Η Κίνα προειδοποίησε την προηγούμενη εβδομάδα, ότι το Διάστημα δεν πρέπει να μετατραπεί σε «πεδίο μάχης», ενώ η Ρωσία ζήτησε να παραμείνει «ελεύθερο από κάθε είδους όπλα», μετά την πρώτη επίσημη παραδοχή από τις ΗΠΑ ότι διαθέτουν οπλικά συστήματα σε τροχιά γύρω από τη Γη.
Η ανακοίνωση της Ουάσιγκτον επιβεβαιώνει, σύμφωνα με αναλυτές, κάτι που θεωρούνταν εδώ και χρόνια κοινό μυστικό. Ωστόσο, η χρονική στιγμή της αποκάλυψης εκτιμάται ότι μπορεί να αυξήσει περαιτέρω την ένταση με το Πεκίνο και να ενισχύσει τον κίνδυνο μιας νέας κούρσας εξοπλισμών στο Διάστημα.
«Οι ΗΠΑ διαθέτουν σε τροχιά όπλα ελέγχου του Διαστήματος, τα οποία μπορούν να προστατεύσουν τις αμερικανικές δυνάμεις από εχθρικές ενέργειες», δήλωσε εκπρόσωπος της Διαστημικής Δύναμης των ΗΠΑ, χωρίς ωστόσο να αποκαλύψει περισσότερα στοιχεία για το είδος ή τον αριθμό των συστημάτων.
Το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών αντέδρασε έντονα, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο στρατιωτικοποίησης του Διαστήματος και έναρξης νέας εξοπλιστικής αντιπαράθεσης.
«Καλούμε την αμερικανική πλευρά να σταματήσει να επεκτείνει τις στρατιωτικές της δυνατότητες και να προετοιμάζεται για πόλεμο στο Διάστημα», δήλωσε ο εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Γκουό Τζιακούν.
Από την πλευρά της, η Μόσχα υποστήριξε ότι το Διάστημα πρέπει να παραμείνει απαλλαγμένο από όπλα. «Προσβλέπουμε σε μια ευρεία διεθνή συσπείρωση ώστε να συνεχιστούν οι προσπάθειες για την πλήρη αποστρατιωτικοποίηση του Διαστήματος», ανέφερε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ.
Τι αποκάλυψαν οι ΗΠΑ για τα διαστημικά τους συστήματα
Η αμερικανική ανακοίνωση δεν περιείχε συγκεκριμένες πληροφορίες ούτε για τον τύπο των όπλων που έχουν αναπτυχθεί σε τροχιά ούτε για τον αριθμό τους. Η Διαστημική Δύναμη των ΗΠΑ ανέφερε ότι ο έλεγχος του Διαστήματος περιλαμβάνει αποστολές που αποσκοπούν στη διαχείριση και προστασία του διαστημικού πεδίου, με τη χρήση κινητικών και μη κινητικών μέσων που μπορούν να επηρεάσουν τις δυνατότητες ενός αντιπάλου.
Παράλληλα, διευκρίνισε ότι οι συγκεκριμένες δυνατότητες μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο για αμυντικούς όσο και για επιθετικούς σκοπούς.
Στα μη κινητικά μέσα περιλαμβάνονται πιθανώς τεχνολογίες όπως λέιζερ που μπορούν να προκαλέσουν προσωρινή ή μόνιμη παρεμβολή στη λειτουργία δορυφόρων, αλλά και ηλεκτρομαγνητικές ή κυβερνοεπιθέσεις που μπορούν να διαταράξουν τη μετάδοση δεδομένων.
Η στρατηγική των ΗΠΑ απέναντι σε Κίνα και Ρωσία
Για την Ουάσιγκτον, η Κίνα και η Ρωσία αποτελούν τις δύο βασικές γεωπολιτικές προκλήσεις για τα αμερικανικά συμφέροντα στο Διάστημα.
Σύμφωνα με τη Διαστημική Δύναμη των ΗΠΑ, η Κίνα «αναπτύσσει και χρησιμοποιεί διαστημικές και αντιδιαστημικές δυνατότητες στο πλαίσιο της στρατηγικής στρατιωτικού εκσυγχρονισμού της».
Η Ρωσία, από την πλευρά της, «αντιμετωπίζει το Διάστημα ως πεδίο πολεμικών επιχειρήσεων και θεωρεί ότι η υπεροχή σε αυτό θα αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα σε μελλοντικές συγκρούσεις».
Η στρατιωτική διάσταση του Διαστήματος, πάντως, δεν αποτελεί νέο φαινόμενο. Η αντιπαράθεση ξεκίνησε ουσιαστικά μαζί με τη διαστημική κούρσα του Ψυχρού Πολέμου.
Μετά την εκτόξευση του σοβιετικού Sputnik το 1957, ΗΠΑ και Σοβιετική Ένωση άρχισαν να εξετάζουν όχι μόνο την αξιοποίηση του Διαστήματος, αλλά και τρόπους προστασίας ή καταστροφής δορυφορικών συστημάτων.
Από το Sputnik έως τα αντιδορυφορικά όπλα
Η στρατιωτικοποίηση του Διαστήματος έχει εξελιχθεί παράλληλα με την ίδια τη διαστημική εξερεύνηση. Τον Μάρτιο του 2019, η Ινδία ανακοίνωσε ότι κατέστρεψε έναν δορυφόρο χαμηλής τροχιάς, ακολουθώντας τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και την Κίνα και επιβεβαιώνοντας ότι ανήκει πλέον στις χώρες με τις πιο προηγμένες διαστημικές δυνατότητες.
Η Ρωσία προκάλεσε διεθνείς αντιδράσεις το 2021, όταν κατέστρεψε έναν ανενεργό δορυφόρο σε τροχιά, πραγματοποιώντας δοκιμή αντιδορυφορικού πυραύλου που εκτοξεύθηκε από το έδαφος.
Η ενέργεια αυτή δημιούργησε χιλιάδες κομμάτια διαστημικών συντριμμιών, αυξάνοντας τις ανησυχίες για την ασφάλεια των δορυφόρων.
Καθώς οι δορυφόροι κινούνται γύρω από τη Γη με ταχύτητες χιλιάδων χιλιομέτρων την ώρα, ένας από τους μεγαλύτερους φόβους είναι ότι μια σύγκρουση στο Διάστημα θα μπορούσε να προκαλέσει αλυσιδωτή αντίδραση.
Ένα τέτοιο φαινόμενο θα μπορούσε να γεμίσει την περιοχή κοντά στη Γη με μικρά αλλά εξαιρετικά επικίνδυνα μεταλλικά θραύσματα, τα οποία θα κινούνταν με τεράστιες ταχύτητες και θα απειλούσαν κρίσιμες διαστημικές υποδομές.
Το Πεκίνο προειδοποιεί ότι δεν θα μείνει αμέτοχο
Ο Σονγκ Ζονγκπίνγκ, ανεξάρτητος στρατιωτικός αναλυτής με έδρα το Χονγκ Κονγκ και πρώην εκπαιδευτής του κινεζικού στρατού, δήλωσε στο AFP ότι η αμερικανική ανακοίνωση «δεν αποτελεί έκπληξη».
Όπως ανέφερε, η ύπαρξη τέτοιων όπλων θεωρούνταν εδώ και χρόνια «κοινό μυστικό». «Η μόνη διαφορά είναι ότι μέχρι τώρα οι ΗΠΑ διατηρούσαν σκόπιμη ασάφεια. Πλέον το παραδέχονται δημόσια, κάτι που δείχνει ότι η Ουάσιγκτον δεν προσπαθεί να το κρύψει», σημείωσε.
Ο ίδιος εκτίμησε ότι η Κίνα δεν πρόκειται να παραμείνει αδρανής. «Η Κίνα δεν πρόκειται να μείνει με σταυρωμένα τα χέρια», δήλωσε, υπενθυμίζοντας ότι το Πεκίνο διαθέτει ήδη δικό του διαστημικό σταθμό σε τροχιά.
Σύμφωνα με τον αναλυτή, το αν η Κίνα θα προχωρήσει στην ανάπτυξη όπλων στο Διάστημα θα εξαρτηθεί από τις κινήσεις των ΗΠΑ.
«Το αν η Κίνα θα αναπτύξει όπλα στο Διάστημα θα εξαρτηθεί αποκλειστικά από το αν οι ΗΠΑ κινηθούν προς αυτή την κατεύθυνση», ανέφερε.
Παράλληλα, η εφημερίδα Wall Street Journal έχει υποστηρίξει ότι το Πεκίνο παρείχε στο Ιράν δορυφορικές εικόνες, οι οποίες επέτρεψαν στην Τεχεράνη να πλήξει με ακρίβεια στρατιωτικές εγκαταστάσεις και να προκαλέσει θανάτους Αμερικανών στρατιωτικών στην Ιορδανία τον Ιούλιο.
Η Κίνα έχει απορρίψει τον συγκεκριμένο ισχυρισμό.
Το νομικό κενό για τα όπλα στο Διάστημα
Η αρχική βασική ανησυχία γύρω από τη στρατιωτική παρουσία στο Διάστημα αφορούσε την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων σε τροχιά.
Το 1967, ωστόσο, μεγάλες δυνάμεις και άλλες χώρες υπέγραψαν τη Συνθήκη για το Εξωατμοσφαιρικό Διάστημα, η οποία απαγορεύει την τοποθέτηση όπλων μαζικής καταστροφής σε τροχιά.
Έκτοτε, ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα και Ινδία αναζήτησαν άλλες μορφές στρατιωτικής δράσης στο Διάστημα, οι οποίες δεν καλύπτονται άμεσα από τη συγκεκριμένη συμφωνία.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται δυνατότητες καταστροφής ή εξουδετέρωσης εχθρικών δορυφόρων.
Οι δορυφόροι θεωρούνται πλέον κρίσιμοι για τις στρατιωτικές επικοινωνίες, την επιτήρηση και την πλοήγηση.
«Υπάρχει ένα ρυθμιστικό κενό, επειδή το άρθρο 4 της Συνθήκης του 1967 απαγορεύει μόνο τα όπλα μαζικής καταστροφής και τα πυρηνικά όπλα σε τροχιά», δήλωσε η ειδικός στο διαστημικό δίκαιο Λετίσια Τσεζάρι. Σύμφωνα με την ίδια, το ζήτημα αναμένεται να απασχολήσει την επόμενη συνάντηση του ΟΗΕ για τον αφοπλισμό τον Νοέμβριο. «Μόσχα και Πεκίνο επιδιώκουν εδώ και περίπου 20 χρόνια μια συνθήκη που θα αποτρέπει την τοποθέτηση όπλων στο Διάστημα, ενώ οι δυτικές χώρες προτιμούν να επικεντρώνονται στην έννοια της υπεύθυνης συμπεριφοράς», εξήγησε.
Η αμερικανική ανακοίνωση, εκτίμησε, πιθανότατα θα ενισχύσει την πιο περιοριστική προσέγγιση που προωθούν η Ρωσία και η Κίνα.
Η Ουάσιγκτον θεωρεί τη σύγκρουση στο Διάστημα νέα πραγματικότητα
Η Βικτόρια Σάμσον, επικεφαλής του τομέα διαστημικής ασφάλειας και σταθερότητας στο Secure World Foundation, δήλωσε στο Defence One ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει πλέον να θεωρούν δεδομένο πως η Κίνα και η Ρωσία θα κινηθούν προς την ίδια κατεύθυνση και θα ενισχύσουν τις δικές τους διαστημικές δυνατότητες.
Ο αστρονόμος Τζόναθαν ΜακΝτάουελ, ο οποίος επί δεκαετίες παρακολουθεί τις εκτοξεύσεις πυραύλων, δήλωσε στον Guardian ότι ήταν εύλογο να θεωρείται πως η Ουάσιγκτον διαθέτει ήδη τέτοια συστήματα σε τροχιά.
Όπως εξήγησε, πιθανότατα πρόκειται για συστήματα παρεμβολών, καθώς οι ΗΠΑ έχουν ήδη αναπτύξει αρκετούς δορυφόρους με απόρρητα ωφέλιμα φορτία.
Κατά τον ίδιο, η δημόσια αναγνώριση αυτών των δυνατοτήτων από τις ΗΠΑ πιθανότατα θα οδηγήσει τη Ρωσία και την Κίνα να «απαντήσουν με τον ίδιο τρόπο» και να αναπτύξουν αντίστοιχα οπλικά συστήματα.
«Μακροπρόθεσμα, αμφιβάλλω αν αυτό εξυπηρετεί πραγματικά το εθνικό συμφέρον των ΗΠΑ και είναι βέβαιο ότι θα δούμε αντίστοιχα συστήματα από την Κίνα, αν δεν τα διαθέτει ήδη», ανέφερε.
Ακόμη και η ανάπτυξη συστημάτων παρεμβολής ραδιοσυχνοτήτων θα αποτελούσε σημαντική κλιμάκωση της στρατιωτικής παρουσίας στο Διάστημα, σύμφωνα με τον ΜακΝτάουελ, ο οποίος έως φέτος εργαζόταν στο Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics.
Ο ίδιος υπογράμμισε ότι αλλάζει σταδιακά και η αμερικανική αντίληψη για τη χρήση του Διαστήματος.
«Οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν πλέον τη σύγκρουση στο Διάστημα ως κάτι που θεωρείται σχεδόν φυσιολογικό σε επίπεδο στρατηγικής σκέψης, ενώ πριν από 20 χρόνια η αντίληψη ήταν “όχι, δεν θέλουμε ποτέ να φτάσουμε εκεί”», δήλωσε.
«Πιστεύω ότι αυτό είναι λάθος», πρόσθεσε. «Και θεωρώ ότι δεν είναι ακόμη πολύ αργά για να αλλάξει αυτή η πορεία. Χρειάζεται κυρίως συνεργασία με την Κίνα, γιατί αυτή είναι πλέον ο πραγματικός ανταγωνιστής στο Διάστημα. Ελπίζω το αμερικανικό κατεστημένο να κάνει ένα βήμα πίσω και να επανεξετάσει μέρος αυτής της στρατηγικής».
Διαβάστε ακόμη
Επιστροφή ενοικίου: Ποιοι θα πάρουν έως 800 ευρώ και ποιοι δικαιούνται διπλή ενίσχυση
Συντάξεις 2027: Οι χιλιάδες δικαιούχοι που ξεμπλοκάρουν και παίρνουν ολόκληρη την αύξηση
Η «Κιβωτός της Αποκάλυψης»: Ποιοι σπόροι θα επιβιώσουν αν ο πλανήτης καταρρεύσει
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ