Οι ανεξόφλητοι λογαριασμοί ηλεκτρικού ρεύματος αποκτούν πλέον μεγαλύτερο βάρος στην «ταυτότητα» του καταναλωτή απέναντι στην αγορά ενέργειας. Το νέο καθεστώς που προωθείται για τις σχέσεις πελατών και προμηθευτών επιχειρεί να βάλει τέλος στην πρακτική της συνεχούς μετακίνησης από εταιρεία σε εταιρεία με απλήρωτες οφειλές, χωρίς όμως να περιορίσει αδικαιολόγητα το δικαίωμα των συνεπών πελατών να επιλέγουν ελεύθερα πάροχο.
Στην καρδιά του σχεδιασμού βρίσκεται η δημιουργία ενός αυστηρότερου μηχανισμού ελέγχου του ιστορικού οφειλών. Η αλλαγή προμηθευτή θα μπορεί να ανακόπτεται όταν υπάρχει ήδη εντολή αποκοπής ρεύματος, ενώ ιδιαίτερη σημασία αποκτούν οι λεγόμενες ενεργές «σημάνσεις» που θα συνοδεύουν τους πελάτες με ληξιπρόθεσμα χρέη.
Το νέο μοντέλο δεν αντιμετωπίζει κάθε καθυστέρηση πληρωμής με τον ίδιο τρόπο. Αντίθετα, δημιουργεί μια κλιμακωτή διαδικασία, δίνοντας αρχικά στον καταναλωτή τη δυνατότητα να καλύψει την οφειλή ή να προχωρήσει σε διακανονισμό, πριν ενεργοποιηθούν τα αυστηρότερα μέτρα.
Από τον απλήρωτο λογαριασμό στην εντολή αποκοπής
Η μη πληρωμή ενός λογαριασμού δεν θα οδηγεί από μόνη της στον χαρακτηρισμό του πελάτη ως υπερήμερου. Το ανεξόφλητο ποσό θα μεταφέρεται στον επόμενο λογαριασμό, επιβαρυμένο με τους προβλεπόμενους τόκους υπερημερίας.
Το κρίσιμο σημείο έρχεται εφόσον παραμείνει ανεξόφλητος και ο δεύτερος λογαριασμός. Τότε ο προμηθευτής ηλεκτρικής ενέργειας θα έχει υποχρέωση, μέσα σε πέντε ημέρες, να επικοινωνήσει με τον πελάτη και να του προτείνει ρύθμιση της οφειλής σε δόσεις.
Από την πλευρά του, ο καταναλωτής θα διαθέτει ακόμη πέντε ημέρες για να αποδεχθεί ή να απορρίψει την πρόταση. Εάν δεν υπάρξει συμφωνία ή εάν ο διακανονισμός γίνει αποδεκτός αλλά στη συνέχεια δεν τηρηθεί, θα ενεργοποιούνται δύο κρίσιμα μέτρα: σήμανση του πελάτη ως υπερήμερου και υποβολή εντολής απενεργοποίησης του μετρητή.
Για τις ενέργειες αυτές ο πελάτης θα πρέπει να ενημερώνεται γραπτώς, είτε με ηλεκτρονικό μήνυμα είτε σε έντυπη μορφή.
Αν περάσουν δέκα ημέρες από την ενημέρωση χωρίς εξόφληση ή νέα ρύθμιση, η εταιρεία θα αποκτά τη δυνατότητα να καταγγείλει τη σύμβαση προμήθειας και να παύσει την εκπροσώπηση της συγκεκριμένης παροχής.
Η διαδικασία, ωστόσο, είναι αναστρέψιμη. Με την εξόφληση ή τη ρύθμιση της οφειλής, τόσο η σήμανση όσο και η εντολή αποκοπής θα πρέπει να αίρονται την ίδια ημέρα, αποκαθιστώντας τη δυνατότητα κανονικής εξυπηρέτησης του πελάτη.
Οι τρεις σημάνσεις που κλείνουν την πόρτα της μετακίνησης
Το σημαντικότερο νέο φίλτρο αφορά τους καταναλωτές που έχουν δημιουργήσει επανειλημμένα χρέη μετακινούμενοι μεταξύ διαφορετικών εταιρειών. Το όριο τοποθετείται στις τρεις ενεργές σημάνσεις από τρεις διαφορετικούς προμηθευτές.
Δεν αρκεί, επομένως, να υπάρχουν τρεις απλήρωτοι λογαριασμοί ή πολλαπλές οφειλές προς την ίδια εταιρεία. Το αυτόματο μπλόκο στην αλλαγή παρόχου θα ενεργοποιείται όταν ο καταναλωτής συγκεντρώνει ενεργές σημάνσεις από τουλάχιστον τρεις διαφορετικούς παρόχους.
Η πρόβλεψη θα καλύπτει τόσο τα νοικοκυριά όσο και τις επιχειρήσεις, δημιουργώντας έναν ενιαίο μηχανισμό αντιμετώπισης της συστηματικής ασυνέπειας στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Κατά την έναρξη εφαρμογής του νέου συστήματος θα μπορούν να ενταχθούν στον μηχανισμό ληξιπρόθεσμες οφειλές που δημιουργήθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2024 και μετά. Επομένως, καταναλωτής που κατά την ενεργοποίηση του πλαισίου διαθέτει ήδη τρεις ενεργές σημάνσεις από διαφορετικές εταιρείες θα βρίσκεται άμεσα αντιμέτωπος με περιορισμό στη δυνατότητα μετακίνησης.
Η «κόκκινη κάρτα» δεν θα είναι μόνιμη. Με την εξόφληση ή τον διακανονισμό των σχετικών χρεών και τη διαγραφή των σημάνσεων, θα αποκαθίσταται το δικαίωμα αλλαγής εταιρείας.
Φραγμός στη μετακίνηση όταν εκκρεμεί αποκοπή
Ξεχωριστός μηχανισμός προβλέπεται για τις περιπτώσεις στις οποίες έχει ήδη εκδοθεί εντολή απενεργοποίησης του μετρητή. Όσο αυτή παραμένει ενεργή, ο καταναλωτής δεν θα μπορεί να αλλάξει εταιρεία προμήθειας.
Η πρόβλεψη θα καταλαμβάνει και τις εντολές που βρίσκονται ήδη σε εκκρεμότητα κατά την έναρξη ισχύος του νέου καθεστώτος. Με τον τρόπο αυτό κλείνει ένα παράθυρο που επέτρεπε σε οφειλέτες να επιχειρούν αλλαγή εταιρείας προκειμένου να αποφύγουν τις συνέπειες της διαδικασίας αποκοπής.
Διαφορετική είναι η αντιμετώπιση όταν η μετακίνηση έχει ήδη πραγματοποιηθεί και ο καταναλωτής αφήσει πίσω του ανεξόφλητο τελικό λογαριασμό. Ο προηγούμενος προμηθευτής θα πρέπει μέσα σε πέντε ημέρες να επικοινωνήσει μαζί του και να προτείνει διακανονισμό, με αντίστοιχη πενθήμερη προθεσμία για την απάντηση του πρώην πελάτη.
Εάν η πρόταση απορριφθεί ή η συμφωνία δεν τηρηθεί, η παλιά εταιρεία θα έχει δικαίωμα να καταχωρίσει ενεργή σήμανση. Δεν θα μπορεί, όμως, να ζητήσει διακοπή ηλεκτροδότησης, καθώς δεν εκπροσωπεί πλέον την παροχή.
Πότε ο νέος πάροχος μπορεί να απορρίψει πελάτη
Η ύπαρξη λιγότερων από τρεις σημάνσεις δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάθε εταιρεία θα είναι υποχρεωμένη να δεχθεί τον καταναλωτή. Το νέο πλαίσιο παρέχει στους προμηθευτές μεγαλύτερη δυνατότητα αξιολόγησης του πιστωτικού ιστορικού ενός υποψήφιου πελάτη.
Μια εταιρεία θα μπορεί να αρνηθεί τη σύναψη σύμβασης εφόσον ο ενδιαφερόμενος έχει ληξιπρόθεσμες οφειλές προς οποιονδήποτε προμηθευτή, διαθέτει τουλάχιστον μία ενεργή σήμανση ή έχουν εκδοθεί εναντίον του δύο ή περισσότερες εντολές αποκοπής κατά τους προηγούμενους 12 μήνες.
Πρόκειται για δικαίωμα του παρόχου και όχι για καθολική απαγόρευση. Έτσι, ένας πελάτης με μία ενεργή σήμανση δεν αποκλείεται αυτομάτως από την αγορά και εξακολουθεί να μπορεί θεσμικά να ζητήσει αλλαγή εταιρείας. Ο υποψήφιος νέος προμηθευτής, ωστόσο, θα μπορεί να αποφασίσει ότι δεν επιθυμεί να αναλάβει τον συγκεκριμένο πελάτη.
Με τη συναίνεση του καταναλωτή, οι εταιρείες θα έχουν επιπλέον δυνατότητα πρόσβασης μέσω του Διαχειριστή σε πληροφορίες που αφορούν έως δύο χρόνια κατανάλωσης, το ιστορικό σημάνσεων και εντολών αποκοπής, καθώς και τεχνικά δεδομένα της παροχής. Η πρόβλεψη αυτή ενισχύει τη δυνατότητα αξιολόγησης του κινδύνου πριν από την υπογραφή νέου συμβολαίου.
Οι ελάχιστες προθεσμίες και η προστασία του καταναλωτή
Παρά την αυστηροποίηση του πλαισίου απέναντι στους συστηματικούς οφειλέτες, διατηρούνται συγκεκριμένες εγγυήσεις για τους μικρούς πελάτες. Η προθεσμία εξόφλησης ενός λογαριασμού δεν θα μπορεί να είναι μικρότερη από 20 ημέρες από την αποστολή του.
Όταν ο λογαριασμός αποστέλλεται σε έντυπη μορφή, το ελάχιστο χρονικό διάστημα διαμορφώνεται στις 25 ημέρες από την παράδοσή του στο ταχυδρομείο. Αν η καταληκτική ημερομηνία συμπίπτει με Κυριακή ή επίσημη αργία, η πληρωμή θα μετατίθεται για την αμέσως επόμενη εργάσιμη ημέρα.
Οι προμηθευτές θα είναι επίσης υποχρεωμένοι να διαθέτουν τουλάχιστον έναν δωρεάν τρόπο πληρωμής, ακόμη και όταν έχει παρέλθει η ημερομηνία λήξης του λογαριασμού.
Πρόσθετη προστασία προβλέπεται για τις αμφισβητούμενες χρεώσεις. Εάν ο πελάτης έχει υποβάλει ένσταση στην εταιρεία και παράλληλα έχει προσφύγει στην αρμόδια αρχή ή στη Δικαιοσύνη, δεν θα μπορεί να εκδοθεί εντολή αποκοπής ή παύσης εκπροσώπησης έως ότου εξεταστεί το αίτημα προσωρινής προστασίας.
Ο πάροχος θα διατηρεί, πάντως, τη δυνατότητα να μην ανανεώσει τη σύμβαση όταν αυτή λήξει, υπό την προϋπόθεση ότι θα ενημερώσει τον καταναλωτή τουλάχιστον 30 ημέρες νωρίτερα.
Χρέη σχεδόν 3 δισ. ευρώ στην αγορά ρεύματος
Η αυστηροποίηση των κανόνων συνδέεται άμεσα με το μεγάλο απόθεμα ληξιπρόθεσμων χρεών που εξακολουθεί να επιβαρύνει την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Οι οφειλές προς τους προμηθευτές διαμορφώθηκαν το 2025 στα 2,98 δισ. ευρώ, έναντι 3,39 δισ. ευρώ το 2024, καταγράφοντας υποχώρηση κατά 12,2%.
Παρά τη μείωση, το ύψος των χρεών παραμένει ιδιαίτερα μεγάλο. Από το συνολικό ποσό, 1,45 δισ. ευρώ συνδέονται με ενεργούς πελάτες, ενώ ακόμη μεγαλύτερο ποσό, 1,53 δισ. ευρώ, αφορά καταναλωτές που έχουν ήδη εγκαταλείψει την εταιρεία στην οποία δημιουργήθηκε η οφειλή.
Η δεύτερη κατηγορία αναδεικνύει και το πρόβλημα που επιχειρεί να αντιμετωπίσει το νέο καθεστώς: τη μεταφορά της παροχής σε νέο προμηθευτή χωρίς προηγούμενη τακτοποίηση των χρεών που έχουν συσσωρευτεί σε προηγούμενες εταιρείες.
Συνολικά, περίπου 2,74 εκατομμύρια παροχές ηλεκτρικού ρεύματος εμφανίζουν ανεξόφλητες υποχρεώσεις. Πρόκειται για ποσοστό που προσεγγίζει τις τέσσερις στις δέκα παροχές, στοιχείο που καταδεικνύει το μέγεθος του προβλήματος.
Με το νέο σύστημα, η αγορά περνά ουσιαστικά από ένα μοντέλο στο οποίο η οφειλή ακολουθούσε κυρίως τη σχέση πελάτη και συγκεκριμένου προμηθευτή σε ένα πλαίσιο όπου το ιστορικό ασυνέπειας αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα. Στόχος είναι να περιοριστούν οι στρατηγικοί κακοπληρωτές και οι διαδοχικές μετακινήσεις με ανεξόφλητα υπόλοιπα, χωρίς η καθυστέρηση ενός λογαριασμού να μετατρέπεται αυτομάτως σε αποκλεισμό από την ελεύθερη επιλογή παρόχου.
Διαβάστε ακόμη
Trade Estates: Τέλος του 2029 θα λειτουργήσει το νέο εμπορικό πάρκο στο Ελληνικό
Οπτικά πολυτελείας: Ανεξάρτητοι σχεδιαστές βάζουν τα γυαλιά στα μεγάλα brands
«Σπίτι μου 3»: Το νέο σχέδιο για φθηνά στεγαστικά που πάει στη ΔΕΘ
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ