Από διάφορες επιστημονικές έρευνες έχει αποδειχθεί ότι οι πολεμικές συγκρούσεις ανά τον κόσμο, πέραν της ανθρωπιστικής καταστροφής που επιφέρουν, αποτελούν έναν ακόμη επιβαρυντικό παράγοντα για το περιβάλλον.
Ειδικότερα, εκτιμάται ότι επιδρούν καταλυτικά στην αύξηση της εκπομπής αερίων του θερμοκηπίου, και όπως είναι επόμενο, στην περαιτέρω υπερθέρμανση του πλανήτη. Έτσι, παίζουν το ρόλο επιταχυντή της κλιματικής κρίσης.
Μάλιστα, δεδομένου οι στρατιωτικές εκπομπές δεν υπολογίζονται με ακρίβεια στο πλαίσιο της Συμφωνίας του Παρισιού, δεν είναι σαφές το μέγεθος των επιπτώσεών τους. Για παράδειγμα, ο πόλεμος που εξελίσσεται αυτή την περίοδο στη Μ. Ανατολή και σε άλλες περιοχές είναι ένας από τους μεγαλύτερους παράγοντες που συμβάλλουν στην κλιματική αλλαγή.
Εκτός από τις ενεργές συγκρούσεις, οι ειδικοί επιστήμονες εκτιμούν ότι οι στρατιωτικές δυνάμεις σε όλο τον κόσμο αντιπροσωπεύουν περίπου το 5% των παγκόσμιων εκπομπών και προβλέπουν ότι η αύξηση των δαπανών για εξοπλισμούς θα απειλήσει τους παγκόσμιους κλιματικούς στόχους.
Σε κάθε περίπτωση, οι πόλεμοι που βρίσκονται σε εξέλιξη θεωρείται βέβαιο ότι έχουν οδηγήσει σε ένταση των εκπομπών από τα καύσιμα αεριωθουμένων, τα τανκς, τις ατελείωτες αυτοκινητοπομπές προμηθειών, αλλά ακόμη, τις εστίες πυρκαγιών μετά από χτυπήματα σε μονάδες πετρελαίου και χημικών, τα καμένα δάση κ.α.
Όπως αναφέρεται ενδεικτικά, η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία έχει προκαλέσει, εκτός των άλλων πολυεπίπεδων συνεπειών, περισσότερους από 300 εκατομμύρια τόνους εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Αυτές οι ποσότητες είναι περίπου ίσες με τις ετήσιες εκπομπές μιας μεσαίου μεγέθους βιομηχανικής χώρας όπως η Ισπανία.
Ο πόλεμος στη Γάζα είχε ως αποτέλεσμα περίπου 30 εκατομμύρια τόνους εκπομπών, που ισοδυναμούν με τις ετήσιες εκπομπές μικρότερων χωρών.
Για να πάμε στην πιο πρόσφατη επίθεση, αυτή των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν είχε αποτύπωμα άνθρακα 5 εκατομμυρίων τόνων μόνο για τις πρώτες εβδομάδες, χωρίς να υπολογίζονται σε αυτά οι περαιτέρω εκπομπές από την «επιφυλακή» τόσο μεγάλων δυνάμεων ενόψει πιθανής επανέναρξης των συγκρούσεων.
Σε κάθε περίπτωση, οι ειδικοί έχουν προειδοποιήσει ότι οι περιβαλλοντικές-υγειονομικές συνέπειες από τις συγκρούσεις στην Ουκρανία, τη Γάζα και το Ιράν θα είναι μακροχρόνιες.
Η αρνητική κληρονομιά και η ελπίδα
Δεν είναι όμως μόνο οι τωρινοί πόλεμοι, είναι και η… αρνητική κληρονομιά που έχουν αφήσει στην ανθρωπότητα οι προηγούμενοι. Πυρομαχικά από τον Α’ και τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο εξακολουθούν να κρύβονται στους ωκεανούς, και σε άλλες περιοχές θέτοντας τοξικούς και άλλους κινδύνους. Επικίνδυνες διοξίνες παραμένουν στο Βιετνάμ, μισό αιώνα μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ από αυτόν τον πόλεμο. Και ο κατάλογος δεν έχει τέλος…
Απέναντι σε όλα αυτά τα ανησυχητικά, ίσως αναδεικνύεται ένα μικρό παράθυρο ελπίδας για την αποκατάσταση κάποιων συνεπειών. Για παράδειγμα, μετά από δεκαετή σύγκρουση με το πάνοπλο τουρκικό κράτος, οι μαχητές του Εργατικού Κόμματος του Κουρδιστάν συμφώνησαν πέρυσι τον Ιούλιο να αφήσουν τα όπλα κατά μέρος.
Ένα από τα ερωτήματα που προέκυψαν, ωστόσο, ήταν ακριβώς πώς αποκατασταθούν οι ζοφερές επιπτώσεις στο περιβάλλον καθώς οι πολυετείς συγκρούσεις στα κουρδικά εδάφη (που εκτείνονται και σε άλλες χώρες εκτός της Τουρκίας) άφησαν καμένα δάση, μόλυνση των υδάτων και μείωση της βιοποικιλότητας.
Ερευνητές στο Ινστιτούτο Νερού, Περιβάλλοντος και Υγείας του Πανεπιστημίου των Ηνωμένων Εθνών αναφέρουν ότι το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (PKK) και η Τουρκία έχουν την ευκαιρία να κάνουν κάτι ιστορικό: Να προχωρήσουν στην αποκατάσταση του περιβάλλοντος ως μέρος του ειρηνευτικού σχεδίου.
Το PKK και η Τουρκία διαπραγματεύονται για μια ειρηνευτική συνθήκη, αλλά οι συνομιλίες έχουν σταματήσει φέτος εν μέσω διαφωνιών για τον αφοπλισμό. Έτσι δεν αποκλείεται τελικά η προσπάθεια να οδηγηθεί σε ναυάγιο, όπως έγινε το 2015.
Ερευνητές του ΟΗΕ που έχουν συντάξει έκθεση σχετικά με την αντιμετώπιση της οικολογικής ζημιάς της σύγκρουσης, επιμένουν να βλέπουν μια ευκαιρία και για το περιβάλλον. «Αν προχωρήσουμε πέρα από την προοπτική ασφάλειας και σκεφτούμε περισσότερο την ολιστική προσέγγιση της ειρήνης, τότε μπορεί πραγματικά να καταφέρουμε να δημιουργήσουμε κάτι νέο. Η ανθρώπινη ζωή και η περιβαλλοντική υγεία είναι τόσο αλληλένδετες μεταξύ τους που αν η μία δεν κρατάει, θα καταρρεύσει και η άλλη», όπως τονίζουν.
Η έκθεση περιγράφει το πρώτο βήμα του πλαισίου ως ενίσχυση της προστασίας του περιβάλλοντος και της λογοδοσίας. Ένα υγιές περιβάλλον, συμπεριλαμβανομένου του καθαρού αέρα, του ασφαλούς νερού και του γόνιμου εδάφους, θα πρέπει να αναγνωριστεί ως θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα, αναφέρει η έκθεση, και οι άνθρωποι που υπερασπίζονται αυτά τα δικαιώματα θα πρέπει επίσης να προστατεύονται. Και τούτο καθώς σε όλο τον κόσμο, οι υπερασπιστές του περιβάλλοντος γίνονται συχνά στόχοι βίας και παρενόχλησης.
Αρκεί να αναφερθεί ότι από την έναρξη του πολέμου το 1984, περισσότερα από 3.000 κουρδικά χωριά ισοπεδώθηκαν ή εκκενώθηκαν, εκτοπίζοντας έως και 378.000 ανθρώπους, ενώ πάνω από 40.000 πέθαναν.
Οι ερευνητές του ΟΗΕ ελπίζουν ότι στην πρωτοβουλία περιβαλλοντικής αποκατάστασης της κουρδικής περιοχής θα πρωτοστατήσουν εκείνοι που πλήττονται περισσότερο. Πιστεύουν ότι εάν οι τοπικές κοινότητες επιβλέπουν την αποκατάσταση του περιβάλλοντος, αυτό θα φέρει και νέες θέσεις εργασίας.
Ακόμη, οι τοπικές κοινότητες που θα εργάζονται στις προσπάθειες αποκατάστασης θα πρέπει να έχουν εγγυημένη δίκαιη πρόσβαση σε φυσικούς πόρους, όπως το νερό.
Ένας τρόπος για να εξασφαλιστεί χρηματοδότηση για τις προσπάθειες αποκατάστασης είναι μέσω του Παγκόσμιου Ταμείου Περιβάλλοντος και του Πράσινου Ταμείου για το Κλίμα, το οποίο στοχεύει στην αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης. Η έκθεση προτείνει επίσης και συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα.
Το εγχείρημα έχει πολλές δυσκολίες. Ωστόσο, αν πετύχει θα μπορούσε να είναι ένα «λιθαράκι» που δείχνει ότι το περιβάλλον μπορεί να αποτελέσει έναν ενωτικός παράγοντας στην οικοδόμηση της ειρήνης.
Διαβάστε ακόμη
Nvidia: Συμφωνίες άνω των $40 δισ. αλλάζουν τον χάρτη της τεχνητής νοημοσύνης
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.