Η θερινή περίοδος ξεκινά για τις αερομεταφορές με έναν δύσκολο λογαριασμό: ακριβότερα καύσιμα, πιο εύθραυστες εφοδιαστικές αλυσίδες και επιβάτες που, αργά ή γρήγορα, θα δουν την ενεργειακή κρίση να περνά στην τιμή του εισιτηρίου. Η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε ένα διπλό τεστ, καθώς οι αεροπορικές εταιρείες καλούνται να διατηρήσουν την ομαλή λειτουργία των πτήσεων, την ώρα που το κόστος των καυσίμων αεροσκαφών έχει αυξηθεί απότομα και οι φόβοι για πιθανές ελλείψεις παραμένουν στο τραπέζι.
Ο γενικός διευθυντής της IATA, Γουίλι Γουόλς, προειδοποιεί ότι οι αυξήσεις στα αεροπορικά εισιτήρια στην Ευρώπη είναι πλέον ουσιαστικά αναπόφευκτες. Παρότι αρκετές εταιρείες προχώρησαν το προηγούμενο διάστημα σε προσφορές και μειώσεις τιμών για να τονώσουν τη ζήτηση, η εικόνα αυτή δεν μπορεί να διατηρηθεί επ’ αόριστον. Το αυξημένο λειτουργικό κόστος, ιδίως στα καύσιμα, δεν είναι δυνατόν να απορροφάται συνεχώς από τους ισολογισμούς των αεροπορικών εταιρειών.
Ο ίδιος σημειώνει ότι στο Ηνωμένο Βασίλειο εξακολουθεί να υπάρχει ανησυχία για την επάρκεια καυσίμων μέσα στο καλοκαίρι, χωρίς όμως να θεωρεί ότι υπάρχει λόγος πανικού. Ακόμη και αν τα Στενά του Ορμούζ άνοιγαν άμεσα και αποκαθίστατο μέρος της ομαλής ροής στην αγορά, οι επιπτώσεις από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή θα μπορούσαν να συνεχίσουν να επηρεάζουν τις τιμές και την τροφοδοσία για μήνες, πιθανώς και μέσα στο επόμενο έτος.
Η πίεση από τα καύσιμα
Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ έχει προκαλέσει ισχυρό πλήγμα στις τιμές των καυσίμων αεροσκαφών, καθώς η περιοχή του Κόλπου καλύπτει σημαντικό μέρος των ευρωπαϊκών αναγκών. Η Ευρώπη και ειδικά το Ηνωμένο Βασίλειο εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές, γεγονός που καθιστά την αγορά ιδιαίτερα ευάλωτη σε διαταραχές.
Οι αεροπορικές εταιρείες και οι κυβερνήσεις αναζητούν ήδη εναλλακτικές πηγές προμήθειας, όμως η μετάβαση αυτή δεν γίνεται χωρίς κόστος. Καύσιμα από άλλες αγορές, όπως οι ΗΠΑ και η Νιγηρία, μπορούν να καλύψουν μέρος του κενού, αλλά με αισθητά υψηλότερες τιμές και μεγαλύτερες επιβαρύνσεις στη μεταφορά.
Ο Ευρωπαίος επίτροπος Ενέργειας, Νταν Γιόργκενσεν, εμφανίστηκε σχετικά καθησυχαστικός για το άμεσο μέλλον, τονίζοντας ότι δεν αναμένονται σοβαρές ελλείψεις βραχυπρόθεσμα. Ωστόσο, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο προβλημάτων σε μεγαλύτερο βάθος χρόνου, καθώς όλα θα εξαρτηθούν από τη διάρκεια και την ένταση της αναταραχής στη Μέση Ανατολή.
Ανάλογο μήνυμα έστειλε και ο διευθύνων σύμβουλος της TUI, Σεμπάστιαν Έμπελ, ο οποίος υποστήριξε ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις για ελλείψεις καυσίμων τους επόμενους μήνες. Η εκτίμησή του είναι ότι η θερινή περίοδος δεν κινδυνεύει από πλευράς τροφοδοσίας, αν και οι υψηλότερες τιμές θεωρούνται δεδομένες.
Το δύσκολο καλοκαίρι για τη Βρετανία
Ο Γουίλι Γουόλς επιμένει ότι η μεγαλύτερη πρόκληση για το Ηνωμένο Βασίλειο είναι ο χρόνος. Τον Ιούλιο και τον Αύγουστο η ζήτηση για πτήσεις και καύσιμα αυξάνεται συνήθως κατά περίπου 25% σε σχέση με τον Μάρτιο, γεγονός που περιορίζει τα περιθώρια ασφαλείας.
Αν οι εναλλακτικές προμήθειες δεν εξασφαλιστούν έγκαιρα, η αγορά θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπη με πιέσεις στην κορύφωση της καλοκαιρινής περιόδου. Παρ’ όλα αυτά, ο ίδιος υπογραμμίζει ότι δεν βλέπει σενάριο μαζικών ακυρώσεων πτήσεων, εφόσον ο κλάδος κινηθεί συντονισμένα και οι προμηθευτές αξιοποιήσουν τα αποθέματα ασφαλείας.
Η βρετανική κυβέρνηση σημειώνει από την πλευρά της ότι οι αεροπορικές εταιρείες του Ηνωμένου Βασιλείου δεν καταγράφουν σήμερα έλλειψη καυσίμων αεροσκαφών. Παράλληλα, αναφέρει ότι βρίσκεται σε συνεχή συνεργασία με τον κλάδο και τους προμηθευτές, ώστε να αποφευχθούν αιφνιδιαστικές διαταραχές μέσα στο καλοκαίρι.
Ακριβότερα εισιτήρια στον ορίζοντα
Η αύξηση του κόστους των καυσίμων έχει ήδη αρχίσει να αποτυπώνεται στις πτήσεις μεγάλων αποστάσεων, όπου τα εισιτήρια εμφανίζουν σημαντικές ανατιμήσεις. Στην ευρωπαϊκή αγορά, οι εταιρείες προσπάθησαν προσωρινά να συγκρατήσουν ή ακόμη και να μειώσουν τις τιμές, καθώς η ζήτηση σε ορισμένα δρομολόγια παρέμεινε ασθενέστερη.
Ωστόσο, αυτή η πολιτική έχει όρια. Οι αεροπορικές εταιρείες μπορούν για ένα διάστημα να χρησιμοποιούν εκπτώσεις για να γεμίσουν αεροσκάφη και να στηρίξουν τις κρατήσεις, αλλά δεν μπορούν να χρηματοδοτούν επ’ αόριστον το επιπλέον κόστος. Όσο οι τιμές του πετρελαίου και των καυσίμων αεροσκαφών παραμένουν υψηλές, η μετακύλιση στους επιβάτες γίνεται όλο και πιο πιθανή.
Ο Γουόλς ξεκαθαρίζει ότι μακροπρόθεσμα η άνοδος του πετρελαίου θα περάσει αναπόφευκτα στα εισιτήρια. Το πρόβλημα εντείνεται από τις διαταραχές στην τροφοδοσία αργού, τις ζημιές σε εγκαταστάσεις διύλισης στον Κόλπο και τη δυσκολία γρήγορης αποκατάστασης της κανονικότητας. Ακόμη και ένα άμεσο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ δεν θα σήμαινε αυτόματη επιστροφή στις προηγούμενες τιμές.
Ο κλάδος προσπαθεί να καθησυχάσει
Παρά τη σοβαρότητα της ενεργειακής κρίσης, οι ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες, τα αεροδρόμια και οι τουριστικοί όμιλοι επιχειρούν να διατηρήσουν χαμηλούς τόνους. Το μήνυμα προς τους ταξιδιώτες είναι ότι δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος για τις καλοκαιρινές διακοπές, ούτε ένδειξη γενικευμένης έλλειψης καυσίμων.
Η στάση αυτή έχει και εμπορική σημασία. Το καλοκαίρι αποτελεί τη σημαντικότερη περίοδο εσόδων για τις αεροπορικές εταιρείες και οποιαδήποτε αίσθηση ανασφάλειας θα μπορούσε να οδηγήσει σε καθυστερήσεις κρατήσεων ή ακυρώσεις. Γι’ αυτό ο κλάδος επιδιώκει να δείξει ότι διαθέτει εναλλακτικές λύσεις, επαρκή αποθέματα και σχέδιο αντιμετώπισης.
Ο Σεμπάστιαν Έμπελ της TUI εμφανίζεται κατηγορηματικός ότι δεν υπάρχει ένδειξη έλλειψης καυσίμων για τις επόμενες εβδομάδες. Αντίστοιχα, ο επικεφαλής της Ryanair, Μάικλ Ο’Λίρι, είχε εκτιμήσει ότι ο κίνδυνος σοβαρής διακοπής της τροφοδοσίας υποχωρεί.
Τα αποθέματα και οι επιφυλάξεις
Παρ’ όλα αυτά, η εικόνα δεν είναι ενιαία. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας έχει προειδοποιήσει ότι η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου δεν θα καλύψει πλήρως τη ζήτηση φέτος, καθώς η σύγκρουση αποσταθεροποιεί την παραγωγή και τις ροές στη Μέση Ανατολή.
Παράλληλα, σε βασικούς ευρωπαϊκούς κόμβους όπως το Άμστερνταμ, το Ρότερνταμ και η Αμβέρσα, τα αποθέματα καυσίμων αεροσκαφών βρίσκονται κοντά σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Αυτό σημαίνει ότι, ακόμη κι αν δεν υπάρχει άμεση έλλειψη, τα περιθώρια αντίδρασης σε νέα διαταραχή είναι περιορισμένα.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Lufthansa, Κάρστεν Σπορ, δήλωσε ότι τα αποθέματα της εταιρείας επαρκούν τουλάχιστον έως τα μέσα Ιουλίου. Όπως εξήγησε, περίπου το ένα τέταρτο των κανονικών προμηθειών καυσίμων της εταιρείας προερχόταν από τον Κόλπο. Η μισή ποσότητα έχει ήδη αντικατασταθεί από άλλες πηγές, ενώ η υπόλοιπη καλύπτεται από αποθέματα ασφαλείας.
Τα αεροδρόμια μπαίνουν στην εξίσωση
Σημαντικό ρόλο στην προσπάθεια σταθεροποίησης παίζουν και τα αεροδρόμια, τα οποία έχουν αυξήσει σημαντικά τα διαθέσιμα αποθέματα καυσίμων. Η ενίσχυση αυτή βοήθησε να περιοριστούν οι φόβοι που είχαν δημιουργηθεί μετά τις προειδοποιήσεις ορισμένων ιταλικών αεροδρομίων για πιθανές ελλείψεις.
Ο διευθύνων σύμβουλος του αεροδρομίου του Δουβλίνου, Γκάρι ΜακΛίν, δήλωσε ότι προς το παρόν δεν υπάρχει καμία ένδειξη προβλήματος στην τροφοδοσία και πως δεν καταγράφεται ιδιαίτερη ανησυχία για το καλοκαίρι.
Η εικόνα, λοιπόν, είναι αντιφατική αλλά όχι πανικόβλητη. Οι αεροπορικές εταιρείες διαθέτουν καύσιμα, οι κυβερνήσεις παρακολουθούν την αγορά και οι προμηθευτές αναζητούν εναλλακτικές. Όμως το κόστος αυτής της προσαρμογής είναι υψηλό και δύσκολα θα μείνει εκτός των τελικών τιμών.
Για τους ταξιδιώτες, το πιθανότερο σενάριο δεν είναι ένα καλοκαίρι μαζικών ακυρώσεων λόγω καυσίμων, αλλά μια περίοδος ακριβότερων πτήσεων και μεγαλύτερης μεταβλητότητας στις τιμές. Για τις αεροπορικές εταιρείες, το στοίχημα είναι να κρατήσουν τα αεροπλάνα γεμάτα χωρίς να υπονομεύσουν την κερδοφορία τους. Και για την Ευρώπη, η κρίση υπενθυμίζει πόσο ευάλωτη παραμένει η αεροπορική βιομηχανία όταν η ενέργεια μετατρέπεται ξανά σε γεωπολιτικό όπλο.
Διαβάστε ακόμη
Τι σηματοδοτεί για τη Jumbo το νέο μοντέλο ανάπτυξης και η απόβαση στις χώρες της πρώην ΕΣΣΔ
Tι χάνουν τα ελληνικά νοικοκυριά από τα χαμηλά επιτόκια καταθέσεων (πίνακες)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα