Με σαφές ανταγωνιστικό μειονέκτημα στο ενεργειακό κόστος σε σχέση με την Κεντρική Ευρώπη, η ελληνική βιομηχανία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα οξύ ενεργειακό αδιέξοδο. Το «όχι» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην εφαρμογή του λεγόμενου ιταλικού μοντέλου για το βιομηχανικό ρεύμα έρχεται να αναδείξει τις δομικές αδυναμίες της ελληνικής αγοράς ηλεκτρισμού και τις καθυστερήσεις στην ενεργοποίηση μέτρων στήριξης, την ώρα που Ιταλία και Γερμανία έχουν ήδη εξασφαλίσει χαμηλότερο ενεργειακό κόστος για τις βιομηχανίες τους.
Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται η ΕΒΙΚΕΝ, η οποία κάνει λόγο για μια στρεβλή εικόνα που παρουσιάζεται συχνά για τη θέση της Ελλάδας στον ευρωπαϊκό χάρτη τιμών ηλεκτρικής ενέργειας. Όπως επισημαίνεται, οι επίσημες συγκρίσεις που κατατάσσουν τη χώρα στην 7η έως 10η θέση εντός ΕΕ παραλείπουν ένα κρίσιμο στοιχείο: το εξαιρετικά υψηλό κόστος αγοράς εξισορρόπησης.
Η ελληνική αγορά ηλεκτρισμού επιβαρύνεται με ένα πρόσθετο κόστος της τάξης των 20 ευρώ ανά μεγαβατώρα, το οποίο δεν εμφανίζεται με την ίδια ένταση σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Αν το κόστος αυτό συνυπολογιστεί, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις ακριβότερες αγορές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη. Πρόκειται, όπως υπογραμμίζεται, για δομικό χαρακτηριστικό της εγχώριας αγοράς, το οποίο δεν αλλάζει εύκολα και υπονομεύει διαχρονικά την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανικής παραγωγής.
Η ψαλίδα με την κεντρική Ευρώπη
Το πρόβλημα αποτυπώνεται με τον πιο καθαρό τρόπο στη σύγκριση με τις βασικές αγορές στις οποίες εξάγει η ελληνική βιομηχανία. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται ο κ. Αντώνης Κοντολέων της Ένωσης Βιομηχανικών Καταναλωτών, την ώρα που η Γερμανία διαμορφώνει τιμές ηλεκτρικής ενέργειας για τη βιομηχανία της κοντά στα 50 ευρώ ανά μεγαβατώρα (με βάση το νέο ευρωπαϊκό μηχανισμό CISAF και παρά τις ενστάσεις της για την αρχιτεκτονική του) και η Ιταλία κινείται στην περιοχή των 62,5 ευρω /MWh, η Ελλάδα παραμένει σταθερά πάνω από τα 100 ευρώ/MWh, εφόσον συνυπολογιστούν όλες οι επιβαρύνσεις.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας επεξεργάστηκε ένα μείγμα μέτρων για τη μείωση του ενεργειακού κόστους της βιομηχανίας, το οποίο θα αποτελούσε μια προσαρμοσμένη εκδοχή του «ιταλικού μοντέλου». Ο σχεδιασμός προέβλεπε τη δημιουργία ενός «κουμπαρά» ύψους περίπου 150 εκατ. ευρώ ετησίως, με διάρκεια τριών ετών, χρηματοδοτούμενου κυρίως από τα έσοδα των δημοπρασιών δικαιωμάτων εκπομπών CO₂.
Ωστόσο, το πακέτο αυτό φαίνεται να σκοντάφτει στη γραφειοκρατία των Βρυξελλών. Την περασμένη εβδομάδα έγινε γνωστό από αρμόδιες κυβερνητικές πηγές ότι ένα μήνα μετά την υποβολή των ελληνικών προτάσεων στη Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού, η απάντηση είναι ότι πλέον ισχύει ένα νέο, ενιαίο κοινοτικό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων, από τον περασμένο καλοκαίρι το λεγόμενο CISAF.
Σύμφωνα με το νέο μηχανισμό, η τελική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας για μια βιομηχανία, μετά την εφαρμογή οποιασδήποτε ενίσχυσης, δεν μπορεί να διαμορφωθεί κάτω από τα 50 ευρώ/MWh, ενώ η ενίσχυση αυτή δεν επιτρέπεται να συνδυαστεί με άλλες εκπτώσεις, όπως η αντιστάθμιση του κόστους CO₂.
Οι Ιταλοί «πρόλαβαν» – νέες επιβαρύνσεις μπροστά
Η Κομισιόν υποστηρίζει ότι όταν εγκρίθηκε το ιταλικό μοντέλο, πριν από περίπου δύο χρόνια, δεν υπήρχε ακόμη θεσμοθετημένο πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων. Σήμερα, με το CISAF σε πλήρη ισχύ, οι κανόνες έχουν «κλειδώσει». Στην πράξη, οι Ιταλοί πρόλαβαν τις εξελίξεις, εφαρμόζοντας ήδη από το καλοκαίρι του 2024 ένα σχήμα στήριξης της βιομηχανίας, αποκτώντας σαφές ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Το σχήμα αυτό ουδέποτε κοινοποιήθηκε στην κομισιόν και έχει από τις αρμόδιες αρχές ανταγωνισμού ένα comfort letter (μια καταρχήν έγκριση).
Ωστόσο, σύμφωνα με τη βιομηχανία, το νέο πλαίσιο δημιουργεί ένα πρόσθετο και σοβαρό πρόβλημα. Όπως επισημαίνεται, έτσι όπως έχει διαμορφωθεί το CISAF, η ενίσχυση που θα μπορούσε να δοθεί για τη μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας συμψηφίζεται με την αποζημίωση που ήδη λαμβάνουν οι βιομηχανίες μέσω του μηχανισμού αντιστάθμισης του κόστους CO₂, περιορίζοντας δραστικά το καθαρό όφελος.
Σαν να μην έφτανε αυτό, στις 23 Δεκεμβρίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε νέα απόφαση για το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την οποία μείωσε κατά 25% το αποτύπωμα CO₂ της Ελλάδας, από 0,73 σε 0,58 τόνους διοξειδίου του άνθρακα ανά μεγαβατώρα.
Η εξέλιξη αυτή σημαίνει ότι μειώνεται αντίστοιχα και η αποζημίωση που λαμβάνει η ελληνική βιομηχανία από το μέτρο της αντιστάθμισης, δηλαδή από το σκέλος του τιμολογίου που συνδέεται με τον υποχρεωτικό φόρο εκπομπών που πληρώνει η ηλεκτροπαραγωγή σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Αν και η μείωση αυτή θα εφαρμοστεί σταδιακά έως το 2030, οι επιπτώσεις έχουν ήδη αρχίσει να γίνονται αισθητές, καθώς οι επιδοτήσεις που λαμβάνουν οι ενεργοβόρες επιχειρήσεις εμφανίζονται μειωμένες. Πρόκειται για έναν μηχανισμό που αφορά συγκεκριμένους, ιδιαίτερα εκτεθειμένους κλάδους της βιομηχανίας, οι οποίοι έχουν εγκριθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο ως δικαιούχοι αντιστάθμισης.
Την ίδια ώρα, με το «ιταλικό μοντέλο» να απορρίπτεται από τις Βρυξέλλες, η αναζήτηση εναλλακτικών μέτρων καθίσταται επιτακτική, σε ένα περιβάλλον όπου οι επιβαρύνσεις αυξάνονται. Από την 1η Ιανουαρίου 2026 προβλέπεται αύξηση 30% έως 32% στις χρεώσεις χρήσης συστήματος, εξέλιξη για την οποία –όπως σημειώνεται– είχε εγκαίρως προειδοποιηθεί το υπουργείο.
Η αύξηση αυτή συνδέεται με τη διάταξη που προβλέπει την κοινωνικοποίηση κατά 50% του κόστους διασύνδεσης μονάδων ΑΠΕ και λοιπών έργων, κόστος που, σύμφωνα με τη ΡΑΑΕΥ ανέρχεται σε περίπου 400 εκατ. ευρώ. Σε συνδυασμό με το επιτρεπόμενο ποσοστό απόδοσης κεφαλαίου (WACC) του ΑΔΜΗΕ, η επιβάρυνση αυτή μετακυλίεται στους καταναλωτές μέσω των χρεώσεων συστήματος.
Σημειώνεται ότι στις αυξήσεις αυτές σύμφωνα με τον κ. Κοντολέων δεν έχει ακόμη ενσωματωθεί το κόστος της μεγάλης ηλεκτρικής διασύνδεσης της Κρήτης, έργο συνολικού ύψους άνω του 1 δισ. ευρώ, γεγονός που αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων ανατιμήσεων όταν το έργο τεθεί πλήρως σε λειτουργία.
Διαβάστε ακόμη
Πώς «κλειδώνει» η μείωση έως 20% στον ΕΝΦΙΑ με την ασφάλιση κατοικίας
Κυβέρνηση: Restart με «οδηγό» τον Μητσοτάκη που κλείνει μέτωπα
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.