Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου εισέρχεται σε μία από τις πιο ασταθείς περιόδους των τελευταίων δεκαετιών, καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και το μπλοκάρισμα στα Στενά του Ορμούζ προκαλούν τεράστιες απώλειες στην προσφορά, ιστορική πτώση αποθεμάτων και αισθητή επιβράδυνση της ζήτησης.
Αυτά είναι τα συμπεράσματα νέας έκθεσης του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΙΕΑ) που δημοσιοποιήθηκε σήμερα, σύμφωνα με την οποία, η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου προβλέπεται πλέον να μειωθεί κατά 420 χιλιάδες βαρέλια ημερησίως σε ετήσια βάση το 2026, διαμορφούμενη στα 104 εκατ. βαρέλια ημερησίως, δηλαδή 1,3 εκατ. βαρέλια χαμηλότερα από τις προβλέψεις πριν από τον πόλεμο.
Η μεγαλύτερη πτώση αναμένεται στο δεύτερο τρίμηνο του 2026, όταν η ζήτηση εκτιμάται ότι θα μειωθεί κατά 2,45 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Από αυτή τη μείωση, οι χώρες του ΟΟΣΑ αντιστοιχούν σε 930 χιλιάδες βαρέλια ημερησίως και οι οικονομίες εκτός ΟΟΣΑ σε 1,5 εκατ. βαρέλια.
Οι μεγαλύτερες πιέσεις καταγράφονται σήμερα στους τομείς των πετροχημικών και των αερομεταφορών, ωστόσο οι υψηλές τιμές ενέργειας, η επιδείνωση του οικονομικού περιβάλλοντος και τα μέτρα εξοικονόμησης καυσίμων αναμένεται να επηρεάσουν ολοένα και περισσότερο τη συνολική κατανάλωση.
Κατάρρευση προσφοράς λόγω Ορμούζ
Η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου μειώθηκε περαιτέρω κατά 1,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Απρίλιο, στα 95,1 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Οι συνολικές απώλειες παραγωγής από τον Φεβρουάριο ανέρχονται πλέον στα 12,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Η παραγωγή από τις χώρες του Κόλπου που επηρεάζονται από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ βρίσκεται 14,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως κάτω από τα προπολεμικά επίπεδα.
Μερική ανακούφιση προσφέρουν οι αυξημένες εξαγωγές από τη λεκάνη του Ατλαντικού. Υπό την υπόθεση ότι οι ροές μέσω των Στενών θα επανέλθουν σταδιακά από τον Ιούνιο, η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου προβλέπεται να μειωθεί κατά μέσο όρο κατά 3,9 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2026, στα 102,2 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Διυλιστήρια και αποθέματα υπό πίεση
Η επεξεργασία αργού από τα διυλιστήρια προβλέπεται να καταρρεύσει κατά 4,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως το δεύτερο τρίμηνο του 2026, στα 78,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ενώ για το σύνολο του έτους εκτιμάται πτώση κατά 1,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Οι εταιρείες του κλάδου βρίσκονται αντιμέτωπες με ζημιές σε υποδομές, περιορισμούς στις εξαγωγές και μειωμένη διαθεσιμότητα πρώτων υλών. Παρ’ όλα αυτά, τα περιθώρια διύλισης παραμένουν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, κυρίως λόγω της εκρηκτικής ανόδου στα μεσαία αποστάγματα.
Οι αγορές προσπαθούν να προσαρμοστούν στην κρίση μέσω νέων εμπορικών ροών που αντικαθιστούν μέρος των χαμένων εξαγωγών προϊόντων από τον Κόλπο.
Τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου μειώθηκαν κατά 129 εκατ. βαρέλια τον Μάρτιο και κατά επιπλέον 117 εκατ. βαρέλια τον Απρίλιο, σύμφωνα με προκαταρκτικά στοιχεία.
Η διακοπή της θαλάσσιας διακίνησης μέσω των Στενών του Ορμούζ οδήγησε σε πτώση των χερσαίων αποθεμάτων κατά 170 εκατ. βαρέλια μόνο τον Απρίλιο, ενώ οι ποσότητες πετρελαίου που παραμένουν αποθηκευμένες σε δεξαμενόπλοια αυξήθηκαν κατά 53 εκατ. βαρέλια.
Οι χώρες του ΟΟΣΑ κατέγραψαν τεράστια πτώση χερσαίων αποθεμάτων κατά 146 εκατ. βαρέλια, ενώ τα ορατά αποθέματα εκτός ΟΟΣΑ μειώθηκαν κατά 24 εκατ. βαρέλια.
Ακραία μεταβλητότητα στις τιμές
Το North Sea Dated διαπραγματεύθηκε μέσα σε εύρος σχεδόν 50 δολαρίων ανά βαρέλι τον Απρίλιο, καθώς οι διαταραχές στις ροές από τη Μέση Ανατολή εκτόξευσαν τις τιμές κατά περίπου 16,5 δολάρια σε μηνιαία βάση, στα 120,36 δολάρια ανά βαρέλι κατά μέσο όρο.
Οι διακυμάνσεις στις αγορές futures παρέμειναν εξαιρετικά έντονες, με τα συμβόλαια WTI και Brent να εμφανίζουν spreads κοντά στα 5 δολάρια ανά βαρέλι.
Το premium του North Sea Dated έναντι των futures του ICE Brent μειώθηκε από ιστορικό υψηλό 35 δολαρίων ανά βαρέλι στα μέσα Απριλίου, σε περίπου 3 δολάρια στις αρχές Μαΐου.
Πάνω από 1 δισ. βαρέλια οι απώλειες
Περισσότερες από δέκα εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή, οι απώλειες προσφοράς από τα Στενά του Ορμούζ έχουν ξεπεράσει συνολικά το 1 δισ. βαρέλια, με πάνω από 14 εκατ. βαρέλια ημερησίως να παραμένουν εκτός αγοράς.
Παρά το τεράστιο σοκ στην προσφορά, το έλλειμμα στην αγορά είναι μικρότερο από ό,τι θα αναμενόταν, καθώς η αγορά βρισκόταν ήδη σε πλεόνασμα πριν από την κρίση, ενώ παραγωγοί και καταναλωτές έχουν αρχίσει να προσαρμόζονται.
Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν ήδη ανακατευθύνει μέρος των εξαγωγών τους σε τερματικούς σταθμούς εκτός των Στενών του Ορμούζ.
Παράλληλα, στρατηγικά αποθέματα κυβερνήσεων και εμπορικών φορέων διοχετεύονται στην αγορά για να καλύψουν μέρος των ελλείψεων.
Αυξάνονται οι εξαγωγές από Αμερική και Ρωσία
Οι παραγωγοί εκτός Μέσης Ανατολής αύξησαν την παραγωγή και τις εξαγωγές τους σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Οι προβλέψεις για αύξηση παραγωγής στην αμερικανική ήπειρο το 2026 έχουν αναθεωρηθεί ανοδικά κατά περισσότερα από 600 χιλιάδες βαρέλια ημερησίως από τις αρχές του έτους, στα 1,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Οι εξαγωγές αργού από τη λεκάνη του Ατλαντικού προς τις αγορές ανατολικά του Σουέζ έχουν αυξηθεί κατά 3,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως από τον Φεβρουάριο, κυρίως από ΗΠΑ, Βραζιλία, Καναδά, Καζακστάν και Βενεζουέλα.
Αυξημένες είναι και οι ρωσικές εξαγωγές αργού, καθώς οι επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια περιόρισαν την εγχώρια κατανάλωση και ενίσχυσαν τις αποστολές στο εξωτερικό.
Πίεση σε Κίνα, Ινδία και αερομεταφορές
Στη ζήτηση, τα διυλιστήρια έχουν περιορίσει δραστικά τη λειτουργία τους και έχουν μειώσει σημαντικά τις εισαγωγές αργού.
Οι θαλάσσιες εισαγωγές αργού της Κίνας μειώθηκαν κατά 3,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως από τον Φεβρουάριο έως τον Απρίλιο. Μεγάλες μειώσεις καταγράφηκαν επίσης στην Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα και την Ινδία.
Η παγκόσμια δραστηριότητα διύλισης μειώθηκε περίπου κατά 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Απρίλιο, προσφέροντας προσωρινή ανακούφιση στην αγορά αργού, ωστόσο η πίεση μεταφέρεται πλέον ταχύτατα στις αγορές προϊόντων.
Οι τελικοί καταναλωτές περιορίζουν επίσης τη χρήση καυσίμων. Η αεροπορική δραστηριότητα παραμένει αισθητά χαμηλότερη από τα κανονικά επίπεδα, συμβάλλοντας στη μερική αποκλιμάκωση των τιμών των καυσίμων αεροσκαφών, οι οποίες σχεδόν τριπλασιάστηκαν μετά τη διακοπή των εξαγωγών από τη Μέση Ανατολή.
Ακόμη κι αν υπάρξει συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου και επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ από το τρίτο τρίμηνο, η ανάκαμψη της προσφοράς εκτιμάται ότι θα είναι πιο αργή από την ανάκαμψη της ζήτησης.
Ως αποτέλεσμα, η αγορά πετρελαίου αναμένεται να παραμείνει ελλειμματική μέχρι και το τελευταίο τρίμηνο του έτους, με τη μεταβλητότητα στις τιμές να θεωρείται σχεδόν βέβαιη ενόψει της κορύφωσης της θερινής ζήτησης.
Διαβάστε ακόμη
Deutsche Telekom: Αναθεωρεί προς τα πάνω τις προβλέψεις της με ώθηση από την T-Mobile US
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα