Οι τουρκικές αρχές επιχειρούν να περιορίσουν τις επιπτώσεις από την κατάρρευση σειράς επενδυτικών funds που διαχειρίζονταν κεφάλαια δισεκατομμυρίων δολαρίων, προσθέτοντας ακόμη μία πηγή πίεσης στην ήδη δοκιμαζόμενη οικονομία της χώρας.
Οι επενδυτές έσπευσαν να αποσύρουν τα χρήματά τους, όταν διαχειριστής κεφαλαίων ιδιαίτερα δημοφιλής μεταξύ των ιδιωτών επενδυτών ανακοίνωσε ότι δεν διέθετε επαρκή ρευστότητα για να ικανοποιήσει τα αιτήματα εξαγοράς. Το κύμα φυγής προκάλεσε ισχυρές πιέσεις στο Χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης, συμπαρασύροντας δεκάδες παρόμοια funds.
Η αρμόδια χρηματοπιστωτική εποπτική αρχή της Τουρκίας πάγωσε τις συναλλαγές επτά εταιρειών διαχείρισης κεφαλαίων και ανακοίνωσε σχέδια για τη ρευστοποίηση 131 επενδυτικών funds.
Όπως αναφέρει η Wall Street Journal, τα τελευταία χρόνια, πολλοί Τούρκοι μικροεπενδυτές στράφηκαν στο χρηματιστήριο αναζητώντας προστασία από τον επίμονα υψηλό πληθωρισμό. Εταιρείες διαχείρισης κεφαλαίων και χρηματιστηριακές δημιούργησαν ειδικά funds που υπόσχονταν εντυπωσιακές αποδόσεις και λειτουργούσαν με περιορισμένους επενδυτικούς περιορισμούς.
Τα funds αυτά συχνά πραγματοποιούσαν μεγάλες και υψηλού κινδύνου τοποθετήσεις σε μικρό αριθμό μετοχών χαμηλής ρευστότητας, ενώ ενίσχυαν τις δυνητικές αποδόσεις μέσω συναλλαγών με μόχλευση, δηλαδή με δανεικά κεφάλαια. Ορισμένα διοχέτευαν τα χρήματα των επενδυτών κυρίως σε εταιρείες που συνδέονταν με τους ίδιους τους διαχειριστές τους, σύμφωνα με επενδυτές και δημοσιοποιημένα στοιχεία των funds.
Το κορυφαίο fund της Tera Portföy εμφάνισε απόδοση σχεδόν 43.000% μέσα σε δύο χρόνια. Πριν κλείσει αυτή την εβδομάδα, είχε προσελκύσει περίπου 100.000 επενδυτές και διέθετε ενεργητικό 5 δισ. δολαρίων.
«Ήταν πολύ προφανές σε όλους ότι κάτι δεν πήγαινε καλά, αλλά δεν υπήρξε ρυθμιστική παρέμβαση για να σταματήσει αυτή η συμπεριφορά», δήλωσε στο μέσο ο Εμρέ Ακτσακμάκ, ανώτερος σύμβουλος της East Capital Group στο Ντουμπάι.
Πονοκέφαλος για Ερντογάν και Σιμσέκ
Η κρίση αποτελεί σημαντική πρόκληση για την κυβέρνηση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και τον υπουργό Οικονομικών Μεχμέτ Σιμσέκ, ο οποίος χαίρει εκτίμησης στους επενδυτικούς κύκλους και συνέβαλε στη σταθεροποίηση της τουρκικής οικονομίας μετά την επιστροφή του στο υπουργείο το 2023. Ο Σιμσέκ επιχείρησε αυτή την εβδομάδα να καθησυχάσει τις αγορές, εν μέσω φόβων ότι εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι, ανάμεσά τους πολλοί απλοί Τούρκοι πολίτες, ενδέχεται να χάσουν χρήματα από την κατάρρευση των funds.
«Δεν υπάρχει συστημικός κίνδυνος και, μέχρι στιγμής, οι αγορές λειτουργούν όπως θα έπρεπε», δήλωσε την Παρασκευή στο τουρκικό τηλεοπτικό δίκτυο NTV.
Η Τουρκία διαθέτει τη μεγαλύτερη οικονομία μεταξύ των χωρών της Μέσης Ανατολής και είναι μέλος της G20 και του ΝΑΤΟ. Παράλληλα, η κυβέρνηση Ερντογάν διαδραματίζει σημαντικό στρατιωτικό και διπλωματικό ρόλο στις κρίσεις τόσο της Μέσης Ανατολής όσο και της Ευρώπης.
Ο Σιμσέκ έχει επιχειρήσει να αναδείξει την Κωνσταντινούπολη σε δυνητικό διεθνές χρηματοπιστωτικό κέντρο, προσπαθώντας παράλληλα να προσελκύσει διεθνείς επιχειρήσεις και εύπορους επενδυτές. Οικονομολόγοι, ωστόσο, εκτιμούν ότι η κρίση των funds καταδεικνύει την ανάγκη για βαθύτερες μεταρρυθμίσεις στους οικονομικούς και δικαστικούς θεσμούς της Τουρκίας.
Χωρίς αποτελεσματικότερη εποπτεία των χρηματοπιστωτικών αγορών, «παραμένεις ευάλωτος σε τέτοιες ακραίες διακυμάνσεις και αναταράξεις της αγοράς», σημείωσε ο Έρικ Μέγιερσον, επικεφαλής στρατηγικής αναδυόμενων αγορών στη σουηδική τράπεζα SEB.
Συλλήψεις και έρευνες για οικονομικά αδικήματα
Η κυβέρνηση αντέδρασε στην κρίση με ένα γνώριμο μοντέλο άμεσης κινητοποίησης των διωκτικών αρχών και αναζήτησης ευθυνών.
Οι αρχές προχώρησαν σε συλλήψεις και απαγορεύσεις εξόδου από τη χώρα για στελέχη που συνδέονται με τις εμπλεκόμενες επενδυτικές εταιρείες, σύμφωνα με τουρκικά μέσα ενημέρωσης. Παράλληλα, παρέπεμψαν 38 άτομα στις εισαγγελικές αρχές για φερόμενα οικονομικά αδικήματα που σχετίζονται με το σκάνδαλο.
Ήδη από πέρυσι, ο Σιμσέκ είχε δηλώσει ότι η κυβέρνηση γνώριζε την ύπαρξη φαινομένων χειραγώγησης σε ορισμένα funds και είχε δεσμευτεί για αυστηρότερη ρύθμιση της αγοράς.
Τον Ιούνιο, η MSCI ανέφερε ότι διεθνείς επενδυτές είχαν επισημάνει «επαναλαμβανόμενα περιστατικά πιθανών συντονισμένων συναλλαγών» από ορισμένα τουρκικά funds, καθώς και άλλες στρεβλώσεις στην αγορά.
Η MSCI είχε μάλιστα προειδοποιήσει ότι θα μπορούσε να επανεξετάσει την κατάταξη της Τουρκίας ως αναδυόμενης αγοράς, η οποία την τοποθετεί μία βαθμίδα υψηλότερα από τις λιγότερο ανεπτυγμένες αγορές του κόσμου.
Οι ξένοι επενδυτές χρησιμοποιούν τους χρηματιστηριακούς και ομολογιακούς δείκτες της MSCI ως οδηγό για τη διαμόρφωση των χαρτοφυλακίων τους, γεγονός που καθιστά την κατάταξη ιδιαίτερα σημαντική για τις διεθνείς κεφαλαιακές ροές.
«Η προειδοποίηση ήταν σημαντική τόσο από πλευράς κύρους όσο και για την προσέλκυση ξένων επενδύσεων. Δεν θέλεις να υποβιβαστείς στη δεύτερη κατηγορία όταν αγωνίζεσαι στην πρώτη», ανέφερε ο Ακτσακμάκ, προσθέτοντας ότι η προειδοποίηση της MSCI πιθανότατα επιτάχυνε τις παρεμβάσεις των ρυθμιστικών αρχών.
Μια αγορά 400 δισ. δολαρίων
Το τουρκικό χρηματιστήριο παραμένει σχετικά μικρό σε σύγκριση με τις μεγάλες ανεπτυγμένες αγορές, με συνολική κεφαλαιοποίηση περίπου 400 δισ. δολαρίων. Έπειτα από αλλεπάλληλες νομισματικές κρίσεις και μια μακρά περίοδο ανορθόδοξης νομισματικής πολιτικής στις αρχές της δεκαετίας, οι ξένοι επενδυτές περιόρισαν σημαντικά την παρουσία τους στην αγορά.
Στα τέλη Αυγούστου, οι εποπτικές αρχές επέβαλαν νέα όρια στις επενδύσεις των funds σε συνδεδεμένα μέρη, καθώς και στη συνολική συγκέντρωση των χαρτοφυλακίων τους. Ακολούθησαν εκροές κεφαλαίων από ορισμένα funds.
Η μητρική εταιρεία της Pusula Portföy συμφώνησε να πουληθεί στην ανταγωνίστρια Tera Group, καθώς αντιμετώπιζε δυσκολίες στην αποπληρωμή των επενδυτών της. Μέχρι την Τετάρτη, ορισμένα funds της Tera αδυνατούσαν επίσης να ικανοποιήσουν αιτήματα εξαγοράς.
Η κρίση μεταδόθηκε γρήγορα στο χρηματιστήριο, με τον δείκτη Borsa Istanbul 100 να υποχωρεί κατά 5,5% την Τετάρτη, ενεργοποιώντας τον μηχανισμό αυτόματης διακοπής συναλλαγών.
Η αγορά σταθεροποιήθηκε την Πέμπτη, αφού η κεντρική τράπεζα διοχέτευσε ρευστότητα στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, τα προβληματικά funds τέθηκαν υπό τον έλεγχο τραπεζών και ανακοινώθηκε σχέδιο για τη διάλυσή τους. Ωστόσο, οι μετοχές επέστρεψαν σε πτώση την Παρασκευή.
Ο βασικός χρηματιστηριακός δείκτης έχασε περίπου 8,5% σε εβδομαδιαία βάση, αν και εξακολουθεί να καταγράφει άνοδο 17% από την αρχή του έτους.
Οι κινήσεις στις αγορές κρατικών ομολόγων και συναλλάγματος ήταν σχετικά περιορισμένες, προσφέροντας κάποια ανακούφιση στους επενδυτές ότι, μέχρι στιγμής, η αναταραχή παραμένει κυρίως περιορισμένη στη χρηματιστηριακή αγορά.
Ωστόσο, επενδυτές προειδοποιούν ότι το σκάνδαλο μπορεί να πλήξει την αξιοπιστία της Τουρκίας στις διεθνείς αγορές.
«Πρέπει να κινηθούν αρκετά γρήγορα για να αποκαταστήσουν την εμπιστοσύνη σε αυτή την αγορά», δήλωσε ο Τίμοθι Ας, ανώτερος στρατηγικός αναλυτής κρατικού χρέους στην BlueBay Asset Management και επί χρόνια παρατηρητής της τουρκικής οικονομίας.
Διαβάστε ακόμη
Καναδάς στην ΕΕ με… φέτα made in Canada; Τα αγκάθια πίσω από τη νέα «ειδική σχέση»
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ