Εδώ και χρόνια, στις εταιρείες κούριερ και ντελίβερι, τη φυσική παρουσία του προϊσταμένου έχει σε σημαντικό βαθμό αντικαταστήσει ένας αλγόριθμος, ο οποίος αναθέτει παραγγελίες, αξιολογεί την απόδοση των εργαζομένων και μπορεί να επηρεάζει ακόμη και την απόφαση για τη συνέχιση ή μη της συνεργασίας.
Το αυτοματοποιημένο αυτό σύστημα καθορίζει την αμοιβή με βάση παράγοντες όπως η ταχύτητα, ο αριθμός των παραδόσεων και η απόσταση. Έτσι, οι διανομείς πιέζονται να κινούνται ταχύτερα, παραβιάζοντας συχνά ακόμη και τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, προκειμένου να εξασφαλίσουν καλύτερη αμοιβή στο τέλος της ημέρας. Μάλιστα, σύμφωνα με καταγγελίες που συγκεντρώνουν συνδικαλιστές του κλάδου, ο αλγόριθμος επεξεργάζεται στοιχεία που αφορούν την ψυχολογική και συναισθηματική κατάσταση των εργαζομένων, ενώ τίθενται και ζητήματα παραβίασης προσωπικών δεδομένων.
Αυτή είναι η νέα πραγματικότητα στις ψηφιακές πλατφόρμες εργασίας, οι οποίες, σύμφωνα με στοιχεία της ΕΕ, απασχολούν σήμερα 28 εκατ. εργαζομένους, αριθμός που εκτιμάται ότι στο άμεσο μέλλον θα φτάσει τα 40 εκατ.
Πέρα από τους γνωστούς διανομείς, μέσω ψηφιακών πλατφορμών εργάζονται οδηγοί, μεταφραστές, δημιουργοί περιεχομένου, σχεδιαστές, προγραμματιστές και πολλές ακόμη ειδικότητες, είτε στην ίδια χώρα είτε από άλλες χώρες, όπως συμβαίνει με τους λεγόμενους ψηφιακούς νομάδες.
Ενδεικτικό των δυσκολιών που δημιουργεί το νέο εργασιακό περιβάλλον είναι ότι ακόμη και οι συνδικαλιστές αναζητούν τρόπους για να εντοπίσουν αρχικά, μέσα στο «ψηφιακό χάος», αυτούς τους εργαζομένους και στη συνέχεια να διεκδικήσουν την προστασία τους, καθώς σε πολλές περιπτώσεις δεν εμφανίζονται στα σχετικά μητρώα.
Η τεχνολογική εξέλιξη αποτελεί ούτως ή άλλως μονόδρομο. Το ζητούμενο για τις κυβερνήσεις είναι επομένως η δημιουργία ενός κανονιστικού πλαισίου που θα εξασφαλίζει παράλληλα την προστασία των εργαζομένων.
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται από το 2021 στις πρώτες χώρες που άνοιξαν αυτό το κεφάλαιο, θεσπίζοντας ειδικό κανονιστικό πλαίσιο για τις ψηφιακές πλατφόρμες, οι οποίες έως τότε κινούνταν σε μεγάλο βαθμό σε μια γκρίζα ζώνη.
Σήμερα, η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως προωθεί νομοσχέδιο, το οποίο αναμένεται να οδηγηθεί προς ψήφιση στη Βουλή τον Νοέμβριο και ενσωματώνει στο ελληνικό δίκαιο την Οδηγία (ΕΕ) 2024/2831. Βασική φιλοσοφία του είναι να διατηρηθεί η ευελιξία που χαρακτηρίζει την οικονομία των πλατφορμών, χωρίς όμως οι εργαζόμενοι να παραμένουν απροστάτευτοι.
Τα δύο βασικά ζητήματα
Στην πράξη, το νομοσχέδιο επικεντρώνεται σε δύο βασικούς άξονες.
Ο πρώτος αφορά τη διευκρίνιση του εργασιακού καθεστώτος όσων απασχολούνται μέσω πλατφορμών, δηλαδή το κατά πόσο είναι πράγματι ελεύθεροι επαγγελματίες ή βρίσκονται στην πραγματικότητα σε συγκαλυμμένη σχέση εξαρτημένης εργασίας, το φαινόμενο της λεγόμενης «ψευδούς αυτοαπασχόλησης».
Ο δεύτερος αφορά τη λήψη κρίσιμων αποφάσεων για την επαγγελματική κατάσταση ενός εργαζομένου αποκλειστικά μέσω αυτοματοποιημένων συστημάτων. Στόχος είναι να μπει «φρένο» στη λεγόμενη αλγοριθμική διαχείριση, δηλαδή στην κατανομή και την αξιολόγηση της εργασίας από λογισμικό χωρίς ανθρώπινη κρίση.
Ειδικότερα, το νομοσχέδιο προβλέπει ότι η πλατφόρμα και όχι ο εργαζόμενος θα πρέπει να αποδείξει ότι δεν υφίσταται σχέση εξαρτημένης εργασίας, αντιστρέφοντας το βάρος της απόδειξης.
Έτσι, εφόσον διαπιστώνεται ότι η πλατφόρμα ασκεί διεύθυνση και έλεγχο στο πρόσωπο που παρέχει την εργασία, ενεργοποιείται το τεκμήριο ύπαρξης σχέσης εργασίας και η ίδια η πλατφόρμα καλείται να αποδείξει ότι δεν πρόκειται για εξαρτημένη εργασία.
Ανθρώπινη εποπτεία στις αποφάσεις των αλγορίθμων
Παράλληλα, θεσπίζεται υποχρέωση ανθρώπινης εποπτείας και εξήγησης των αποφάσεων που λαμβάνονται μέσω αλγορίθμων, ενώ οι εργαζόμενοι αποκτούν δικαίωμα να ζητούν την επανεξέτασή τους.
Η Οδηγία προβλέπει ότι σημαντικές αποφάσεις που επηρεάζουν ουσιωδώς την επαγγελματική κατάσταση ενός εργαζομένου, όπως η απόλυση, δεν μπορούν να λαμβάνονται αποκλειστικά από αυτοματοποιημένα συστήματα. Με άλλα λόγια, μια πλατφόρμα δεν μπορεί μέσω ενός αλγορίθμου να υποκαθιστά πλήρως τον εργοδότη.
Τι προβλέπεται για την «αλγοριθμική διαχείριση»
Σε ό,τι αφορά ειδικότερα την προστασία των προσωπικών δεδομένων, όταν οι πλατφόρμες χρησιμοποιούν αυτοματοποιημένα συστήματα παρακολούθησης και λήψης αποφάσεων:
– Απαγορεύεται να επεξεργάζονται συγκεκριμένες κατηγορίες προσωπικών δεδομένων, όπως στοιχεία για τη συναισθηματική ή ψυχολογική κατάσταση, ιδιωτικές συζητήσεις, βιομετρικά δεδομένα, φυλετική καταγωγή ή ασθένειες.
– Υποχρεούνται να ενημερώνουν τους εργαζομένους και τις αρμόδιες αρχές σχετικά με τους αλγόριθμους και τα δεδομένα που επεξεργάζονται.
– Οφείλουν να διασφαλίζουν το δικαίωμα φορητότητας των δεδομένων.
– Πρέπει να αξιολογούν τους αλγόριθμους σε συνεργασία με τους εκπροσώπους των εργαζομένων.
– Καθιερώνεται υποχρεωτική ανθρώπινη εποπτεία των κρίσιμων αποφάσεων, καθώς και δικαίωμα επανεξέτασης αποφάσεων που λαμβάνονται αποκλειστικά μέσω αλγορίθμων.
– Οι εργαζόμενοι αποκτούν δικαίωμα να λαμβάνουν εξηγήσεις για αποφάσεις που βασίζονται σε αλγοριθμικά συστήματα.
– Οι πλατφόρμες υποχρεούνται να λαμβάνουν μέτρα για την προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων από κινδύνους που συνδέονται με τη χρήση αλγορίθμων.
– Καθιερώνεται υποχρέωση ενημέρωσης και διαβούλευσης με τους εκπροσώπους των εργαζομένων ή, εφόσον δεν υπάρχουν εκπρόσωποι, απευθείας με τους εργαζομένους, όταν πρόκειται να εισαχθούν αλγοριθμικά συστήματα.
– Οι εργαζόμενοι μπορούν να επικουρούνται από εμπειρογνώμονα. Το κόστος του εμπειρογνώμονα βαρύνει την πλατφόρμα, εφόσον αυτή απασχολεί περισσότερους από 250 εργαζομένους.
Επανεξέταση του ελληνικού πλαισίου
Παράλληλα, το νομοσχέδιο προβλέπει τη σύσταση ειδικής επιτροπής, η οποία θα επαναξιολογήσει το ελληνικό πλαίσιο του ν. 4808/2021, με νέα κριτήρια ως προς την έννοια του ελέγχου και της διεύθυνσης.
Προβλέπεται επίσης η θέσπιση ενιαίου πλαισίου ανταγωνισμού για έναν τομέα στον οποίο δραστηριοποιούνται περισσότερες από 500 πλατφόρμες και ο οποίος αριθμούσε 28 εκατ. εργαζομένους το 2021.
Το νομοσχέδιο θα επιχειρήσει, τέλος, να περιορίσει τις περιπτώσεις αθέμιτου ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων που τηρούν πλήρως τις ασφαλιστικές και φορολογικές τους υποχρεώσεις και εκείνων που δεν ασφαλίζουν τους εργαζομένους τους ή δεν συμμορφώνονται με την εργατική νομοθεσία.
Διαβάστε ακόμη
Η Τουρκία σε τροχιά υποβάθμισης – Καμπανάκι από τον MSCI
Ρεύμα: Ξανά πάνω από τα 200 ευρώ η μεγαβατώρα στο Χρηματιστήριο Ενέργειας
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.