Τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα (UPF) μοιάζουν περισσότερο με τα τσιγάρα παρά με τα φρούτα και τα λαχανικά και, σύμφωνα με νέα επιστημονική έκθεση, θα έπρεπε να αντιμετωπίζονται με πολύ αυστηρότερο ρυθμιστικό πλαίσιο. Ο λόγος είναι ότι, όπως και τα καπνικά προϊόντα, έχουν σχεδιαστεί ώστε να ενισχύουν την υπερκατανάλωση και να καλλιεργούν συμπεριφορές εθισμού, με σημαντικές συνέπειες για τη δημόσια υγεία.
Τα UPF είναι τρόφιμα βιομηχανικής παραγωγής, συνήθως εμπλουτισμένα με γαλακτωματοποιητές, τεχνητές χρωστικές και αρώματα. Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται αναψυκτικά και συσκευασμένα σνακ, όπως πατατάκια, μπισκότα και άλλα προϊόντα μαζικής κατανάλωσης που κυριαρχούν στα ράφια παγκοσμίως.
Ερευνητές από το Χάρβαρντ, το Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν και το Πανεπιστήμιο Ντιούκ εντοπίζουν σαφείς ομοιότητες ανάμεσα στις διαδικασίες παραγωγής των UPF και εκείνες των τσιγάρων. Η ανάλυσή τους βασίστηκε σε δεδομένα από την επιστήμη του εθισμού, τη διατροφή και την ιστορία της δημόσιας υγείας και δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Milbank Quarterly.
Στα συμπεράσματά τους, οι επιστήμονες τονίζουν ότι διαφημιστικοί ισχυρισμοί όπως «χαμηλά λιπαρά» ή «χωρίς ζάχαρη» θυμίζουν έντονα τον τρόπο με τον οποίο τα φίλτρα τσιγάρων τη δεκαετία του 1950 προβάλλονταν ως δήθεν προστατευτικές καινοτομίες, παρότι «στην πράξη πρόσφεραν ελάχιστα ουσιαστικά οφέλη».
Η καθηγήτρια Ashley Gearhardt από το Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, μία από τις συγγραφείς της έκθεσης και ειδικός στον εθισμό, περιγράφει παρόμοιες εμπειρίες από την κλινική της πρακτική. Ασθενείς της συγκρίνουν τη σχέση τους με τα UPF με την παλαιότερη εξάρτησή τους από το κάπνισμα, περιγράφοντας έντονη λαχτάρα και αδυναμία διακοπής, παρότι γνωρίζουν τις επιπτώσεις στην υγεία τους. Όπως επισημαίνει, το πρόβλημα δεν είναι η «έλλειψη μέτρου» από τα άτομα, αλλά οι μηχανισμοί που ενεργοποιεί η ίδια η βιομηχανία για να δημιουργεί προϊόντα με ισχυρό εθιστικό δυναμικό.
Αν και τα τρόφιμα, σε αντίθεση με τον καπνό, είναι αναγκαία για την επιβίωση, οι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι αυτό καθιστά την παρέμβαση ακόμη πιο επιτακτική. Στο σύγχρονο περιβάλλον, είναι σχεδόν αδύνατο να αποφύγει κανείς τα UPF. Η Gearhardt θεωρεί ότι μπορεί και πρέπει να υπάρξει σαφής διάκριση ανάμεσα στα επιβλαβή υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα και τα υπόλοιπα, όπως ακριβώς γίνεται διαχωρισμός μεταξύ αλκοολούχων και μη ποτών.
Οι ερευνητές προτείνουν να αξιοποιηθούν τα διδάγματα από τη ρύθμιση του καπνού, όπως οι δικαστικές παρεμβάσεις, οι περιορισμοί στη διαφήμιση και οι διαρθρωτικές πολιτικές. Στόχος, όπως τονίζουν, είναι η μετατόπιση της ευθύνης από το άτομο προς τη βιομηχανία τροφίμων, ώστε να περιοριστούν οι βλάβες που συνδέονται με τα UPF.
Μήπως υπάρχει υπερβολή;
Ο καθηγητής Martin Warren, επιστημονικός διευθυντής του Quadram Institute, αναγνωρίζει ότι υπάρχουν αναλογίες ανάμεσα στα UPF και τον καπνό, αλλά προειδοποιεί ότι οι συγκρίσεις ενδέχεται να είναι υπερβολικές. Θέτει ερωτήματα για το αν τα UPF είναι φαρμακολογικά εθιστικά, όπως η νικοτίνη, ή αν βασίζονται κυρίως σε επίκτητες προτιμήσεις, στην ευκολία και στους μηχανισμούς ανταμοιβής.
Παράλληλα, επισημαίνει ότι πρέπει να εξεταστεί αν οι αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία οφείλονται στα ίδια τα UPF ή στο γεγονός ότι αντικαθιστούν ολόκληρα τρόφιμα πλούσια σε φυτικές ίνες, μικροθρεπτικά συστατικά και προστατευτικές φυτοχημικές ουσίες. Σε κάθε περίπτωση, υπογραμμίζει την ανάγκη σαφούς διάκρισης, ώστε οι όποιες ρυθμίσεις να στοχεύουν ουσιαστικά στη βελτίωση της ποιότητας της διατροφής.
Διαβάστε ακόμη
Εκθεση Fed: Χρέος-ρεκόρ πνίγει τα αμερικανικά νοικοκυριά
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.