Η δυνατότητα ενίσχυσης του μηνιαίου εισοδήματος και η προοπτική αύξησης της σύνταξης μέσω πρόσθετου χρόνου ασφάλισης έχουν οδηγήσει χιλιάδες συνταξιούχους πίσω στην αγορά εργασίας. Ωστόσο, πίσω από το νέο καθεστώς απασχόλησης κρύβονται τρεις σημαντικές παγίδες, οι οποίες μπορούν να προκαλέσουν μεγάλες οικονομικές απώλειες, ακόμη και κυρώσεις ισοδύναμες με 12 μηνιαίες συντάξεις.
Οι δηλώσεις απασχόλησης συνταξιούχων στον ΕΦΚΑ έχουν φτάσει τις 308.000, αποτυπώνοντας τη σημαντική αύξηση της συμμετοχής τους στην οικονομική δραστηριότητα.
Βασικός παράγοντας πίσω από αυτή την εξέλιξη είναι η ανάγκη συμπλήρωσης του εισοδήματος. Η μέση κύρια σύνταξη το 2026 διαμορφώνεται στα 975 ευρώ μικτά, μετά την αύξηση κατά 2,4%, ενώ έξι στους δέκα συνταξιούχους λαμβάνουν λιγότερα από 1.000 ευρώ τον μήνα από τη σύνταξή τους.
Καθοριστικό ρόλο έχει διαδραματίσει και η κατάργηση της προηγούμενης περικοπής κατά 30% στην κύρια και επικουρική σύνταξη όσων συνέχιζαν να εργάζονται.
Παρότι η συγκεκριμένη ποινή δεν ισχύει πλέον, το θεσμικό πλαίσιο εξακολουθεί να προβλέπει αυστηρές κυρώσεις για τη μη δήλωση της εργασίας και τη μη εξόφληση ασφαλιστικών υποχρεώσεων.
Τα τρία λάθη που μπορούν να κοστίσουν ακριβά
Σύμφωνα με το άρθρο 114 του νόμου 5078/2023, υπάρχουν τρεις βασικές περιπτώσεις στις οποίες οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι κινδυνεύουν με σημαντική απώλεια εισοδήματος.
1. Εργασία χωρίς δήλωση στον ΕΦΚΑ
Η σοβαρότερη οικονομική κύρωση επιβάλλεται όταν ένας συνταξιούχος εργάζεται χωρίς να έχει δηλώσει την απασχόλησή του.
Σε αυτή την περίπτωση προβλέπεται χρηματική ποινή ίση με 12 μηνιαίες κύριες και επικουρικές συντάξεις, σύμφωνα με την παράγραφο 10 του άρθρου 114.
Η εξόφληση της οφειλής μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσω παρακράτησης έως 25% της κύριας σύνταξης, καθώς και του συνόλου της επικουρικής σύνταξης, μέχρι να καλυφθεί το ποσό της κύρωσης.
Επομένως, η παράλειψη της προβλεπόμενης δήλωσης μπορεί να επιβαρύνει το εισόδημα του συνταξιούχου για μεγάλο χρονικό διάστημα.
2. Απλήρωτες εισφορές και ειδικός πόρος
Η δεύτερη περίπτωση αφορά στη μη καταβολή ασφαλιστικών εισφορών ή του ειδικού πόρου υπέρ ΕΦΚΑ για διάστημα μεγαλύτερο των δύο μηνών.
Όταν προκύπτουν τέτοιες οφειλές, ενεργοποιείται η διαδικασία συμψηφισμού με τις καταβαλλόμενες συντάξεις, όπως προβλέπει η παράγραφος 11 του ίδιου άρθρου.
Για παράδειγμα, συνταξιούχος που λαμβάνει 800 ευρώ μηνιαίως και έχει συσσωρεύσει οφειλές 1.600 ευρώ από εισφορές και ειδικό πόρο μπορεί να δει δύο ολόκληρες μηνιαίες συντάξεις να παρακρατούνται για την εξόφλησή τους.
Εάν η οφειλή ανέρχεται σε 1.000 ευρώ, μπορεί να παρακρατηθούν 800 ευρώ τον πρώτο μήνα και τα υπόλοιπα 200 ευρώ τον επόμενο. Στη δεύτερη περίπτωση, ο συνταξιούχος θα λάβει 600 ευρώ τον δεύτερο μήνα και θα επιστρέψει στην κανονική καταβολή από τον τρίτο.
3. Απασχόληση στο Δημόσιο πριν από τα 62 έτη
Διαφορετική αντιμετώπιση προβλέπεται για όσους συνταξιούχους δεν έχουν συμπληρώσει το 62ο έτος της ηλικίας τους και αναλαμβάνουν εργασία σε φορείς της Γενικής Κυβέρνησης.
Στην περίπτωση αυτή, η σύνταξη αναστέλλεται έως τη συμπλήρωση των 62 ετών.
Κατά το διάστημα της αναστολής, οι ενδιαφερόμενοι εξακολουθούν να καταβάλλουν τις προβλεπόμενες ασφαλιστικές εισφορές για την εργασία τους, αλλά απαλλάσσονται από τον ειδικό πόρο υπέρ ΕΦΚΑ.
Η συγκεκριμένη ρύθμιση καλύπτει και συνταξιούχους που αναλαμβάνουν αιρετά αξιώματα, όπως δημάρχους, βουλευτές και περιφερειάρχες, εφόσον συντρέχουν οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Με τη συμπλήρωση του 62ου έτους, η καταβολή της σύνταξης επανεκκινεί, ενώ παράλληλα ενεργοποιείται η υποχρέωση πληρωμής του ειδικού πόρου, πέραν των ασφαλιστικών εισφορών.
Πόσο επιβαρύνονται οι συνταξιούχοι που συνεχίζουν να εργάζονται
Το νέο καθεστώς αντικατέστησε την οριζόντια περικοπή της σύνταξης κατά 30% με την επιβολή ειδικού πόρου υπέρ ΕΦΚΑ.
Για τους μισθωτούς εργαζόμενους συνταξιούχους, ο ειδικός πόρος που περιγράφεται στο καθεστώς αυτό ανέρχεται σε 10% επί του μισθού τους.
Για όσους συνεχίζουν την επαγγελματική τους δραστηριότητα ως μη μισθωτοί, η επιβάρυνση αντιστοιχεί σε 50% της μηνιαίας ασφαλιστικής εισφοράς που έχουν επιλέξει να καταβάλλουν.
Ο πόρος αποτελεί πρόσθετη οικονομική υποχρέωση, πέρα από τις κανονικές ασφαλιστικές εισφορές, για όσους δεν υπάγονται στις προβλεπόμενες εξαιρέσεις.
Πότε ενεργοποιούνται οι παρακρατήσεις από τη σύνταξη
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν οι εισφορές ή ο ειδικός πόρος καταστούν ληξιπρόθεσμα και δεν υπάρχει ενεργή ρύθμιση οφειλών που να εξυπηρετείται κανονικά.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, το Κέντρο Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ) ενημερώνει κάθε μήνα την αρμόδια υπηρεσία καταβολής συντάξεων.
Στη συνέχεια, οι οφειλές παρακρατούνται από τις συντάξεις του επόμενου μήνα και η διαδικασία συνεχίζεται έως την πλήρη εξόφληση του χρέους.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και χωρίς την επιβολή της κύρωσης των 12 συντάξεων, η συσσώρευση ασφαλιστικών οφειλών μπορεί να οδηγήσει σε προσωρινή απώλεια σημαντικού μέρους ή και ολόκληρης της μηνιαίας σύνταξης.
Οι κατηγορίες που απαλλάσσονται από την πρόσθετη επιβάρυνση
Το ισχύον πλαίσιο προβλέπει εξαιρέσεις από την καταβολή του ειδικού πόρου υπέρ ΕΦΚΑ για συγκεκριμένες κατηγορίες εργαζόμενων συνταξιούχων.
Στις περιπτώσεις αυτές περιλαμβάνονται συνταξιούχοι λόγω αναπηρίας, άτομα με ψυχική αναπηρία, καθώς και δικαιούχοι εξωιδρυματικού επιδόματος ή επιδόματος ανικανότητας.
Απαλλαγή προβλέπεται επίσης για πολύτεκνους συνταξιούχους, εφόσον τουλάχιστον ένα από τα παιδιά τους είναι ανήλικο, σπουδάζει σε ανώτερη ή ανώτατη σχολή έως το 24ο έτος της ηλικίας του ή αδυνατεί να ασκήσει οποιαδήποτε βιοποριστική εργασία.
Στις εξαιρέσεις εντάσσονται ακόμη όσοι έχουν απομακρυνθεί από την υπηρεσία λόγω ανικανότητας, εξαιτίας κοινής νόσου, εργατικού ή άλλου ατυχήματος ή επαγγελματικής ασθένειας.
Για τις παραπάνω κατηγορίες, η απαλλαγή αφορά στον ειδικό πόρο και όχι στις κανονικές ασφαλιστικές εισφορές, οι οποίες εξακολουθούν να καταβάλλονται όταν υπάρχει απασχόληση.
Ποιοι αγρότες δεν πληρώνουν ούτε εισφορές ούτε ειδικό πόρο
Ξεχωριστό καθεστώς ισχύει για συγκεκριμένες κατηγορίες συνταξιούχων που διατηρούν αγροτική δραστηριότητα.
Πλήρης απαλλαγή τόσο από τον ειδικό πόρο όσο και από τις ασφαλιστικές εισφορές λόγω της συγκεκριμένης απασχόλησης προβλέπεται για συνταξιούχους αγρότες που συνεχίζουν την αγροτική τους δραστηριότητα.
Αντίστοιχη εξαίρεση ισχύει και για συνταξιούχους άλλων ασφαλιστικών ταμείων που ασχολούνται με αγροτικές εργασίες, εφόσον το ετήσιο εισόδημα από την αγροτική δραστηριότητα δεν υπερβαίνει τις 10.000 ευρώ.
Από τους συνολικά 308.000 εργαζόμενους συνταξιούχους, περίπου 130.000 υπάγονται στις προβλεπόμενες εξαιρέσεις, με την πλειονότητά τους να προέρχεται από τον αγροτικό τομέα.
Η αυξανόμενη συμμετοχή των συνταξιούχων στην αγορά εργασίας δημιουργεί πρόσθετες δυνατότητες ενίσχυσης του εισοδήματός τους, αλλά προϋποθέτει προσεκτική τήρηση των ασφαλιστικών κανόνων, ώστε η επιστροφή στην απασχόληση να μη συνοδευτεί από απρόβλεπτες οικονομικές απώλειες.
Διαβάστε ακόμη
Επενδύσεις: Οι ξένοι επιστρέφουν, η βιομηχανία υστερεί – Τι πρέπει να αλλάξει (pics)
Προϋπολογισμός: Πρωτογενές πλεόνασμα 7,58 δισ. ευρώ στο 9μηνο
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.