Ο πλανήτης εισέρχεται σε μία από τις πιο εύθραυστες φάσεις της ενεργειακής κρίσης των τελευταίων δεκαετιών, με κυβερνήσεις, επενδυτές και αγορές να προετοιμάζονται πλέον ανοιχτά για ένα σενάριο παρατεταμένης αναταραχής στις προμήθειες καυσίμων. Καθώς η κρίση στη Μέση Ανατολή συνεχίζεται και τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ουσιαστικά αποκλεισμένα, ολοένα περισσότερες χώρες ενεργοποιούν έκτακτα σχέδια στήριξης των οικονομιών τους, φοβούμενες νέο κύμα πληθωρισμού και σοβαρή επιβράδυνση της ανάπτυξης.
Οι πιέσεις στις διεθνείς αγορές πετρελαίου εντείνονται καθημερινά, ενώ traders και οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι η κατάσταση μπορεί να επιδεινωθεί απότομα εάν δεν αποκατασταθούν σύντομα οι εξαγωγές καυσίμων από τον Περσικό Κόλπο. Το ενδεχόμενο νέας εκρηκτικής ανόδου των τιμών έχει επιστρέψει δυναμικά στο επίκεντρο των προβλέψεων.
Ο επικεφαλής οικονομολόγος της Aberdeen, Πολ Ντιγκλ, παραδέχθηκε ότι εξετάζεται πλέον σοβαρά σενάριο στο οποίο το Brent θα μπορούσε να φτάσει ακόμη και τα 180 δολάρια το βαρέλι, εξέλιξη που θα προκαλούσε βαθύ πληθωριστικό σοκ και πιθανή ύφεση σε αρκετές οικονομίες της Ευρώπης και της Ασίας.
Όπως σημειώνει, το συγκεκριμένο σενάριο δεν αποτελεί ακόμη τη βασική πρόβλεψη της εταιρείας, ωστόσο αντιμετωπίζεται με ολοένα μεγαλύτερη σοβαρότητα. Η φράση «ζούμε με δανεικό χρόνο» αποτυπώνει πλέον το κλίμα που κυριαρχεί στις αγορές ενέργειας.
Η ζήτηση ανεβαίνει ενώ τα αποθέματα πέφτουν
Η κρίση εξελίσσεται σε μια περίοδο όπου η εποχική ζήτηση ενέργειας αυξάνεται έντονα. Η καλοκαιρινή περίοδος στο βόρειο ημισφαίριο οδηγεί σε υψηλότερη κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας λόγω χρήσης κλιματιστικών, ενώ ενισχύονται και οι μετακινήσεις, αυξάνοντας τη ζήτηση για βενζίνη, ντίζελ και αεροπορικά καύσιμα.
Το πρόβλημα είναι ότι η αγορά εισέρχεται σε αυτή τη φάση με τα παγκόσμια αποθέματα να μειώνονται ταχύτερα από ποτέ. Η παγκόσμια κατανάλωση ενέργειας έχει ήδη ξεπεράσει την παραγωγή, δημιουργώντας ένα διαρκώς διευρυνόμενο κενό στην αγορά πετρελαίου.
Από τον Μάρτιο έως τον Ιούνιο, η ημερήσια κατανάλωση εκτιμάται ότι υπερβαίνει την παραγωγή κατά περίπου 6 εκατ. βαρέλια, ενώ ορισμένοι αναλυτές ανεβάζουν το έλλειμμα ακόμη και στα 8 ή 9 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Για να περιοριστούν οι πιέσεις, traders αντλούν πετρέλαιο από αποθήκες σε ξηρά και θάλασσα, ενώ αρκετές κυβερνήσεις διοχετεύουν στην αγορά στρατηγικά αποθέματα. Ήδη περισσότερα από 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως προέρχονται από κρατικά αποθέματα ασφαλείας, όμως αρκετά από αυτά τα μέτρα έχουν προσωρινό χαρακτήρα και αναμένεται να εξαντληθούν μέσα στο καλοκαίρι.
Έκτακτα μέτρα σε όλο τον κόσμο
Ο αριθμός των χωρών που έχουν προχωρήσει σε παρεμβάσεις αυξάνεται συνεχώς. Σχεδόν 80 κυβερνήσεις εφαρμόζουν πλέον μέτρα έκτακτης ανάγκης, αριθμός αισθητά αυξημένος σε σχέση με τα τέλη Μαρτίου.
Η Αυστραλία ανακοίνωσε πακέτο 10 δισ. δολαρίων για την ενίσχυση αποθεμάτων καυσίμων και λιπασμάτων, επιχειρώντας να προστατεύσει κρίσιμους κλάδους της οικονομίας της από πιθανές ελλείψεις.
Η Γαλλία προανήγγειλε διεύρυνση των προγραμμάτων στήριξης προς επιχειρήσεις και νοικοκυριά, ενώ η Ινδία κάλεσε τους πολίτες να περιορίσουν ταξίδια στο εξωτερικό και αγορές χρυσού, προσπαθώντας να προστατεύσει τα συναλλαγματικά της αποθέματα.
Οι φόβοι δεν περιορίζονται πλέον μόνο στις τιμές της ενέργειας. Οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι η επόμενη φάση της κρίσης μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε δελτίο καυσίμων, προσωρινή διακοπή λειτουργίας εργοστασίων και σοβαρή επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας.
Ο επίτροπος Μεταφορών της ΕΕ, Απόστολος Τζιτζικώστας, προειδοποίησε ότι εάν η κρίση δεν αποκλιμακωθεί σύντομα και δεν αποκατασταθεί η λειτουργία των Στενών του Ορμούζ, το σενάριο μιας παγκόσμιας ύφεσης δεν μπορεί πλέον να αποκλειστεί.
Τα αποθέματα πλησιάζουν σε κρίσιμο σημείο
Η αγορά παρακολουθεί πλέον με ιδιαίτερη ανησυχία τη συνεχή πτώση των αποθεμάτων πετρελαίου. Από την έναρξη της σύγκρουσης, τα παγκόσμια αποθέματα έχουν μειωθεί κατά περίπου 380 εκατ. βαρέλια, χωρίς να υπολογίζονται οι ποσότητες που παραμένουν εγκλωβισμένες στον Περσικό Κόλπο.
Παρότι τα συνολικά αποθέματα διεθνώς εξακολουθούν να ξεπερνούν τα 3 δισ. βαρέλια, σημαντικό μέρος αυτών είναι απαραίτητο για τη λειτουργία διυλιστηρίων, αγωγών και αποθηκευτικών εγκαταστάσεων. Αυτό σημαίνει ότι η αγορά μπορεί να βρεθεί σε συνθήκες σοβαρής πίεσης πολύ πριν εξαντληθούν θεωρητικά τα διαθέσιμα αποθέματα.
Η JPMorgan εκτιμά ότι τα αποθέματα στις χώρες του ΟΟΣΑ ενδέχεται να φτάσουν σε επίπεδα «λειτουργικής πίεσης» ήδη από τις αρχές Ιουνίου, αυξάνοντας τον κίνδυνο νέου κύματος αναταράξεων στις αγορές.
Το μεγάλο στοίχημα για τις κυβερνήσεις και τις επιχειρήσεις είναι πλέον ο περιορισμός της κατανάλωσης. Σε αρκετές ανεπτυγμένες οικονομίες θεωρείται πιθανότερο το σενάριο ακραίων ανατιμήσεων παρά πλήρους έλλειψης καυσίμων, όμως σε αναπτυσσόμενες χώρες τα προβλήματα τροφοδοσίας είναι ήδη εμφανή.
Οι πρώτες επιπτώσεις στην πραγματική οικονομία
Σε Πακιστάν, Σρι Λάνκα και Φιλιππίνες έχουν ήδη εφαρμοστεί προσωρινά μέτρα τετραήμερης εργασίας, σε μια προσπάθεια περιορισμού της κατανάλωσης ενέργειας και καυσίμων.
Μέχρι στιγμής, οι τιμές τροφίμων δεν έχουν κινηθεί με την ίδια ένταση όπως οι τιμές ενέργειας, ενώ η ισοτιμία του δολαρίου δεν έχει επιβαρύνει την κρίση στον βαθμό που είχε συμβεί το 2022. Ωστόσο, οι πιέσεις σε συγκεκριμένους κλάδους είναι ήδη έντονες.
Οι αερομεταφορές και τα πετροχημικά θεωρούνται οι τομείς που δέχονται το μεγαλύτερο πλήγμα, καθώς το αυξημένο κόστος διυλισμένων καυσίμων συμπιέζει δραστικά τα περιθώρια κέρδους.
Η Κιμ Φουστιέ της HSBC σημειώνει ότι το επίκεντρο της κρίσης μεταφέρεται πλέον στα διυλισμένα καύσιμα, καθώς τα αποθέματα μειώνονται γρήγορα λόγω του ακριβού πετρελαίου και του υψηλού μεταφορικού κόστους.
Αρκετά διυλιστήρια συνεχίζουν να χρησιμοποιούν τα υπάρχοντα αποθέματα, ποντάροντας σε μια σχετικά γρήγορη αποκλιμάκωση της κρίσης. Ωστόσο, οι κίνδυνοι αυξάνονται όσο παρατείνεται το αδιέξοδο στα Στενά του Ορμούζ.
Αναλυτές της Morgan Stanley προειδοποιούν ότι ένα σενάριο κλιμάκωσης με τιμές πετρελαίου άνω των 150 δολαρίων το βαρέλι θα μπορούσε να προκαλέσει φυσικές ελλείψεις, σοβαρές διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες και τελικά νέα παγκόσμια ύφεση.
Διαβάστε ακόμη
SSM: Κόκκινος συναγερμός για δάνεια step up ύψους 500 εκατ. ευρώ
Χρέη Δημοσίου: «Ποδαρικό» με αύξηση πάνω από μισό δισ. στις οφειλές προς ιδιώτες στο α΄ τρίμηνο
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα