Ένα νέο πακέτο παρεμβάσεων δισεκατομμυρίων ευρώ ετοιμάζεται να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν το ενεργειακό κόστος, τη στέγαση και τις καθημερινές μετακινήσεις. Στην καρδιά του σχεδιασμού βρίσκεται το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, ένα από τα σημαντικότερα χρηματοδοτικά εργαλεία της επόμενης περιόδου, με συνολικούς διαθέσιμους πόρους 5,3 δισ. ευρώ έως το 2032.
Η ενεργοποίηση του Ταμείου αναμένεται από το φθινόπωρο και φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως η επόμενη μεγάλη πηγή ευρωπαϊκής χρηματοδότησης μετά το Ταμείο Ανάκαμψης. Το σχέδιο δεν περιορίζεται σε επιδοτήσεις ενεργειακής αναβάθμισης, αλλά επεκτείνεται από τις αντλίες θερμότητας και τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα έως την κοινωνική κατοικία, τις φοιτητικές εστίες και τις δημόσιες συγκοινωνίες.
Ο βασικός στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα δίχτυ προστασίας πριν από την πλήρη εφαρμογή του νέου ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών ETS2, το οποίο από το 2027 αναμένεται να επιβαρύνει περισσότερο τα καύσιμα που χρησιμοποιούνται στις μεταφορές και στη θέρμανση.
Στον συνολικό σχεδιασμό προβλέπεται να ενταχθούν περισσότερα από 1,5 εκατ. νοικοκυριά, δηλαδή περίπου 3 εκατ. πολίτες, καθώς και 70.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις. Η φιλοσοφία είναι οι επιδοτήσεις να μη λειτουργούν μόνο ως προσωρινή εισοδηματική ενίσχυση, αλλά να χρηματοδοτούν επενδύσεις που θα μειώνουν μόνιμα το ενεργειακό κόστος.
Τα εισοδηματικά όρια και οι δικαιούχοι
Το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο απευθύνεται κατά προτεραιότητα σε ευάλωτα και μεσαίου εισοδήματος νοικοκυριά, τα οποία δαπανούν μεγάλο μέρος του προϋπολογισμού τους για ενέργεια και μετακινήσεις και δυσκολεύονται να χρηματοδοτήσουν με ίδια κεφάλαια παρεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης.
Τα εισοδηματικά κριτήρια θα διαφοροποιούνται ανάλογα με τη σύνθεση του νοικοκυριού και θα επικαιροποιούνται με βάση τα φορολογικά δεδομένα. Ενδεικτικά, στον σχεδιασμό μπορούν να ενταχθούν οικογένειες με δύο παιδιά και ετήσιο εισόδημα έως 27.100 ευρώ, ενώ για οικογένεια με τρία παιδιά και μέλος με αναπηρία το σχετικό όριο φθάνει τα 36.400 ευρώ.
Για τις επιχειρήσεις, δικαιούχοι θα είναι κυρίως πολύ μικρές μονάδες με έως εννέα εργαζομένους και ετήσιο κύκλο εργασιών έως 2 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για μια κατηγορία επιχειρήσεων που θεωρείται ιδιαίτερα εκτεθειμένη στις αυξήσεις του ενεργειακού και μεταφορικού κόστους.
Νέο «Εξοικονομώ» με κάλυψη άνω του 80%
Το μεγαλύτερο μέρος των διαθέσιμων πόρων κατευθύνεται στις κατοικίες. Για ένα νέο, απλούστερο πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης τύπου «Εξοικονομώ» προβλέπονται 1,2 δισ. ευρώ, με στόχο να ωφεληθούν περίπου 62.000 νοικοκυριά.
Τα ποσοστά ενίσχυσης αναμένεται να είναι ιδιαίτερα υψηλά και να ξεπερνούν το 80% της επιλέξιμης δαπάνης, με τον ΦΠΑ να περιλαμβάνεται στο επιδοτούμενο κόστος.
Έτσι, για ένα πακέτο παρεμβάσεων αξίας 24.800 ευρώ, το οποίο μπορεί να περιλαμβάνει θερμομόνωση, θερμοπρόσοψη και αντικατάσταση κουφωμάτων, η συμμετοχή της οικογένειας θα μπορούσε να περιοριστεί περίπου στις 5.000 ευρώ, με τα υπόλοιπα 19.800 ευρώ να καλύπτονται από την επιδότηση.
Η λογική είναι να ξεπεραστεί ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια των προηγούμενων προγραμμάτων: η ανάγκη να διαθέτει ο δικαιούχος σημαντικό αρχικό κεφάλαιο για να προχωρήσει σε εκτεταμένες εργασίες.
Παράλληλα, ένα ξεχωριστό κονδύλι 930 εκατ. ευρώ προορίζεται για τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων θέρμανσης και παραγωγής ζεστού νερού.
Στον προγραμματισμό περιλαμβάνονται 170.000 νέες αντλίες θερμότητας και 110.000 ηλιακοί θερμοσίφωνες, με στόχο την απομάκρυνση όσο το δυνατόν περισσότερων νοικοκυριών από παλαιά και ενεργοβόρα συστήματα.
Για ένα συνδυαστικό πακέτο αγοράς αντλίας θερμότητας και ηλιακού θερμοσίφωνα, συνολικής αξίας 7.440 ευρώ, η κρατική συνεισφορά μπορεί να φθάνει τα 5.440 ευρώ, περιορίζοντας την ιδιωτική συμμετοχή στα 2.000 ευρώ.
Παράλληλα, περίπου 780.000 ευάλωτοι πολίτες προβλέπεται να λαμβάνουν ενισχυμένο επίδομα θέρμανσης, με πρόσθετη στήριξη 100 ευρώ ετησίως από το 2027 έως το 2032.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η δυνατότητα για 200.000 νοικοκυριά να αποκτήσουν δωρεάν Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης, ώστε να γνωρίζουν με σαφήνεια τις ανάγκες και τις δυνατότητες ενεργειακής βελτίωσης της κατοικίας τους.
Ηλεκτρικό αυτοκίνητο με κοινωνικό leasing
Σημαντικό σκέλος του σχεδίου αφορά τις μετακινήσεις και ειδικά την πρόσβαση των χαμηλότερων εισοδημάτων στην ηλεκτροκίνηση.
Το πρόγραμμα «Κοινωνικό Leasing», προϋπολογισμού 174 εκατ. ευρώ, προβλέπει ότι περίπου 12.500 ευάλωτα νοικοκυριά θα μπορούν να μισθώσουν καινούργιο ηλεκτρικό αυτοκίνητο καταβάλλοντας περίπου 145 ευρώ τον μήνα για τέσσερα χρόνια.
Η μέση κρατική ενίσχυση υπολογίζεται περίπου στις 13.000 ευρώ ανά όχημα, ενώ επιπλέον 500 ευρώ μπορούν να κατευθυνθούν στην αγορά και εγκατάσταση οικιακού φορτιστή. Για δικαιούχους με αναπηρία, η επιδότηση του αυτοκινήτου μπορεί να αυξάνεται έως τα 15.000 ευρώ.
Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει και για τη μετακίνηση ατόμων με αναπηρία. Περίπου 13.200 δικαιούχοι θα μπορούν να χρηματοδοτηθούν σε ποσοστό 100% για ηλεκτρικά αμαξίδια, mobility scooters και hand bikes.
Το Ταμείο ανοίγει επίσης σημαντικό κύκλο επενδύσεων για τους επαγγελματίες. Προγράμματα συνολικού ύψους 289 εκατ. ευρώ προορίζονται για επιδότηση αγοράς ηλεκτρικών επαγγελματικών βαν και φορτηγών, με ποσοστά ενίσχυσης 40% και 30% αντίστοιχα.
Επιπλέον 68 εκατ. ευρώ προβλέπονται για την αντικατάσταση παλαιών ταξί από αμιγώς ηλεκτρικά οχήματα. Η επιδότηση μπορεί να φθάνει τις 20.000 ευρώ, ενώ για ταξί διαμορφωμένο ώστε να εξυπηρετεί άτομα με αναπηρία μπορεί να αυξάνεται έως τις 29.000 ευρώ.
Κοινωνικές κατοικίες σε πρώην στρατόπεδα
Ένα από τα μεγαλύτερα αυτοτελή projects του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου αφορά τη δημιουργία 2.350 νέων κοινωνικών κατοικιών υψηλής ενεργειακής απόδοσης, συνολικού προϋπολογισμού 435 εκατ. ευρώ.
Τα διαμερίσματα θα έχουν μέση επιφάνεια περίπου 84 τετραγωνικά μέτρα και θα κατασκευαστούν σε εκτάσεις τεσσάρων πρώην στρατοπέδων: στο Χαϊδάρι, στις Αχαρνές, στο στρατόπεδο Ζιάκα στη Θεσσαλονίκη και στο στρατόπεδο Μανουσογιαννάκη στην Πάτρα.
Ο σχεδιασμός προβλέπει κατοικίες ενεργειακής κλάσης Α+, με πολύ χαμηλή κατανάλωση και προστατευμένο μίσθωμα. Σε αυτές εκτιμάται ότι μπορούν να στεγαστούν περίπου 7.000 πολίτες, με προτεραιότητα σε νέα ζευγάρια, πολύτεκνες και μονογονεϊκές οικογένειες καθώς και άτομα με αναπηρία.
Παράλληλα, προβλέπεται ριζική ενεργειακή αναβάθμιση 15 φοιτητικών εστιών σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Ιωάννινα, Πάτρα και Κομοτηνή. Οι παρεμβάσεις αναμένεται να βελτιώσουν την ποιότητα των εγκαταστάσεων και να αυξήσουν τη συνολική δυναμικότητα κατά 36,5%.
Νέα λεωφορεία και συρμοί στο Μετρό
Το ΚΚΤ επεκτείνεται και στις δημόσιες μεταφορές, με στόχο να προσφέρει εναλλακτικές λύσεις απέναντι στη χρήση του ιδιωτικού αυτοκινήτου και στο αυξανόμενο κόστος των καυσίμων.
Για τους στόλους του ΟΑΣΑ και του ΟΑΣΘ προβλέπεται η αγορά 210 νέων ηλεκτρικών λεωφορείων, με συνολικό κονδύλι 129 εκατ. ευρώ. Έμφαση θα δοθεί σε περιοχές όπως η Δυτική Αττική και η Δυτική Θεσσαλονίκη, με στόχο τη μείωση των χρόνων αναμονής κατά περίπου 15%.
Ακόμη μεγαλύτερο κονδύλι, ύψους 270 εκατ. ευρώ, προορίζεται για την προμήθεια 22 νέων συρμών του Μετρό. Με την ενίσχυση του στόλου, ο μέσος χρόνος μεταξύ των διελεύσεων εκτιμάται ότι μπορεί να μειωθεί από τα 7,12 λεπτά στα 5,2 λεπτά.
Η βελτίωση της συχνότητας των δρομολογίων θεωρείται κρίσιμη ώστε περισσότερα νοικοκυριά να μπορούν να περιορίσουν τη χρήση του αυτοκινήτου, ιδιαίτερα όταν από το 2027 οι μετακινήσεις με ορυκτά καύσιμα θα αντιμετωπίζουν πρόσθετες περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις.
«Κάρτα Ευάλωτου» και One-Stop Shops
Για να περιοριστεί η γραφειοκρατία, η πρόσβαση στα διαφορετικά προγράμματα προβλέπεται να οργανωθεί γύρω από την «Κάρτα Ευάλωτου», η οποία θα επιτρέπει την ψηφιακή αναγνώριση των δικαιούχων και τη γρηγορότερη ένταξή τους στις διαθέσιμες ενισχύσεις.
Παράλληλα, σε κάθε Περιφέρεια σχεδιάζεται η λειτουργία One-Stop Shop, όπου πολίτες και επιχειρήσεις θα μπορούν να λαμβάνουν πληροφόρηση και υποστήριξη για τα προγράμματα του Ταμείου χωρίς να χρειάζεται να απευθύνονται σε διαφορετικές υπηρεσίες.
Το συνολικό στοίχημα του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου ξεπερνά επομένως την απλή καταβολή επιδοτήσεων. Με 5,3 δισ. ευρώ έως το 2032, το σχέδιο επιχειρεί να χρηματοδοτήσει μόνιμες αλλαγές στις κατοικίες, στις μετακινήσεις και στις μικρές επιχειρήσεις, ώστε η μετάβαση σε μια οικονομία χαμηλότερων εκπομπών να μη μετατραπεί σε νέα πηγή οικονομικής πίεσης για τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά.
Διαβάστε ακόμη
Καταπατημένες εκτάσεις Δημοσίου: Χαμηλό ενδιαφέρον για εξαγορά με έκπτωση έως 80%
Δίδακτρα των καλών πανεπιστημίων στις ΗΠΑ: Για τετραετή φοίτηση ξεπερνούν τα 340.000 ευρώ
Oμιλος Quest: «Βαρόμετρο» η πώληση της ACS για το επενδυτικό πλάνο – Τι «βλέπει» για τη Fourlis
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ