Για πολλά χρόνια, η ελληνική δημόσια διοίκηση λειτουργούσε με διαδικασίες που συχνά χαρακτηρίζονταν αργές, πολυδαίδαλες και δύσκολα μετρήσιμες ως προς την αποτελεσματικότητά τους. Σήμερα, το υπουργείο Εσωτερικών επιχειρεί να αλλάξει ριζικά αυτή την εικόνα, προωθώντας ένα ευρύ σχέδιο ψηφιακού μετασχηματισμού που αξιοποιεί την Τεχνητή Νοημοσύνη, τη Ρομποτική Αυτοματοποίηση και νέα εργαλεία ανάλυσης δεδομένων.
Στόχος της νέας στρατηγικής δεν είναι μόνο η επιτάχυνση των διαδικασιών, αλλά και η δημιουργία ενός πιο διαφανούς, αξιοκρατικού και λειτουργικού κράτους, όπου η απόδοση θα μετριέται με πραγματικά δεδομένα και όχι με γενικές ή τυπικές αξιολογήσεις.
Στο επίκεντρο αυτής της προσπάθειας βρίσκεται το έργο TSI 22EL18, το οποίο υλοποιήθηκε την περίοδο 2023–2025 και αποτέλεσε ένα από τα μεγαλύτερα εγχειρήματα ψηφιακής αναδιοργάνωσης της δημόσιας διοίκησης.
Η πρώτη μεγάλη εικόνα που προέκυψε από την ανάλυση δεδομένων έδειξε το μέγεθος των αδυναμιών που υπήρχαν μέχρι σήμερα. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα του έργου, μόλις το 9% των στόχων που είχαν καταγραφεί το 2023 πληρούσαν τις βασικές αρχές ορθής στοχοθεσίας.
Με άλλα λόγια, η πλειονότητα των στόχων που έθεταν οι δημόσιες υπηρεσίες δεν ήταν σαφής, μετρήσιμη ή επαρκώς τεκμηριωμένη, γεγονός που καθιστούσε εξαιρετικά δύσκολη την πραγματική αξιολόγηση των υπηρεσιών και των στελεχών.
Η AI αναλαμβάνει ρόλο «ψηφιακού συμβούλου»
Για να αντιμετωπιστεί αυτό το πρόβλημα, το υπουργείο Εσωτερικών αξιοποίησε εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης που ανέλαβαν να επεξεργαστούν περίπου 36.000 διαφορετικούς στόχους της δημόσιας διοίκησης.
Η AI πρότεινε βελτιώσεις στη διατύπωση, στη σαφήνεια και στη δυνατότητα μέτρησης των στόχων, λειτουργώντας ουσιαστικά ως ένας ψηφιακός σύμβουλος για τα στελέχη του δημοσίου.
Το πλέον εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι περισσότερο από το 67% των προτάσεων της Τεχνητής Νοημοσύνης υιοθετήθηκε τελικά από τις υπηρεσίες.
Η εξέλιξη αυτή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς αποδεικνύει ότι η τεχνολογία μπορεί να λειτουργήσει όχι μόνο ως εργαλείο αυτοματοποίησης αλλά και ως μηχανισμός βελτίωσης της ίδιας της λειτουργίας του κράτους.
Στην πράξη, το νέο μοντέλο επιδιώκει να περάσει τη δημόσια διοίκηση από τη λογική της τυπικής διαχείρισης εγγράφων σε μια κουλτούρα στοχοθεσίας με μετρήσιμα αποτελέσματα.
Αξιολόγηση με πραγματικά δεδομένα
Αντίστοιχη παρέμβαση πραγματοποιείται και στον τομέα της αξιολόγησης προσωπικού, έναν από τους πιο δύσκολους και πολιτικά ευαίσθητους τομείς του ελληνικού δημοσίου.
Τα στοιχεία του έργου αποκάλυψαν ότι από περίπου 54.400 προτάσεις υψηλής απόδοσης εργαζομένων που καταγράφηκαν το 2023, μόνο 4.259 κρίθηκαν τελικά πλήρως τεκμηριωμένες.
Το εύρημα ανέδειξε τις σοβαρές αδυναμίες του μέχρι σήμερα συστήματος αξιολόγησης, όπου συχνά απουσίαζαν αντικειμενικά και ποσοτικοποιημένα κριτήρια.
Με τη βοήθεια της AI, το υπουργείο Εσωτερικών επιχειρεί πλέον να δημιουργήσει ένα πιο αντικειμενικό σύστημα αξιολόγησης, το οποίο θα βασίζεται σε δεδομένα, συγκεκριμένους δείκτες και πραγματική απόδοση.
Στόχος είναι να ενισχυθεί η λογοδοσία, αλλά και να αναδεικνύονται ουσιαστικά οι υπάλληλοι και οι υπηρεσίες που επιτυγχάνουν υψηλά αποτελέσματα.
Ψηφιακοί βοηθοί και αυτοματοποίηση
Το σχέδιο του υπουργείου δεν περιορίζεται μόνο στη στοχοθεσία και στην αξιολόγηση. Περιλαμβάνει επίσης τη δημιουργία μόνιμης ψηφιακής υποδομής που θα υποστηρίζει καθημερινά τους εργαζομένους του Δημοσίου.
Στο πλαίσιο αυτό αναπτύσσεται Ψηφιακός Βοηθός, ο οποίος θα καθοδηγεί τους υπαλλήλους σε διαδικασίες, θα παρέχει πληροφορίες και θα βοηθά στη διαχείριση διοικητικών εργασιών.
Παράλληλα, η Ρομποτική Αυτοματοποίηση αναμένεται να περιορίσει σημαντικά επαναλαμβανόμενες γραφειοκρατικές διαδικασίες, μειώνοντας τον χρόνο διεκπεραίωσης υποθέσεων και περιορίζοντας διοικητικά λάθη.
Το υπουργείο Εσωτερικών επιχειρεί έτσι να διαμορφώσει ένα νέο μοντέλο λειτουργίας για το κράτος, όπου η τεχνολογία θα λειτουργεί ως εργαλείο υποστήριξης και όχι ως απλή ψηφιακή βιτρίνα.
Η μεγάλη πρόκληση της αλλαγής κουλτούρας
Παρά την τεχνολογική πρόοδο, η μεγαλύτερη πρόκληση παραμένει η αλλαγή κουλτούρας μέσα στη δημόσια διοίκηση.
Η επιτυχία του εγχειρήματος θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο οι δημόσιες υπηρεσίες θα υιοθετήσουν στην πράξη τη λογική της αξιολόγησης, της στοχοθεσίας και της λογοδοσίας.
Στελέχη που συμμετέχουν στο πρόγραμμα εκτιμούν ότι η χρήση AI μπορεί να αποτελέσει κομβικό εργαλείο εκσυγχρονισμού, υπό την προϋπόθεση ότι θα συνοδευτεί από εκπαίδευση προσωπικού, θεσμική συνέχεια και διαρκή αναβάθμιση των ψηφιακών υποδομών.
Σε κάθε περίπτωση, το υπουργείο Εσωτερικών επιχειρεί να τοποθετήσει την τεχνολογία στον πυρήνα της λειτουργίας του κράτους, σηματοδοτώντας μια από τις μεγαλύτερες μεταρρυθμίσεις της δημόσιας διοίκησης των τελευταίων δεκαετιών.
Το στοίχημα πλέον είναι αν η ψηφιακή αυτή μετάβαση θα καταφέρει να μετατραπεί σε μόνιμη αλλαγή νοοτροπίας και σε ένα Δημόσιο πιο γρήγορο, πιο αποτελεσματικό και πιο κοντά στις ανάγκες των πολιτών.