Πόση εμπιστοσύνη μπορεί να έχει κάποιος στην τεχνητή νοημοσύνη, ώστε να αδιαφορεί ακόμη και για τις συνέπειες του καπνίσματος στην υγεία του; Όσο παράδοξο κι αν ακούγεται, ορισμένοι ερευνητές της AI φέρονται να έχουν υιοθετήσει ακριβώς αυτή τη στάση, θεωρώντας ότι η τεχνολογία θα προχωρήσει τόσο γρήγορα, ώστε να καταστήσει θεραπεύσιμες ακόμη και ασθένειες όπως ο καρκίνος.
Η ασυνήθιστη αυτή συμπεριφορά ήρθε στο προσκήνιο μετά από δηλώσεις του Σιάμ Σανκάρ (Shyam Sankar), τεχνικού διευθυντή της Palantir, ο οποίος υποστήριξε ότι ερευνητές έχουν αρχίσει να καπνίζουν ως έναν τρόπο να εκφράσουν πόσο βαθιά πιστεύουν στις δυνατότητες της νέας τεχνολογίας.
Μιλώντας στο CBS News, ο Σανκάρ εξήγησε ότι πίσω από αυτή τη στάση βρίσκεται η πεποίθηση πως η AI θα μπορούσε στο μέλλον να θεραπεύσει τον καρκίνο. Για όσους συμμερίζονται αυτή την άποψη, το κάπνισμα μετατρέπεται σε μια ιδιότυπη επίδειξη εμπιστοσύνης προς την τεχνολογική πρόοδο.
Η συγκεκριμένη συμπεριφορά δεν αποτελεί γενικευμένο φαινόμενο στον κλάδο, αλλά αφορά μεμονωμένες περιπτώσεις. Παρ’ όλα αυτά, αναδεικνύει μια ευρύτερη συζήτηση που αναπτύσσεται γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη: Πρόκειται για μια δύναμη που θα λύσει τα μεγαλύτερα προβλήματα της ανθρωπότητας ή για μια τεχνολογία που θα μπορούσε να απειλήσει την ίδια της την ύπαρξη;
Το πιο παράδοξο είναι ότι δύο τόσο διαφορετικές προβλέψεις μπορούν να οδηγήσουν στην ίδια συμπεριφορά: στην πεποίθηση ότι οι προσωπικές επιλογές δεν έχουν πλέον ιδιαίτερη σημασία.
Από την απόλυτη αισιοδοξία στον τεχνολογικό φαταλισμό
Η αισιόδοξη εκδοχή θέλει την τεχνητή νοημοσύνη να επιτυγχάνει ανακαλύψεις που μέχρι σήμερα θεωρούνται εξαιρετικά δύσκολες, μεταμορφώνοντας την ιατρική και ανοίγοντας τον δρόμο για αποτελεσματικότερες θεραπείες.
Στον αντίποδα βρίσκονται όσοι ανησυχούν ότι τα ολοένα πιο ισχυρά συστήματα AI ενδέχεται κάποια στιγμή να ξεπεράσουν την ανθρώπινη δυνατότητα ελέγχου τους.
Οι φόβοι αυτοί ενισχύονται από περιστατικά στα οποία συστήματα τεχνητής νοημοσύνης επέδειξαν απρόβλεπτη συμπεριφορά, όπως στην περίπτωση bots της OpenAI που φέρονται να παραβίασαν συστήματα άλλης εταιρείας.
Στο ίδιο κλίμα εντάσσεται και η αποχώρηση ερευνητή της Anthropic, ο οποίος προειδοποίησε για το ενδεχόμενο η εξέλιξη της τεχνολογίας να δημιουργήσει ακόμη και υπαρξιακούς κινδύνους για την ανθρωπότητα.
Παρότι η απόσταση ανάμεσα στην τεχνολογική σωτηρία και την καταστροφή είναι τεράστια, οι δύο προσεγγίσεις συναντώνται σε ένα σημείο: την αντίληψη ότι το μέλλον έχει ήδη καθοριστεί και ότι ο άνθρωπος δεν μπορεί να το επηρεάσει ουσιαστικά.
Πρόκειται για μια μορφή φαταλισμού, σύμφωνα με την οποία όσα κάνουμε σήμερα δεν πρόκειται να αλλάξουν σημαντικά αυτά που θα ακολουθήσουν.
Έτσι, κάποιος μπορεί να αδιαφορεί για τις επιπτώσεις του καπνίσματος, είτε επειδή πιστεύει ότι η AI θα ανακαλύψει τις απαραίτητες θεραπείες είτε επειδή θεωρεί ότι οι μελλοντικοί κίνδυνοι θα καταστήσουν ασήμαντες τις σημερινές επιλογές.
Και στις δύο περιπτώσεις, όμως, παραμερίζεται μια βασική πραγματικότητα: η αποφυγή του καπνίσματος παραμένει μία από τις σημαντικότερες τεκμηριωμένες επιλογές για την προστασία της υγείας, ανεξάρτητα από τις μελλοντικές δυνατότητες της επιστήμης.
Όταν η AI γίνεται δικαιολογία για την αδράνεια
Η συγκεκριμένη νοοτροπία δεν περιορίζεται στις αποφάσεις που αφορούν την υγεία.
Μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αντιμετωπίζουν τις σπουδές, την εργασία και ακόμη και τις προσωπικές τους σχέσεις.
Ένας μαθητής μπορεί να αναρωτηθεί γιατί αξίζει να αφιερώσει χρόνο στα μαθηματικά ή στον προγραμματισμό, εφόσον θεωρεί ότι δεν θα μπορέσει ποτέ να φτάσει τις δυνατότητες του ChatGPT.
Κάποιος άλλος μπορεί να εγκαταλείψει την προσπάθεια να διατυπώσει ένα δύσκολο προσωπικό μήνυμα, από τη στιγμή που ένα chatbot μπορεί να το γράψει μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.
Αντίστοιχα, ένας εργαζόμενος ενδέχεται να αμφισβητήσει την αξία της επαγγελματικής προσπάθειας, εάν πιστεύει ότι αργά ή γρήγορα η θέση του θα αντικατασταθεί από ένα αυτοματοποιημένο σύστημα.
Το κοινό στοιχείο είναι η σταδιακή παραίτηση από την προσωπική πρωτοβουλία, με την τεχνολογία να αντιμετωπίζεται όχι ως εργαλείο, αλλά ως μια αναπόφευκτη δύναμη που καθορίζει τις εξελίξεις.
Η στάση αυτή δημιουργεί ένα παράδοξο: ενώ η AI υπόσχεται να ενισχύσει τις ανθρώπινες δυνατότητες, η υπερβολική εμπιστοσύνη ή ο υπερβολικός φόβος απέναντί της μπορούν να οδηγήσουν στο αντίθετο αποτέλεσμα.
Το δίλημμα του επικεφαλής της Anthropic
Χαρακτηριστική της έντασης ανάμεσα στην τεχνολογική πρόοδο και στους κινδύνους της είναι η δημόσια στάση του Ντάριο Αμοντέι (Dario Amodei), διευθύνοντος συμβούλου της Anthropic.
Ο επικεφαλής της εταιρείας έχει διατυπώσει επανειλημμένα σοβαρές προειδοποιήσεις για τις συνέπειες που θα μπορούσε να έχει η ανάπτυξη ολοένα πιο προηγμένων συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης.
Παρά τις ανησυχίες του, συνεχίζει να εργάζεται για την εξέλιξη της τεχνολογίας, υποστηρίζοντας ότι, εάν δεν το πράξει η Anthropic, η ανάπτυξή της θα προχωρήσει από άλλες εταιρείες που ενδέχεται να αντιμετωπίζουν με λιγότερη υπευθυνότητα τους σχετικούς κινδύνους.
Η επιχειρηματολογία αυτή γεννά ένα δύσκολο ερώτημα: Εφόσον οι κίνδυνοι θεωρούνται τόσο σοβαροί, γιατί δεν επιλέγεται η διακοπή της ανάπτυξης της τεχνολογίας;
Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι εκείνη ενός κλάδου του οποίου ακόμη και τα κορυφαία στελέχη εμφανίζονται να θεωρούν την τεχνολογική εξέλιξη σχεδόν αδύνατο να ανακοπεί.
Ωστόσο, ο ίδιος ο Αμοντέι έχει επισημάνει ότι η κοινωνία χρειάζεται τόσο ανθρώπους που εξετάζουν με σοβαρότητα τους κινδύνους όσο και εκείνους που οραματίζονται τα τεράστια οφέλη της τεχνητής νοημοσύνης.
Κυρίως, όμως, υπογραμμίζει ότι κανένα από τα δύο ενδεχόμενα, ούτε η πρόοδος ούτε η καταστροφή, δεν είναι αναπόφευκτο.
Η θέση αυτή μεταφέρει το βάρος της συζήτησης από τις ακραίες προβλέψεις στην ανθρώπινη ευθύνη.
Καθώς περισσότερες επαγγελματικές και προσωπικές δραστηριότητες ανατίθενται σε πράκτορες τεχνητής νοημοσύνης, το ζητούμενο δεν είναι μόνο να αξιοποιηθούν οι δυνατότητές τους, αλλά και να διατηρηθεί ο έλεγχος των αποφάσεων.
Η τεχνολογία μπορεί να αλλάξει ριζικά την ιατρική, την οικονομία και την καθημερινότητα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι άνθρωποι πρέπει να εγκαταλείψουν όσα γνωρίζουν σήμερα για την υγεία, την εργασία και την προσωπική τους ευθύνη.
Το πραγματικό δίλημμα, επομένως, δεν είναι αν πρέπει να πιστεύουμε ή να φοβόμαστε την τεχνητή νοημοσύνη. Είναι πώς θα συνεχίσουμε να αποφασίζουμε οι ίδιοι για τη ζωή μας, όσο μεγαλύτερο ρόλο αποκτούν τα συστήματα AI.
Και στο ερώτημα του καπνίσματος, η απάντηση παραμένει πολύ πιο απλή από τις προβλέψεις για το μέλλον της ανθρωπότητας: καμία προσδοκία για μια μελλοντική θεραπεία δεν αναιρεί τους σημερινούς, αποδεδειγμένους κινδύνους.
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.