό αλλά υπαρκτό περιθώριο για επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων σε ένα περιβάλλον που παραμένει εξαιρετικά εύθραυστο.
Διαβάστε ακόμη
Κυβέρνηση: Δεκαπενθήμερο πόλωσης – Από το «κράτος δικαίου» στη μάχη των δικογραφιών
Καύσιμα: Κάτω από τα 2 ευρώ το ντίζελ στην αντλία – Προσωρινή «ανάσα» εν μέσω διεθνούς αβεβαιότητας
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα