Η πράσινη μετάβαση της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας δεν κρίνεται πλέον μόνο στον κινητήρα, στην μπαταρία ή στο τελικό αποτύπωμα ρύπων ενός οχήματος. Κρίνεται όλο και περισσότερο στην αλυσίδα παραγωγής, στα υλικά που χρησιμοποιούνται, στην ενέργεια που απαιτείται για την κατασκευή τους και στο κατά πόσο η Ευρώπη μπορεί να διατηρήσει τη βιομηχανική της βάση μέσα σε ένα περιβάλλον σκληρού διεθνούς ανταγωνισμού.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία και ο κλάδος αλουμινίου διαμορφώνουν κοινό μέτωπο, ζητώντας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εντάξει το πράσινο αλουμίνιο στο νέο κανονιστικό πλαίσιο για τις εκπομπές CO2 των αυτοκινήτων και των ελαφρών επαγγελματικών οχημάτων. Η παρέμβαση της ACEA και της European Aluminium έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι Βρυξέλλες καλούνται να αποφασίσουν αν η πράσινη βιομηχανική πολιτική θα περιοριστεί στους τελικούς ρύπους ή αν θα αγγίξει ολόκληρη την παραγωγική αλυσίδα.
Οι δύο οργανώσεις υποστηρίζουν ότι αυτοκινητοβιομηχανία και αλουμίνιο δεν μπορούν πλέον να αντιμετωπίζονται ως ξεχωριστοί κόσμοι. Πρόκειται για δύο κλάδους που συνδέονται άμεσα, καθώς η αποανθρακοποίηση των μεταφορών δεν εξαρτάται μόνο από την ηλεκτροκίνηση, αλλά και από το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των υλικών που μπαίνουν στα οχήματα.
Το αίτημα για ίση μεταχείριση με τον χάλυβα
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο λεγόμενος αντισταθμιστικός μηχανισμός που προβλέπεται στον υπό διαμόρφωση κανονισμό CO2 για τα ελαφρά οχήματα. Με βάση τη σημερινή πρόταση, αναγνωρίζεται μόνο ο χάλυβας χαμηλών εκπομπών άνθρακα ως υλικό που μπορεί να προσμετράται στους περιβαλλοντικούς στόχους των αυτοκινητοβιομηχανιών.
Το αλουμίνιο, αν και έχει κομβικό ρόλο στη μείωση του βάρους των οχημάτων και στη βελτίωση της ενεργειακής τους απόδοσης, παραμένει εκτός του πλαισίου. Αυτή η εξαίρεση προκαλεί αντιδράσεις τόσο στη βιομηχανία μετάλλων όσο και στους κατασκευαστές αυτοκινήτων, καθώς θεωρείται ότι δημιουργεί μια αδικαιολόγητη ανισορροπία στην ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Οι φορείς επισημαίνουν ότι αλουμίνιο και χάλυβας αντιμετωπίζονταν διαχρονικά ως στρατηγικά υλικά για την αυτοκινητοβιομηχανία και συνήθως εντάσσονταν μαζί στις ευρωπαϊκές πολιτικές. Η διαφορετική μεταχείριση στο νέο πλαίσιο θεωρείται όχι μόνο άδικη, αλλά και επικίνδυνη για την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής παραγωγής.
Το αλουμίνιο στην καρδιά του ηλεκτρικού αυτοκινήτου
Η σημασία του αλουμινίου έχει αυξηθεί θεαματικά με την άνοδο της ηλεκτροκίνησης. Στα ηλεκτρικά οχήματα, κάθε κιλό μετράει. Η μείωση του βάρους επηρεάζει την αυτονομία της μπαταρίας, την κατανάλωση ενέργειας και τη συνολική απόδοση του οχήματος.
Γι’ αυτό οι αυτοκινητοβιομηχανίες χρησιμοποιούν ολοένα περισσότερο αλουμίνιο σε πλαίσια, αμαξώματα, θήκες μπαταριών και δομικά εξαρτήματα. Το υλικό επιτρέπει ελαφρύτερες κατασκευές χωρίς να θυσιάζεται η ασφάλεια, η ανθεκτικότητα ή η λειτουργικότητα των οχημάτων νέας γενιάς.
Ωστόσο, η παραγωγή αλουμινίου είναι ενεργοβόρα και η μετάβαση σε πράσινο αλουμίνιο απαιτεί μεγάλες επενδύσεις. Η χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, νέων τεχνολογιών τήξης και διαδικασιών χαμηλότερων εκπομπών ανεβάζει το κόστος, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις βρίσκονται ήδη αντιμέτωπες με υψηλές τιμές ενέργειας και σκληρό ανταγωνισμό από την Κίνα και άλλες αγορές χαμηλότερου κόστους.
Οι επιχειρήσεις του κλάδου προειδοποιούν ότι χωρίς σαφή κίνητρα, προβλέψιμους κανόνες και αναγνώριση του πράσινου αλουμινίου στους στόχους CO2, οι επενδύσεις μπορεί να καθυστερήσουν ή να μετακινηθούν εκτός Ευρώπης. Αυτό θα υπονόμευε όχι μόνο την πράσινη μετάβαση, αλλά και τη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ.
Η μάχη για τον χρόνο
Ιδιαίτερο βάρος έχει και το χρονοδιάγραμμα. Ο σημερινός σχεδιασμός προβλέπει ότι ο μηχανισμός για τα υλικά χαμηλού άνθρακα θα τεθεί σε εφαρμογή το 2035, τη χρονιά κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση σχεδιάζει να βάλει τέλος στις πωλήσεις νέων αυτοκινήτων με κινητήρες εσωτερικής καύσης.
Οι βιομηχανικοί φορείς θεωρούν ότι αυτό είναι πολύ αργά. Ζητούν η εφαρμογή του μηχανισμού να ξεκινήσει αμέσως μετά την επανεξέταση της νομοθεσίας, ώστε η αγορά να λάβει από τώρα καθαρό επενδυτικό σήμα. Κατά την άποψή τους, μόνο έτσι θα μπορέσει να αυξηθεί η ζήτηση για καθαρό χάλυβα και πράσινο αλουμίνιο και να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για γρηγορότερες επενδύσεις χαμηλών εκπομπών.
Το αίτημα έχει και σαφή βιομηχανική διάσταση. Η Ευρώπη βρίσκεται υπό πίεση από τις αμερικανικές επιδοτήσεις του Inflation Reduction Act και από τη μαζική στήριξη που παρέχει η Κίνα στις δικές της βιομηχανίες καθαρών τεχνολογιών. Αν οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις δεν αποκτήσουν αντίστοιχα κίνητρα, υπάρχει κίνδυνος η πράσινη μετάβαση να οδηγήσει σε απώλεια παραγωγής, θέσεων εργασίας και τεχνογνωσίας.
Οι δύο οργανώσεις που παρεμβαίνουν στη συζήτηση εκπροσωπούν συνολικά περισσότερες από 14,5 εκατομμύρια θέσεις εργασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτό δίνει ιδιαίτερο πολιτικό βάρος στο αίτημά τους και δείχνει ότι η υπόθεση δεν αφορά μόνο έναν τεχνικό κανονισμό, αλλά την ίδια την κατεύθυνση της ευρωπαϊκής βιομηχανικής στρατηγικής.
Ο κρίσιμος ορισμός του πράσινου αλουμινίου
Ένα από τα πιο δύσκολα ζητήματα είναι ο ορισμός του αλουμινίου χαμηλού άνθρακα. Οι οργανώσεις ζητούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να έχει καθορίσει έως το τέλος του 2027 σαφή και επίσημα κριτήρια μέσω του νέου κανονισμού για τον οικολογικό σχεδιασμό βιώσιμων προϊόντων.
Χωρίς κοινό ορισμό, δεν μπορούν να υπάρξουν αξιόπιστοι στόχοι, συγκρίσιμα στοιχεία και αποτελεσματικοί μηχανισμοί κινήτρων. Οι επιχειρήσεις χρειάζονται κανόνες που να αναγνωρίζουν πραγματικά τις επενδύσεις χαμηλών εκπομπών και να αποτρέπουν τον αθέμιτο ανταγωνισμό από προϊόντα που εμφανίζονται «πράσινα» χωρίς να πληρούν αυστηρές προδιαγραφές.
Το ζήτημα συνδέεται άμεσα με τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης. Η ΕΕ επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από εισαγόμενες πρώτες ύλες και να κρατήσει στο εσωτερικό της κρίσιμες παραγωγικές δραστηριότητες. Όμως η αυστηρή περιβαλλοντική νομοθεσία, το υψηλό ενεργειακό κόστος και η έλλειψη επενδυτικής ορατότητας πιέζουν ιδιαίτερα τους ενεργοβόρους κλάδους, όπως η μεταλλουργία.
Η δύσκολη ισορροπία των Βρυξελλών
Οι Βρυξέλλες βρίσκονται μπροστά σε μια λεπτή εξίσωση. Από τη μία πλευρά, πρέπει να διατηρήσουν τους φιλόδοξους κλιματικούς στόχους. Από την άλλη, οφείλουν να αποτρέψουν μια πράσινη μετάβαση που θα μεταφέρει παραγωγή, επενδύσεις και θέσεις εργασίας εκτός Ευρώπης.
Η υπόθεση του πράσινου αλουμινίου συμπυκνώνει ακριβώς αυτό το δίλημμα. Αν η Ευρώπη θέλει καθαρότερα αυτοκίνητα, δεν αρκεί να μετρά μόνο τις εκπομπές στην εξάτμιση ή την κατανάλωση στην τελική χρήση. Πρέπει να εξετάζει και το αποτύπωμα των υλικών, την προέλευση της ενέργειας, τη βιωσιμότητα της παραγωγής και την ανθεκτικότητα της βιομηχανικής της βάσης.
Η συμμαχία αυτοκινητοβιομηχανίας και αλουμινίου δείχνει ότι η πράσινη μετάβαση μπαίνει πλέον σε πιο σύνθετη φάση. Δεν αφορά μόνο την αλλαγή τεχνολογίας στα οχήματα, αλλά τη διαμόρφωση ενός νέου ευρωπαϊκού βιομηχανικού μοντέλου. Και σε αυτό το μοντέλο, το πράσινο αλουμίνιο ζητά να αποκτήσει τον ρόλο που αντιστοιχεί στη σημασία του.
Διαβάστε ακόμη
Τι σηματοδοτεί για τη Jumbo το νέο μοντέλο ανάπτυξης και η απόβαση στις χώρες της πρώην ΕΣΣΔ
Tι χάνουν τα ελληνικά νοικοκυριά από τα χαμηλά επιτόκια καταθέσεων (πίνακες)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα