Νέες πιέσεις για παράταση του εργασιακού βίου δημιουργεί η δημογραφική γήρανση στην Ελλάδα, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προβλέπει σταδιακή άνοδο των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης τα επόμενα χρόνια και σημαντική αύξηση του αριθμού των πολιτών που θα εξακολουθούν να εργάζονται μετά τα 65 τους χρόνια.
Η νέα έκθεση Ageing Report 2027, το πρώτο μέρος της οποίας δημοσιεύτηκε στις 4 Νοεμβρίου 2026, αποτυπώνει τις μακροπρόθεσμες συνέπειες της συρρίκνωσης του εργατικού δυναμικού, της υπογεννητικότητας και της αύξησης του προσδόκιμου ζωής. Με βάση τις προβολές της, το γενικό όριο συνταξιοδότησης στην Ελλάδα διαμορφώνεται στα 68 έτη το 2030, στα 70 το 2055 και στα 72 το 2080, έναντι 67 ετών σήμερα.
Πρόκειται, ωστόσο, για προβολές που στηρίζονται στην ισχύουσα νομοθεσία και στις εκτιμήσεις για το προσδόκιμο ζωής, και όχι για οριστικές αποφάσεις αύξησης των ορίων. Η κυβέρνηση έχει διαμηνύσει ότι δεν προβλέπει αλλαγές τουλάχιστον μέσα στο 2027, χωρίς αυτό να αναιρεί την ανάγκη επανεξέτασης που προβλέπει το υφιστάμενο ασφαλιστικό πλαίσιο.
Πώς αλλάζει η ηλικία αποχώρησης από την εργασία
Πέρα από τα νομοθετημένα όρια συνταξιοδότησης, οι προβλέψεις δείχνουν ότι οι Έλληνες θα παραμένουν για ολοένα περισσότερα χρόνια στην αγορά εργασίας.
Ειδικότερα, η μέση ηλικία αποχώρησης από την απασχόληση, η οποία υπολογίζεται στα 64,9 έτη το 2025, αναμένεται να φτάσει στα 65,7 έτη το 2030. Πρόκειται για αύξηση σχεδόν δέκα μηνών μέσα σε μία πενταετία.
Η τάση συνεχίζεται και στις επόμενες δεκαετίες, με τη μέση ηλικία εξόδου να ανεβαίνει στα 66 έτη το 2040, στα 66,5 το 2050 και στα 68,6 έτη το 2080.
Η εξέλιξη αυτή συνδέεται τόσο με τη σταδιακή εφαρμογή ασφαλιστικών μεταρρυθμίσεων όσο και με τη μεγαλύτερη συμμετοχή των εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας στην οικονομική δραστηριότητα.
Ο μηχανισμός που συνδέει τις συντάξεις με το προσδόκιμο ζωής
Η σύνδεση των ορίων ηλικίας με τις δημογραφικές εξελίξεις αποτελεί ήδη μέρος του ελληνικού ασφαλιστικού συστήματος.
Με τις μεταρρυθμίσεις της προηγούμενης δεκαετίας, το γενικό όριο ηλικίας αυξήθηκε από τα 65 στα 67 έτη, με προϋπόθεση τη συμπλήρωση τουλάχιστον 15 ετών ασφάλισης. Παράλληλα, καθιερώθηκε η δυνατότητα συνταξιοδότησης στα 62 έτη με 40 χρόνια ασφάλισης, ενώ για άλλες περιπτώσεις πρόωρης αποχώρησης προβλέπονται μειώσεις στη σύνταξη.
Εξακολουθούν να υπάρχουν μεταβατικές και ειδικές διατάξεις για ορισμένες κατηγορίες ασφαλισμένων, ιδιαίτερα όσους είχαν κατοχυρώσει δικαιώματα με βάση τα έτη υπηρεσίας τους έως την περίοδο 2010-2012.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι τα ηλικιακά όρια προβλέπεται να επανεξετάζονται ανά τριετία, λαμβάνοντας υπόψη τη μεταβολή του προσδόκιμου ζωής στην ηλικία των 65 ετών.
Ο συγκεκριμένος μηχανισμός δεν έχει οδηγήσει μέχρι σήμερα σε νέα αύξηση. Η προγραμματισμένη προσαρμογή του 2021 δεν εφαρμόστηκε, καθώς η πανδημία είχε προκαλέσει υποχώρηση του προσδόκιμου ζωής. Έτσι, τα βασικά όρια διατηρήθηκαν στα 62 και στα 67 έτη, με τις αντίστοιχες ασφαλιστικές προϋποθέσεις.
Η επόμενη περίοδος επανεξέτασης των ορίων, με ορίζοντα το 2030, αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι δημογραφικές προβολές της Κομισιόν αποτυπώνουν νέα ανοδική πορεία του προσδόκιμου ζωής.
Οι Έλληνες ζουν περισσότερο μετά την πανδημία
Τα διαθέσιμα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ επιβεβαιώνουν την ανάκαμψη του προσδόκιμου ζωής μετά την υγειονομική κρίση.
Στους άνδρες, το προσδόκιμο ζωής κατά τη γέννηση αυξήθηκε από τα 78,2 έτη το 2022 στα 79,4 έτη το 2024, καταγράφοντας βελτίωση 1,2 ετών.
Αντίστοιχα, στις γυναίκες αυξήθηκε από τα 83,4 στα 84,4 έτη, δηλαδή κατά έναν χρόνο.
Η άνοδος ήταν μεγαλύτερη από την αντίστοιχη μεταβολή που καταγράφηκε κατά μέσο όρο στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στην Ε.Ε. η βελτίωση έφτασε περίπου τους 13 μήνες για τους άνδρες και τους εννέα μήνες για τις γυναίκες, ενώ στην Ευρωζώνη περιορίστηκε στους οκτώ και πέντε μήνες αντίστοιχα.
Η ταχύτερη ανάκαμψη του προσδόκιμου ζωής στην Ελλάδα αποτελεί σημαντικό δημογραφικό δεδομένο, αν και για την αναπροσαρμογή των ορίων συνταξιοδότησης καθοριστική είναι η μεταβολή του προσδόκιμου ζωής ειδικά στην ηλικία των 65 ετών.
Σε βάθος δεκαετιών, η Κομισιόν προβλέπει ακόμη μεγαλύτερη αύξηση της διάρκειας ζωής.
Μια γυναίκα ηλικίας 65 ετών αναμένεται να έχει μπροστά της κατά μέσο όρο 21,8 επιπλέον χρόνια ζωής το 2025, αριθμός που προβλέπεται να αυξηθεί στα 22,2 χρόνια το 2030, στα 23 το 2040 και στα 23,8 το 2050.
Μέχρι το 2080, το αντίστοιχο προσδόκιμο εκτιμάται στα 26,4 χρόνια.
Για τους άνδρες ηλικίας 65 ετών, η αναμενόμενη διάρκεια ζωής προβλέπεται να αυξηθεί από 18,7 χρόνια το 2025 σε 19,2 το 2030, 20 το 2040, 20,9 το 2050 και 23,8 χρόνια το 2080.
Η μεγαλύτερη διάρκεια ζωής αποτελεί θετική κοινωνική εξέλιξη, αυξάνει όμως και το διάστημα κατά το οποίο καταβάλλονται συντάξεις, δημιουργώντας πρόσθετες ανάγκες χρηματοδότησης για το ασφαλιστικό σύστημα.
Έως 2 εκατομμύρια λιγότεροι σε ηλικία εργασίας
Η μεγαλύτερη πρόκληση για την ελληνική οικονομία δεν περιορίζεται στο πόσο θα αυξηθεί η ηλικία συνταξιοδότησης. Συνδέεται κυρίως με τη σημαντική μείωση του πληθυσμού εργάσιμης ηλικίας.
Σύμφωνα με τις προβολές της Κομισιόν, ο πληθυσμός ηλικίας 20 έως 64 ετών στην Ελλάδα αναμένεται να περιοριστεί κατά περίπου 1,5 εκατομμύριο άτομα μέχρι το 2050.
Έως το 2070, η συνολική μείωση εκτιμάται ότι θα προσεγγίσει τα 2 εκατομμύρια άτομα, με τον πληθυσμό αυτής της ηλικιακής κατηγορίας να υποχωρεί από περίπου 6 εκατομμύρια σήμερα σε 4 εκατομμύρια. Πρόκειται για τον πληθυσμό δυνητικά εργάσιμης ηλικίας και όχι αποκλειστικά για όσους απασχολούνται.
Παράλληλα, η γεννητικότητα προβλέπεται να παρουσιάσει περιορισμένη ανάκαμψη, χωρίς όμως να πλησιάσει τα επίπεδα που απαιτούνται για τη φυσική αναπλήρωση των γενεών.
Ο αριθμός των παιδιών ανά γυναίκα αναμένεται να αυξηθεί από περίπου 1,2 σε 1,4, παραμένοντας αισθητά χαμηλότερα από το όριο αναπλήρωσης των 2,1 παιδιών.
Αυτή η δημογραφική μεταβολή σημαίνει ότι όλο και λιγότεροι άνθρωποι παραγωγικής ηλικίας θα καλούνται να στηρίξουν μια ολοένα μεγαλύτερη ομάδα συνταξιούχων.
Τριπλασιάζεται η συμμετοχή των 65-69 ετών στην αγορά εργασίας
Οι αλλαγές γίνονται ακόμη πιο εμφανείς στις προβλέψεις για την απασχόληση των μεγαλύτερων ηλικιών.
Στην ηλικιακή ομάδα 65 έως 69 ετών, η συμμετοχή στο εργατικό δυναμικό αναμένεται να αυξηθεί από 17,9% το 2025 σε 53,8% το 2080. Με άλλα λόγια, περισσότεροι από ένας στους δύο πολίτες αυτής της ηλικίας προβλέπεται να παραμένουν οικονομικά ενεργοί.
Στους άνδρες, η συμμετοχή από 24,9% το 2025 αναμένεται να φτάσει στο 30,8% το 2030, στο 38% το 2040 και στο 42% το 2050, πριν ανέλθει σε 59,6% το 2080.
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η αναλογική αύξηση που προβλέπεται για τις γυναίκες, στις οποίες το αντίστοιχο ποσοστό ξεκινά από μόλις 11,7% το 2025.
Η συμμετοχή των γυναικών 65-69 ετών εκτιμάται ότι θα ανέλθει στο 18,4% το 2030, στο 32% το 2040, στο 34,1% το 2050 και τελικά στο 47,6% το 2080.
Ανοδική πορεία καταγράφεται και στην ηλικιακή ομάδα 55-64 ετών.
Στους άνδρες, η συμμετοχή στο εργατικό δυναμικό αναμένεται να ενισχυθεί από 75,1% το 2025 σε 81,3% το 2050 και 85% το 2080. Στις γυναίκες προβλέπεται αύξηση από 53,3% σε 63,3% και 67,9% αντίστοιχα.
Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι η παράταση του εργασιακού βίου αναμένεται να αποτελέσει βασικό χαρακτηριστικό της ελληνικής αγοράς εργασίας τις επόμενες δεκαετίες, ανεξάρτητα από το ακριβές χρονοδιάγραμμα των μελλοντικών αλλαγών στα νόμιμα όρια συνταξιοδότησης.
Η σταδιακή αύξηση της απασχόλησης των μεγαλύτερων ηλικιών εκτιμάται ότι θα λειτουργήσει ως ένας από τους βασικούς μηχανισμούς περιορισμού των ελλείψεων εργατικού δυναμικού, σε μια οικονομία που θα πρέπει να προσαρμοστεί σε έναν μικρότερο και γηραιότερο πληθυσμό.
Τα όρια συνταξιοδότησης στην Ε.Ε.
Στον παρακάτω πίνακα αποτυπώνεται το γενικό νόμιμο όριο συνταξιοδότησης από την Κομισιόν, για τα έτη 2025, 2030 και 2080.
ΕΤΗ ΣΥΝΤΑΞΙΟΔΟΤΗΣΗΣ · ΠΡΟΒΟΛΕΣ 2027 AGEING REPORT
| Χώρα | 2025 | 2030 | 2080 |
| Αυστρία | 65 / 61 | 65 / 63,5 | 65 |
| Βέλγιο | 66 | 67 | 67 |
| Βουλγαρία | 64,7 / 62,3 | 65 / 63,3 | 65 |
| Γαλλία | 67 | 67 | 67 |
| Γερμανία | 66,1 | 66,9 | 67 |
| Δανία | 67 | 68 | 74 |
| Ελλάδα | 67 | 68 | 72 |
| Εσθονία | 64,8 | 65,3 | 70,6 |
| Ιρλανδία | 66 | 66 | 66 |
| Ισπανία | 66,7 | 67 | 67 |
| Ιταλία | 67 | 67,5 | 71,6 |
| Κροατία | 65 / 63,8 | 65 | 65 |
| Κύπρος | 65 | 66,1 | 70,1 |
| Λετονία | 65 | 65 | 65 |
| Λιθουανία | 64,8 / 64,7 | 65 | 65 |
| Λουξεμβούργο | 65 | 65 | 65 |
| Μάλτα | 64 | 65 | 65 |
| Ολλανδία | 67 | 67,3 | 69,8 |
| Ουγγαρία | 65 | 65 | 65 |
| Πολωνία | 65 / 60 | 65 / 60 | 65 / 60 |
| Πορτογαλία | 66,6 | 67 | 69,7 |
| Ρουμανία | 65 / 62,4 | 65 / 63 | 67,5 |
| Σλοβακία | 63,2 / 62,2 | 64 / 63 | 68,9 / 67,9 |
| Σλοβενία | 65 | 65,8 | 67 |
| Σουηδία | 66 | 67 | 70 |
| Τσεχία | 64,3 / 63,2 | 65 / 64,9 | 67 |
| Φινλανδία | 64,8 | 65 | 68,3 |
Τα ποσά είναι έτη ηλικίας, όχι ημερομηνίες. Όπου εμφανίζονται δύο τιμές, η πρώτη αφορά στους άνδρες και η δεύτερη στις γυναίκες. Οι προβολές υπόκεινται σε εθνικούς κανόνες και ειδικές προϋποθέσεις. Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2027 Ageing Report
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.