Η ταχεία ανάπτυξη των φωτοβολταϊκών μεταμορφώνει την ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, δημιουργώντας ολοένα και μεγαλύτερες διακυμάνσεις στις τιμές μέσα στην ίδια ημέρα. Το μεσημέρι, όταν η παραγωγή από τον ήλιο κορυφώνεται, οι τιμές καταρρέουν – συχνά περνώντας σε αρνητικό έδαφος – ενώ λίγες ώρες αργότερα εκτοξεύονται, καθώς η ηλιακή παραγωγή μειώνεται απότομα και η ζήτηση αυξάνεται.
Το φαινόμενο αυτό, γνωστό ως «καμπύλη της πάπιας» (duck curve), αναδεικνύει μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της ενεργειακής μετάβασης στην Ευρώπη: το ηλεκτρικό σύστημα δυσκολεύεται να προσαρμοστεί στη ραγδαία διείσδυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.
Όπως αναφέρει το Bloomberg, χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Γερμανίας, όπου στα τέλη Μαΐου οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας πέρασαν από αρνητικά επίπεδα γύρω στο μεσημέρι σε σχεδόν 400 ευρώ ανά μεγαβατώρα στις 8 το βράδυ.
Οι διακυμάνσεις γίνονται όλο και πιο έντονες
Η μεταβλητότητα έχει αυξηθεί αισθητά το 2026, καθώς η Ευρώπη βιώνει έντονους καύσωνες.
Τις μεσημεριανές ώρες, η παραγωγή από τα φωτοβολταϊκά υπερκαλύπτει τις ανάγκες του δικτύου, όμως η περιορισμένη δυνατότητα αποθήκευσης σημαίνει ότι μεγάλο μέρος της παραγόμενης ενέργειας χάνεται. Αργότερα, όταν δύει ο ήλιος και αυξάνεται η κατανάλωση – ιδιαίτερα λόγω της χρήσης κλιματιστικών – τα ηλεκτρικά δίκτυα αναγκάζονται να ενεργοποιήσουν ακριβότερες μονάδες φυσικού αερίου ή άνθρακα για να καλύψουν τη ζήτηση.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη αρχίσει να αντιμετωπίζει το πρόβλημα. Τον περασμένο Οκτώβριο ανέθεσε στον οργανισμό ACER να διερευνήσει τις ακραίες διακυμάνσεις στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Η έρευνα κατέδειξε ότι οι ημερήσιες διακυμάνσεις στις τιμές χονδρικής είναι πλέον περίπου πέντε φορές μεγαλύτερες σε σχέση με το 2020, ενώ πρότεινε την ενίσχυση των επενδύσεων σε συστήματα αποθήκευσης ενέργειας και άλλες παρεμβάσεις που θα αυξήσουν την ανθεκτικότητα των ηλεκτρικών δικτύων.
Οι καύσωνες αποκαλύπτουν τις αδυναμίες του συστήματος
Παρότι η καθημερινή μείωση της ηλιακής παραγωγής τις απογευματινές ώρες είναι προβλέψιμη, η συνεχής αύξηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας καθιστά συνολικά δυσκολότερη τη διαχείριση των δικτύων.
Το εκτεταμένο μπλακάουτ που σημειώθηκε το 2025 στην Ισπανία και την Πορτογαλία ανέδειξε τη σημασία της σωστής ισορροπίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, οδηγώντας τους διαχειριστές των συστημάτων σε πιο συντηρητική διαχείριση της παραγωγής από ΑΠΕ.
«Σήμερα θεωρούμε αυτή τη μεταβλητότητα ακραία, όμως στο μέλλον θα αποτελεί τη νέα κανονικότητα», σημειώνει η επικεφαλής ανάλυσης της Volt Power Analytics, Σίλιε Έρικσεν Χόλμεν.
Όπως εξηγεί, ο πιο δύσκολος συνδυασμός είναι ένας καύσωνας με χαμηλή ένταση ανέμων, καθώς τότε η ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο, ενώ οι δύο σημαντικότερες ανανεώσιμες πηγές παραγωγής – ο άνεμος και ο ήλιος – δεν επαρκούν για να την καλύψουν.
Οι τιμές για τους καταναλωτές δεν μειώνονται
Παρά το γεγονός ότι αυξάνονται οι ώρες κατά τις οποίες το ηλεκτρικό ρεύμα είναι πολύ φθηνό ή ακόμη και δωρεάν, οι μέσες ημερήσιες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας – που τελικά επηρεάζουν τους λογαριασμούς των καταναλωτών – είναι υψηλότερες φέτος σε αρκετές μεγάλες ευρωπαϊκές αγορές.
Αυτό οφείλεται τόσο στις αυξημένες τιμές του φυσικού αερίου όσο και στις έντονες βραδινές εκρήξεις των τιμών, γεγονός που καταδεικνύει τις δυσκολίες της πράσινης μετάβασης στη μείωση του ενεργειακού κόστους.
Οι μπαταρίες δεν ακολουθούν την ανάπτυξη των φωτοβολταϊκών
Η ηλιακή ενέργεια αποτελεί μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες μορφές ηλεκτροπαραγωγής στην Ευρώπη, καθώς το κόστος εγκατάστασης των φωτοβολταϊκών έχει μειωθεί σημαντικά και οι κρατικές επιδοτήσεις έχουν ενισχύσει τις επενδύσεις.
Σύμφωνα με το BloombergNEF, η εγκατεστημένη ισχύς φωτοβολταϊκών έχει σχεδόν διπλασιαστεί από το 2022, όμως η δυναμικότητα των μεγάλων συστημάτων αποθήκευσης με μπαταρίες αντιστοιχεί μόλις στο 3% αυτής της ισχύος.
Η ανεπάρκεια αποθήκευσης υποχρεώνει τους διαχειριστές να περιορίζουν όλο και συχνότερα την παραγωγή των φωτοβολταϊκών πάρκων, ενώ οι αρνητικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας έχουν μειώσει την αξία αρκετών έργων και οδηγούν ορισμένους επενδυτές στην έξοδο από την αγορά.
Παράλληλα, οι κατασκευαστές προσαρμόζουν τα νέα έργα συνδυάζοντας φωτοβολταϊκά με μπαταρίες, ενώ οι κυβερνήσεις επιταχύνουν τις επενδύσεις στα ηλεκτρικά δίκτυα και στα συστήματα αποθήκευσης. Ωστόσο, η BloombergNEF εκτιμά ότι ο ρυθμός νέων εγκαταστάσεων θα αρχίσει να επιβραδύνεται.
Οι νέες ευκαιρίες για τους επενδυτές
Η μεγάλη απόσταση ανάμεσα στις χαμηλές μεσημεριανές και τις υψηλές βραδινές τιμές δημιουργεί σημαντικές ευκαιρίες για όσους διαθέτουν δυνατότητα αποθήκευσης ενέργειας.
Οι εταιρείες μπορούν να αγοράζουν ηλεκτρική ενέργεια όταν οι τιμές είναι χαμηλές ή ακόμη και αρνητικές, να την αποθηκεύουν σε μπαταρίες και να την πωλούν αργότερα όταν οι τιμές αυξάνονται.
Η εξέλιξη αυτή έχει προσελκύσει μεγάλους διεθνείς ομίλους εμπορίας εμπορευμάτων, όπως οι Vitol και Trafigura, οι οποίοι επενδύουν πλέον σε μεγάλης κλίμακας εγκαταστάσεις αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας.
Παράλληλα, οι εταιρείες ηλεκτρισμού αυξάνουν τις επενδύσεις τόσο σε μπαταρίες όσο και σε μονάδες που μπορούν να τεθούν γρήγορα σε λειτουργία, ενώ προσφέρουν κίνητρα στους καταναλωτές ώστε να μεταφέρουν μέρος της κατανάλωσής τους στις ώρες χαμηλής ζήτησης.
Όπως επισημαίνει ο ιδρυτής της νορβηγικής εταιρείας προβλέψεων TradeWpower, Ίβαν Φόρε Σβεγκόρντεν, το βασικό ερώτημα δεν είναι πλέον αν η Ευρώπη μπορεί να παράγει αρκετή ενέργεια το μεσημέρι.
«Παράγουμε ήδη πολύ περισσότερη από όση χρειαζόμαστε. Το πραγματικό ζητούμενο είναι αν μπορούμε να τη μεταφέρουμε και να την αποθηκεύσουμε αποτελεσματικά, ώστε να καλύπτουμε το κενό όταν ο ήλιος δύει και ο άνεμος εξασθενεί», καταλήγει.
Διαβάστε ακόμη
Πετρέλαιο: Ενισχύονται οι τιμές μετά τον νέο ναυτικό αποκλεισμό στον Περσικό Κόλπο
Φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι: Νέο πλαίσιο για αυτοκατανάλωση, μπαταρίες και φθηνότερο ρεύμα
Νέα θέση εργασίας: Οι πρώτες 30 ημέρες και τα κρίσιμα βήματα για μια επιτυχημένη καριέρα
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα