Η αγορά πετρελαίου βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα νέο πρόβλημα: η παγκόσμια κατανάλωση αποδεικνύεται πολύ πιο ανθεκτική από όσο θα ανέμενε κανείς μετά το ισχυρό σοκ που έχει δεχθεί η προσφορά. Όσο οι διαθέσιμες ποσότητες από τη Μέση Ανατολή παραμένουν περιορισμένες, η διαφορά μεταξύ προσφοράς και ζήτησης διευρύνεται και αυξάνονται οι πιθανότητες για μια παρατεταμένη περίοδο υψηλών τιμών καυσίμων.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την παγκόσμια οικονομία, καθώς μέχρι σήμερα οι καταναλωτές και οι επιχειρήσεις δεν έχουν περιορίσει την κατανάλωση στον βαθμό που θα απαιτούνταν προκειμένου η αγορά να απορροφήσει το έλλειμμα προσφοράς.
Εάν η τάση συνεχιστεί, η απαιτούμενη προσαρμογή μπορεί να έρθει τελικά μέσω υψηλότερων τιμών και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, αυξάνοντας το κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις και δημιουργώντας πρόσθετες πιέσεις στην οικονομική δραστηριότητα.
Η προσφορά δεν προλαβαίνει τη ζήτηση
Κατά τα πρώτα στάδια της κρίσης, η άντληση από τα διαθέσιμα αποθέματα λειτούργησε ως «μαξιλάρι», περιορίζοντας την επίπτωση της μειωμένης προσφοράς στην κατανάλωση. Έτσι, η ζήτηση πετρελαίου υποχώρησε πολύ λιγότερο από την προσφορά.
Η αγορά είχε καταφέρει να προσεγγίσει εκ νέου την ισορροπία τον Ιούλιο, όμως η κατάσταση άλλαξε τον Αύγουστο. Η ανάκαμψη της προσφοράς αντιστράφηκε, την ώρα που η παγκόσμια ζήτηση ενισχύθηκε, με αποτέλεσμα να επανεμφανιστούν συνθήκες στενότητας.
Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η απόσταση μεταξύ προσφοράς και ζήτησης ενδέχεται να διευρυνθεί ακόμη περισσότερο τον Σεπτέμβριο. Οι εξαγωγές αργού μέσω των Στενών του Ορμούζ έχουν αυξηθεί περίπου στα 8 εκατ. βαρέλια ημερησίως, επίπεδο που αντιστοιχεί περίπου στο 57% των όγκων πριν από τη σύγκρουση.
Ωστόσο, η βελτίωση αυτή δεν αρκεί για να αποκαταστήσει την ισορροπία. Οι ροές μέσω Ορμούζ αντιμετωπίζουν περιορισμούς, ενώ παράλληλα έχουν προκύψει προβλήματα στις εξαγωγές μέσω Γιανμπού, λόγω των επιθέσεων των Χούθι και της διακοπής λειτουργίας του αγωγού Ανατολής-Δύσης.
Το αποτέλεσμα είναι ένα ιδιαίτερα δύσκολο περιβάλλον για την αγορά, καθώς κάθε επιπλέον διαταραχή στην προσφορά μπορεί να εντείνει την πίεση στις τιμές.
Η κατανάλωση αντιστέκεται στο σοκ
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι με ποιον τρόπο θα προσαρμοστεί η ζήτηση. Μέχρι στιγμής, η απάντηση δεν είναι αυτή που θα περίμενε κανείς από μια τόσο μεγάλη διαταραχή στην προσφορά.
Τον Αύγουστο, η παγκόσμια ζήτηση εκτιμάται ότι ήταν μόλις 0,8% χαμηλότερη από τα επίπεδα του προηγούμενου έτους. Η μικρή αυτή υποχώρηση υποδεικνύει ότι οι καταναλωτές και οι επιχειρήσεις έχουν απορροφήσει μεγάλο μέρος του αυξημένου κόστους χωρίς να μειώσουν δραστικά την κατανάλωση.
Στην ανθεκτικότητα αυτή φαίνεται να έχουν συμβάλει και οι πολιτικές στήριξης που εφαρμόζουν αρκετές κυβερνήσεις. Μέτρα για τον περιορισμό της επιβάρυνσης των καταναλωτών έχουν περιορίσει, τουλάχιστον προσωρινά, την επίδραση των υψηλών τιμών στη ζήτηση.
Παράλληλα, σε ορισμένες οικονομίες τα νοικοκυριά έχουν χρησιμοποιήσει μέρος των αποταμιεύσεών τους για να διατηρήσουν την κατανάλωσή τους. Με αυτόν τον τρόπο, ο συνηθισμένος μηχανισμός μέσω του οποίου οι υψηλότερες τιμές περιορίζουν τη ζήτηση φαίνεται να λειτουργεί με μικρότερη ένταση.
Ακόμη και στη Γερμανία εξετάζονται μέτρα για τη μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης στη βενζίνη, εξέλιξη που θα μπορούσε να περιορίσει περαιτέρω την επίδραση των υψηλών τιμών στην τελική κατανάλωση.
Το μεγάλο ερωτηματικό της Κίνας
Καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη της αγοράς αναμένεται να διαδραματίσει η Κίνα, η οποία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες για την παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου.
Η υποχώρηση των κινεζικών εισαγωγών αργού συνέβαλε αρχικά στην απορρόφηση μέρους του σοκ στην προσφορά. Τα τελευταία στοιχεία, όμως, δείχνουν ότι οι αγορές της χώρας έχουν αρχίσει να ανακάμπτουν.
Οι εισαγωγές αργού της Κίνας αυξήθηκαν τον Αύγουστο στα 9 εκατ. βαρέλια ημερησίως, από μόλις 7,2 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Ιούνιο. Παράλληλα, τα στοιχεία από την παρακολούθηση των δεξαμενόπλοιων για το πρώτο μισό του Σεπτεμβρίου δείχνουν ότι η ανοδική τάση συνεχίστηκε.
Εάν οι κινεζικές εισαγωγές εξακολουθήσουν να αυξάνονται, μεγαλύτερο μέρος της απαιτούμενης προσαρμογής της παγκόσμιας ζήτησης θα πρέπει να προέλθει από τις υπόλοιπες οικονομίες.
Αυτό σημαίνει ότι η Ευρώπη, οι ΗΠΑ και άλλες μεγάλες αγορές θα μπορούσαν να βρεθούν αντιμέτωπες με ακόμη μεγαλύτερη πίεση, εφόσον η προσφορά από τη Μέση Ανατολή δεν αποκατασταθεί σύντομα.
Υψηλές τιμές για περισσότερο χρόνο
Όσο περισσότερο διαρκεί η διαταραχή, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα ένα μέρος της ζήτησης να χαθεί μόνιμα και όχι απλώς προσωρινά.
Η προσαρμογή μπορεί να προκύψει μέσα από αλλαγές στη συμπεριφορά των καταναλωτών, επενδύσεις σε ενεργειακή αποδοτικότητα ή ταχύτερη μετάβαση σε εναλλακτικές μορφές ενέργειας. Η ραγδαία αύξηση των εξαγωγών ηλεκτρικών οχημάτων από την Κίνα αποτελεί ήδη μια ένδειξη ότι οι υψηλές τιμές και οι γεωπολιτικές αναταράξεις μπορούν να επιταχύνουν τέτοιες αλλαγές.
Ωστόσο, είναι ακόμη νωρίς για να υπολογιστεί το ακριβές μέγεθος αυτής της μόνιμης καταστροφής ζήτησης. Το βέβαιο είναι ότι η προσαρμογή που απαιτείται για να ισορροπήσει η αγορά έχει μέχρι στιγμής καθυστερήσει.
Χωρίς σημαντική ανάκαμψη της προσφοράς στο άμεσο μέλλον ή χωρίς εθελοντικές περικοπές στην κατανάλωση, η αγορά θα χρειαστεί έναν διαφορετικό μηχανισμό εξισορρόπησης. Αυτός πιθανότατα θα είναι η διατήρηση των τιμών σε υψηλά επίπεδα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ώστε να περιοριστεί τελικά η ζήτηση.
Ιδιαίτερη σημασία έχει, μάλιστα, όχι μόνο η τιμή του αργού αλλά και η πορεία των διυλισμένων προϊόντων, όπως η βενζίνη και το ντίζελ. Το περιθώριο μεταξύ των τιμών των προϊόντων αυτών και του αργού έχει διευρυνθεί σημαντικά από την έναρξη της κρίσης.
Η εκτίμηση είναι ότι το συγκεκριμένο spread θα παραμείνει ιδιαίτερα υψηλό έως το τέλος του 2026, πριν αρχίσει να υποχωρεί σταδιακά κατά το πρώτο εξάμηνο του 2027.
Έτσι, το βασικό μήνυμα για την αγορά πετρελαίου είναι ότι η μέχρι τώρα ανθεκτικότητα της ζήτησης, αντί να αποτελεί ένδειξη ότι το σοκ προσφοράς απορροφάται εύκολα, μπορεί να σημαίνει ότι η επόμενη φάση της κρίσης θα απαιτήσει μεγαλύτερη προσαρμογή μέσω των τιμών. Και όσο καθυστερεί η αποκατάσταση της προσφοράς, τόσο μεγαλώνει ο κίνδυνος το κόστος αυτής της προσαρμογής να μεταφερθεί στην ευρύτερη οικονομία.
Διαβάστε ακόμη
Κόκκινες κάρτες Εξάρχου για ενεργειακή πολιτική, LNG και κατασκευές
Η μεγάλη άνθιση του botox στους άνδρες
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ