Η ευρωπαϊκή οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πραγματικότητα που γίνεται ολοένα και πιο δύσκολο να αγνοηθεί. Η εκρηκτική άνοδος του ενεργειακού κόστους, η μεγάλη εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και η αδυναμία σταθεροποίησης των τιμών συνθέτουν ένα μοντέλο που δοκιμάζει τα όρια αντοχής νοικοκυριών, επιχειρήσεων και κυβερνήσεων. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η συζήτηση για την ενεργειακή μετάβαση παύει να αφορά αποκλειστικά την κλιματική πολιτική και μετατρέπεται σε ζήτημα οικονομικής επιβίωσης και στρατηγικής αυτονομίας για την Ευρώπη.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Κριστίν Λαγκάρντ, προειδοποίησε ότι το σημερινό ενεργειακό πλαίσιο της Ευρώπης είναι «ξεκάθαρα μη βιώσιμο», σε μια περίοδο όπου οι τιμές της ενέργειας από ορυκτά καύσιμα συνεχίζουν να επιβαρύνουν την ευρωπαϊκή οικονομία. Η αύξηση αυτή, όπως υπογράμμισε, προέρχεται σε μεγάλο βαθμό από τις διεθνείς αγορές, αφήνοντας την ήπειρο εκτεθειμένη σε εξωγενείς κρίσεις και γεωπολιτικές αναταράξεις.
Η Ευρώπη εξακολουθεί να εισάγει περίπου το 60% της συνολικής ενέργειας που καταναλώνει, με τη συντριπτική πλειονότητα να αφορά πετρέλαιο, φυσικό αέριο και άλλα ορυκτά καύσιμα. Αυτή η εξάρτηση μεταφράζεται σε αυξημένο κόστος παραγωγής, υψηλότερους λογαριασμούς για τα νοικοκυριά και διαρκή αβεβαιότητα για τη βιομηχανία και τις επενδύσεις.
Σύμφωνα με τη Λαγκάρντ, οι ανανεώσιμες και γενικότερα οι μη ορυκτές πηγές ενέργειας αποτελούν τη βασικότερη διέξοδο για την εξισορρόπηση των τριών μεγάλων στόχων της ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής: της ασφάλειας εφοδιασμού, της προστασίας του περιβάλλοντος και της διατήρησης προσιτών τιμών για καταναλωτές και επιχειρήσεις. Η ενεργειακή μετάβαση, όπως ανέφερε, δεν αποτελεί πλέον μόνο περιβαλλοντική ανάγκη αλλά και κρίσιμο εργαλείο οικονομικής σταθερότητας.
Τα στοιχεία που εξετάζει η ΕΚΤ δείχνουν ότι κράτη με μεγαλύτερη συμμετοχή μη ορυκτών πηγών στην ηλεκτροπαραγωγή κατόρθωσαν να απορροφήσουν αποτελεσματικότερα τους κραδασμούς από την άνοδο των τιμών φυσικού αερίου. Η Ισπανία και η Πορτογαλία αναφέρονται συχνά ως παραδείγματα χωρών που εμφάνισαν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι στην ενεργειακή κρίση, ακριβώς λόγω της υψηλότερης διείσδυσης ανανεώσιμων πηγών και εναλλακτικών μορφών ενέργειας στο ενεργειακό τους μείγμα.
Η μετάβαση όμως, όπως ξεκαθάρισε η επικεφαλής της ΕΚΤ, δεν αφορά μόνο τον τελικό στόχο αλλά και τη διαδρομή που θα ακολουθηθεί. Το βασικό ζητούμενο είναι η επιλογή οικονομικά αποδοτικών λύσεων που θα επιτρέψουν στις ευρωπαϊκές οικονομίες να διατηρήσουν την αναπτυξιακή τους δυναμική χωρίς να εγκαταλείψουν την προσπάθεια απανθρακοποίησης.
Η πρόκληση της πράσινης μετάβασης
Η Λαγκάρντ επανέφερε στο προσκήνιο και τις δεσμεύσεις της Συμφωνίας του Παρισιού του 2015 για το κλίμα, υπενθυμίζοντας ότι ο διεθνής στόχος ήταν ο περιορισμός της ανόδου της θερμοκρασίας του πλανήτη στους 2 βαθμούς Κελσίου και, ει δυνατόν, κοντά στον 1,5 βαθμό σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα. Παρ’ όλα αυτά, η τελευταία δεκαετία καταγράφηκε ως η θερμότερη στην ιστορία των μετρήσεων, γεγονός που εντείνει την πίεση για πιο άμεσες και αποτελεσματικές παρεμβάσεις.
Η ίδια εκτίμησε ότι η συνολική αντίδραση κυβερνήσεων και κοινωνιών παραμένει χαμηλότερη από αυτή που απαιτεί η κρισιμότητα της κατάστασης. Κατά την άποψή της, ένας από τους βασικούς λόγους είναι ότι η κλιματική κρίση, παρά τον παγκόσμιο και αντικειμενικό χαρακτήρα της, μετατράπηκε σταδιακά σε αντικείμενο πολιτικής αντιπαράθεσης και κομματικής σύγκρουσης σε πολλές χώρες.
Η πρόεδρος της ΕΚΤ υπογράμμισε ακόμη ότι η δημόσια συζήτηση γύρω από την ενέργεια και το κλίμα χρειάζεται περισσότερο ρεαλισμό, τεκμηρίωση και καθαρή πληροφόρηση. Όπως σημείωσε, απαιτείται μια πιο αμερόληπτη ανάλυση που θα βοηθήσει κυβερνήσεις, αγορές και πολίτες να ξεχωρίζουν την ουσιαστική πληροφορία από τον υπερβολικό θόρυβο και να αντιλαμβάνονται με μεγαλύτερη σαφήνεια το μέγεθος των διακυβευμάτων για την οικονομία, την κοινωνία και τη μελλοντική ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης.
Διαβάστε ακόμη
Αυτές είναι οι ρυθμίσεις για το χωροταξικό του τουρισμού (pics)
Skroutz: Πώς εκτινάχθηκε στα 650 εκατ. ευρώ με το «χρυσό» deal CVC – Blackstone
Πώς οι Ινδοί φυλακίζουν το άρωμα της βροχής
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα