Λύση στο στεγαστικό πρόβλημα μέσω της αξιοποίησης δημόσιων εκτάσεων και της συνεργασίας του Δημοσίου με ιδιωτικές κατασκευαστικές εταιρείες επιχειρεί να δώσει η κοινωνική αντιπαροχή, η οποία εισέρχεται πλέον σε φάση υλοποίησης με την υπογραφή της υπουργικής απόφασης που καθορίζει τους όρους συνεργασίας μεταξύ κράτους και ιδιωτών.
Η απόφαση προσδιορίζει αναλυτικά τους όρους, τις ρήτρες και τις δεσμεύσεις που θα περιλαμβάνονται στις συμβάσεις κοινωνικής αντιπαροχής ανάμεσα στο Δημόσιο, τους ΟΤΑ και τις ανάδοχες εταιρείες. Ο σχεδιασμός αφορά την ανέγερση ή αναβάθμιση κατοικιών σε δημόσια οικόπεδα, με στόχο τη δημιουργία αποθέματος κοινωνικής στέγης για νέους, οικογένειες και ευάλωτα νοικοκυριά.
Το νέο σχήμα προβλέπει ότι ιδιώτες κατασκευαστές θα χρηματοδοτούν με ίδια κεφάλαια την ανέγερση ή ανακατασκευή πολυκατοικιών σε κρατικά ακίνητα και, ως αντάλλαγμα, θα αποκτούν μέρος της κυριότητας ή της εμπορικής αξιοποίησης των κατοικιών. Το Δημόσιο, από την πλευρά του, θα διατηρεί σημαντικό αριθμό διαμερισμάτων ώστε να αξιοποιούνται ως κοινωνικές κατοικίες με χαμηλό μίσθωμα.
Με βάση τον σχεδιασμό του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, περίπου το 30% των κατοικιών κάθε οικιστικού συγκροτήματος θα αποδίδεται σε δικαιούχους κοινωνικής κατοικίας βάσει κοινωνικών και εισοδηματικών κριτηρίων, ενώ το υπόλοιπο ποσοστό θα αξιοποιείται από τον ανάδοχο είτε μέσω πώλησης είτε μέσω εμπορικής εκμετάλλευσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το ποσοστό υπέρ του Δημοσίου θα μπορεί να αυξάνεται, ανάλογα με την αξία του οικοπέδου, τη θέση του ακινήτου και τη βιωσιμότητα του έργου. Το συγκεκριμένο ποσοστό αποτελεί το βασικό εργαλείο κοινωνικής ανταπόδοσης του νέου μοντέλου.
Στο κυβερνητικό επιτελείο εκτιμούν ότι το νέο μοντέλο μπορεί να εξελιχθεί στον βασικό πυλώνα παραγωγής προσιτής κατοικίας τα επόμενα χρόνια. Ήδη έχουν επιλεγεί τα πρώτα οκτώ δημόσια ακίνητα που θα αξιοποιηθούν μέσω κοινωνικής αντιπαροχής.
Πρόκειται κυρίως για ακίνητα της ΔΥΠΑ σε περιοχές όπως η Παιανία, η Λάρισα, ο Πύργος και η Καλαμάτα, όπου προβλέπεται να ανεγερθούν περίπου 400 νέες κατοικίες.
Από αυτές, περίπου 130 διαμερίσματα θα διατεθούν με κοινωνικά και εισοδηματικά κριτήρια, καθώς και χαμηλό ενοίκιο, σε νέους και οικογένειες που δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν προσιτή στέγη. Οι πρώτοι διαγωνισμοί εκτιμάται ότι θα προκηρυχθούν εντός του 2026, με την κυβέρνηση να επιδιώκει την άμεση ενεργοποίηση του μοντέλου ώστε να δημιουργηθεί σταδιακά νέο απόθεμα κοινωνικής κατοικίας στη χώρα. Τα πρώτα 130 σπίτια της κοινωνικής αντιπαροχής υπολογίζεται ότι θα είναι διαθέσιμα στις αρχές του 2029. Ο κυβερνητικός σχεδιασμός προβλέπει την κατασκευή 2.500 κατοικιών μέσω κοινωνικής αντιπαροχής, με τον αριθμό να αυξάνεται σταδιακά κάθε χρόνο.
Η απόφαση προβλέπει δύο βασικές μορφές συμβάσεων. Η πρώτη αφορά τη «σύμβαση κατασκευής», όπου ο ανάδοχος αναλαμβάνει αποκλειστικά την ανέγερση ή την ανακαίνιση των ακινήτων. Η δεύτερη αφορά τη «σύμβαση κατασκευής και διαχείρισης», μέσω της οποίας ο ιδιώτης μπορεί να αναλάβει και τη μακροχρόνια διαχείριση των κοινωνικών κατοικιών για λογαριασμό του Δημοσίου, ακόμη και για χρονικό διάστημα έως 50 ετών.
Ο ανάδοχος θα αναλαμβάνει πλήρως το σύνολο των δαπανών του έργου, συμπεριλαμβανομένων μελετών, αδειοδοτήσεων, συμβολαιογραφικών εξόδων, ασφαλίστρων, φόρων, τελών και κατασκευαστικών εργασιών. Παράλληλα, θα φέρει αποκλειστικά την αστική και ποινική ευθύνη τόσο για την κατασκευή όσο και για τη λειτουργική επάρκεια του έργου.
Στις συμβάσεις θα προβλέπεται ρητά ότι τα νέα κτήρια θα πρέπει να διαθέτουν σχεδόν μηδενική ενεργειακή κατανάλωση, ενώ η ποιότητα κατασκευής και των υλικών θα είναι ίδια τόσο για τα διαμερίσματα κοινωνικής κατοικίας όσο και για εκείνα που θα διατίθενται εμπορικά από τον ανάδοχο. Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκεται να αποτραπεί η δημιουργία κατοικιών «δύο ταχυτήτων» μέσα στα ίδια συγκροτήματα.
Το πλαίσιο προβλέπει επίσης αυστηρό μηχανισμό εποπτείας του έργου. Η κατασκευή θα παρακολουθείται από την αναθέτουσα αρχή —δηλαδή το υπουργείο ή τον αρμόδιο δήμο— ενώ θα μπορεί να συμμετέχει και πιστοποιημένος ιδιωτικός φορέας επίβλεψης ή το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας. Ο ανάδοχος θα δεσμεύεται όχι μόνο κατά τη διάρκεια της κατασκευής αλλά και κατά την περίοδο εγγύησης του έργου, κατά την οποία θα υποχρεούται να προχωρά σε συντήρηση και αποκατάσταση πιθανών προβλημάτων.
Οι ιδιώτες που θα αναλάβουν τη διαχείριση των κοινωνικών κατοικιών θα έχουν τη δυνατότητα να συνάπτουν μισθωτήρια με τους δικαιούχους για λογαριασμό του Δημοσίου, να εισπράττουν ενοίκια και κοινόχρηστα, να μεριμνούν για τη συντήρηση των κτηρίων και να εκπροσωπούν το κράτος σε ζητήματα διαχείρισης.
Διαβάστε ακόμη
Ποιους κλάδους χρηματοδοτούν οι τράπεζες – Πάνω από τα 14 δισ. ευρώ η πιστωτική επέκταση το 2026
H μεγάλη μάχη των marketplaces για τα 9 δισ. δολάρια της ΝΑ Ευρώπης (pics)
Έρχεται και στην Ελλάδα το «κλείδωμα» φόρου πριν την επένδυση
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα