Στη σημερινή ετήσια δημοπρασία δέσμευσης χωρητικότητας στρέφεται το ενδιαφέρον της αγοράς, καθώς αποτελεί την πρώτη εφαρμογή του νέου εμπορικού μοντέλου στον Κάθετο Διάδρομο Φυσικού Αερίου και θα δείξει αν οι αλλαγές που συμφωνήθηκαν τους προηγούμενους μήνες αρκούν για να τον καταστήσουν πιο ανταγωνιστικό.
Το νέο πλαίσιο, που διαμορφώθηκε έπειτα από πολύμηνες διαπραγματεύσεις μεταξύ των Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς της Ελλάδας, της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας, της Μολδαβίας και της Ουκρανίας, σε συνεργασία με τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προβλέπει σημαντικά μειωμένες ταρίφες, ετήσια προϊόντα μεγαλύτερης διάρκειας και τη δυνατότητα ενιαίας δέσμευσης χωρητικότητας σε ολόκληρη τη διαδρομή από την Ελλάδα έως την Ουκρανία.
Οι αλλαγές κρίθηκαν αναγκαίες μετά την περιορισμένη ανταπόκριση που είχαν οι προηγούμενες δημοπρασίες των προϊόντων Route 1, Route 2 και Route 3. Τα υψηλά τέλη διέλευσης, η μηνιαία διάρκεια των προϊόντων και η αδυναμία δέσμευσης δυναμικότητας σε ολόκληρη τη διαδρομή είχαν περιορίσει το ενδιαφέρον των εμπορικών χρηστών. Οι ποσότητες που θα δεσμευθούν σήμερα αφορούν μεταφορές φυσικού αερίου για το ευρωπαϊκό έτος αερίου 2026-2027, το οποίο ξεκινά τον Οκτώβριο. Το νέο μοντέλο θα συμπληρωθεί το επόμενο διάστημα με μηνιαία και τριμηνιαία προϊόντα, προσφέροντας μεγαλύτερη ευελιξία στην αγορά.
Στο επίκεντρο οι δεσμευμένες ποσότητες
Παράγοντες με γνώση των διεργασιών επισημαίνουν ότι, μετά τη σημαντική μείωση των τελών διέλευσης, η διαδρομή μέσω Ελλάδας προς την Ουκρανία συγκαταλέγεται πλέον στις τρεις ανταγωνιστικότερες στην Ευρώπη από πλευράς κόστους. Τονίζουν, ωστόσο, ότι το ζητούμενο δεν είναι μόνο η τροφοδοσία της ουκρανικής αγοράς, αλλά η συνολική ενίσχυση των εξαγωγών φυσικού αερίου μέσω Ελλάδας προς τη Νοτιοανατολική και την Κεντρική Ευρώπη.
Δεδομένη θεωρείται η συμμετοχή της Bulgargaz, καθώς και της ΔΕΠΑ Εμπορίας, ενώ το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στο κατά πόσο θα εμφανιστούν νέοι εμπορικοί χρήστες από τις υπόλοιπες χώρες. Σύμφωνα με εκτιμήσεις στελεχών της αγοράς, η δέσμευση της διαθέσιμης δυναμικότητας μέσω της πύλης του Σιδηροκάστρου εκτιμάται ότι θα κινηθεί μεταξύ 30% και 50%.
Εφόσον οι προβλέψεις αυτές επιβεβαιωθούν, το αποτέλεσμα θα θεωρηθεί ένα θετικό πρώτο βήμα για τη νέα εμπορική αρχιτεκτονική του Κάθετου Διαδρόμου.
Το φυσικό αέριο που θα διακινείται μέσω του διαδρόμου θα προέρχεται κυρίως από αμερικανικό LNG που εισάγεται μέσω των τερματικών σταθμών της Ρεβυθούσας και της Αλεξανδρούπολης, ενώ συμπληρωματικές ποσότητες θα προέρχονται από τον αγωγό TAP.
Σημαντική ώθηση στις δυνατότητες του έργου δίνουν και οι πρόσφατες αναβαθμίσεις στο βουλγαρικό σύστημα μεταφοράς, οι οποίες αύξησαν κατά περίπου 50% τη δυναμικότητα στο τμήμα Ελλάδας – Βουλγαρίας, στα 3,1 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως, από 2,4 δισ. κυβικά μέτρα προηγουμένως.
Την ίδια στιγμή, ο Κάθετος Διάδρομος αποκτά ολοένα και ευρύτερη γεωγραφική διάσταση. Πέρα από τη βασική διαδρομή που συνδέει την Ελλάδα με τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία, δρομολογείται και η επέκτασή του προς τη Βόρεια Μακεδονία. Το ελληνικό τμήμα της νέας διασύνδεσης εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2026, ενώ το αντίστοιχο έργο στη γειτονική χώρα αναμένεται να παραδοθεί στα τέλη του 2027.
Παράλληλα, ενδιαφέρον για συμμετοχή στο δίκτυο έχουν εκδηλώσει η Βοσνία-Ερζεγοβίνη και η Σερβία, ενισχύοντας τον σχεδιασμό για τη δημιουργία ενός ευρύτερου περιφερειακού άξονα μεταφοράς φυσικού αερίου. Στόχος είναι ο Κάθετος Διάδρομος να εξελιχθεί σε βασική ενεργειακή αρτηρία τροφοδοσίας τόσο των ανατολικών όσο και των δυτικών Βαλκανίων, ενισχύοντας παράλληλα τον ρόλο της Ελλάδας ως πύλης εισόδου μη ρωσικού φυσικού αερίου προς τη Νοτιοανατολική και την Κεντρική Ευρώπη.
Το βλέμμα στην επόμενη χρονιά αερίου
Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι η εμπορική ωρίμανση του Κάθετου Διαδρόμου θα είναι σταδιακή και δεν μπορεί να αποτιμηθεί από μία μόνο δημοπρασία. Οι νέες εμπορικές διαδρομές χρειάζονται χρόνο για να αποκτήσουν σταθερές ροές και να προσελκύσουν περισσότερους χρήστες, ιδιαίτερα σε μια αγορά όπου ο ανταγωνισμός μεταξύ των ευρωπαϊκών οδεύσεων παραμένει έντονος.
Υπό αυτό το πρίσμα, η φετινή διαδικασία αντιμετωπίζεται ως το πρώτο βήμα ενός ευρύτερου σχεδιασμού. Η επόμενη ετήσια δημοπρασία θα πραγματοποιηθεί σε ένα διαφορετικό ενεργειακό περιβάλλον, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση θα βρίσκεται πλέον ένα βήμα πριν από την πλήρη διακοπή των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου, ενώ έως τότε θα έχουν ολοκληρωθεί και οι πρόσθετες αναβαθμίσεις του συστήματος μεταφοράς της Ρουμανίας.
Για τον λόγο αυτό, η σημερινή δημοπρασία θεωρείται περισσότερο μια πρώτη ένδειξη των προοπτικών του εγχειρήματος παρά η οριστική δοκιμασία της εμπορικής του επιτυχίας. Εφόσον το νέο μοντέλο επιβεβαιώσει τις προσδοκίες, θα αποτελέσει τη βάση για την περαιτέρω ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου ως μίας από τις βασικές οδούς μεταφοράς μη ρωσικού φυσικού αερίου προς τη Νοτιοανατολική και την Κεντρική Ευρώπη.
Διαβάστε ακόμη
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα