Βρετανία: Κρίσιμες εκλογές στη σκιά του τρόμου και του Brexit

Από 5 έως 12 μονάδες το προβάδισμα των Συντηρητικών της Μέι χωρίς όμως αυτοδυναμία – Περίπου 46 εκατομμύρια ψηφοφόροι από τις 9 το πρωί έως τα μεσάνυχτα (ώρα Ελλάδος) αποφασίζουν για την μετά-Brexit εποχή – Τα σενάρια για τη στερλίνα

Κρας τεστ θα είναι οι σημερινές εκλογές για την Τερέζα Μέι, με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις να δέιχνουν ότι όλα είναι πλέον πιθανά, καθλως, μέσα σε έναν μόλις μήνα, ο Κόρμπιν με τους Εργατικούς, κατάφερε με την καλή του καμπάνια, το αριστερό πρόγραμμά του και την απήχησή του στους νέους να κερδίσει 15 μονάδες. Εξάλλου, δεν είναι λίγοι εκείνοι που υποστηρίζουν ότι αυτές θα είναι οι πρώτες και οι τελευταίες εκλογές για τη Μέι, χάσει – κερδίσει. Κι αυτό, λόγω της κακής δημόσιας παρουσίας της, της άρνησής της να αντιμετωπίσει σε ντιμπέιτ τον Κόρμπιν, του διαβόητου «φόρου άνοιας» που τελικά αναγκάστηκε να πάρει πίσω, αλλά και των κριτικών που δέχθηκε μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις με τους 22 νεκρούς στο Μάντσεστερ και τους οκτώ νεκρούς το Σάββατο στο Λονδίνο.

Χθες αποδοκιμάστηκε έντονα από κρεοπώλες, σήμερα την κρίνουν οι Βρετανοί ψηφοφόροι. Άραγε, η 8η Ιουνίου θα είναι “Mayday” (“SOS”) για την Τερέζα Μέι; διερωτάται η γερμανική εφημερίδα “Bild” βασιζόμενη στις προβλέψεις των δημοσκόπων, σύμφωνα με τις οποίες η αυτοδυναμία που ονειρευόταν στο κοινοβούλιο μπορεί να είναι… άπιαστη.

Η αδράνεια της Τερέζα Μέι και η ανικανότητα της κυβέρνησής της να ανταποκριθεί στα καθημερινά προβλήματα είναι εμφανής στους ψηφοφόρους και αποτυπώνεται στις τελευταίες δημοσκοπήσεις. Για τους πολιτικούς αναλυτές όμως, οι εκλογές θα κριθούν στα σημεία που αφορούν την ευρωστία της βρετανικής οικονομίας, στην Παιδεία και στην στέγαση, στα κοινωνικά δικαιώματα, στο Εθνικό Σύστημα Υγείας, αλλά και στην αστυνόμευση όσον αφορά τους ανθρώπινους πόρους και όχι τόσο την ασφάλεια.

Η πρωθυπουργός της Βρετανίας Τερέζα Μέι, προκήρυξε πρόωρες εκλογές με στόχο να ενισχύσει την πλειοψηφία των Συντηρητικών ενόψει των διαπραγματεύσεων για την αποχώρηση της χώρας από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Και αυτό εξακολουθεί να είναι το μεγάλο διακύβευμα των εκλογών.

Αν και η Μέι έκανε, κατά γενική ομολογία, μία κακή προεκλογική εκστρατεία, η συντριπτική πλειοψηφία των αναλυτών προβλέπει  νίκη των Συντηρητικών, αλλά όχι με την ενισχυμένη πλειοψηφία στην οποία ήλπιζαν.

Διαφορά από 5 έως 12 μονάδες δίνουν οι τελευταίες δημοσκοπήσεις

Το προβάδισμα των Συντηρητικών της πρωθυπουργού, Τερέζα Μέι,  έναντι των Εργατικών  μειώθηκε στις πέντε εκατοστιαίες μονάδες, σύμφωνα με δημοσκόπηση της εταιρείας Kantar που δημοσιεύτηκε το βράδυ της Τετάρτης. Σύμφωνα με αυτή, οι Συντηρητικοί αποσπούν ποσοστό 43%,  αμετάβλητο από την τελευταία δημοσκόπηση της ίδιας εταιρείας στις 31 Μαΐου, έναντι 38% των Εργατικών.

«Από τη δημοσκόπηση της περασμένης εβδομάδας, έχει παρατηρηθεί φυγή από τους Συντηρητικούς και ρεύμα προς τους Εργατικούς μεταξύ των ψηφοφόρων κάτω των 30, καθώς και στα άτομα μέσης ηλικίας», αναφέρει η εταιρεία, όπως μεταδίδει το Reuters.

Η διαδικτυακή έρευνα διενεργήθηκε σε δείγμα 2.159 ατόμων το διάστημα μεταξύ 1η και 7 Ιουνίου,  καλύπτει δηλαδή  το διάστημα λίγο πριν και λίγο μετά την τρομοκρατική επίθεση στο Λονδίνο από το ISIS στις 3 Ιουνίου.

Πρέπει να σημειωθεί ότι άλλες τρεις δημοσκοπήσεις από άλλες εταιρείες που δημοσιοποιήθηκαν επίσης την Τετάρτη δίνουν στους Συντηρητικούς προβάδισμα από 8 έως και 12 ποσοστιαίες μονάδες.

Σύμφωνα με την έρευνα αυτή της Panelbase, το ποσοστό των Τόρις βρίσκεται στο 44%, αμετάβλητο από την προηγούμενη δημοσκόπηση της ίδιας εταιρείας, η οποία είχε δημοσιευθεί την 1η Ιουνίου. Οι Εργατικοί συγκεντρώνουν το 36% της πρόθεσης ψήφου, ποσοστό που επίσης παρέμεινε αμετάβλητο
 
 Στις συγκεκριμένες εκλογές, το δεξιό αντιευρωπαϊκό Κόμμα Ανεξαρτησίας Ηνωμένου Βασιλείου (UKIP) φαίνεται να πληρώνει την… επιτυχία του στο δημοψήφισμα υπέρ του Brexit, καθώς οι ψηφοφόροι φαίνεται να θεωρούν ότι χάθηκε ο βασικός λόγος ύπαρξής του.

Οι κεντρώοι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες, μολονότι ήταν το μόνο κόμμα που εκστράτευσε με πάθος υπέρ της παραμονής της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δεν φαίνεται να κερδίζουν το στοίχημα που είχαν θέσει να κερδίσουν την ευρωπαϊστική βάση των Εργατικών, που έβλεπε με σκεπτικισμό την ριζοσπαστική αριστερή ρητορεία του Κόρμπιν.

Το εθνικιστικό – κεντροαριστερό Σκωτσέζικο Εθνικό Κόμμα, το οποίο στις εκλογές του 2015 είχε κερδίσει σχεδόν το σύνολο των μονοεδρικών περιφερειών στη Σκωτία, δεν φαίνεται να ενισχύεται περαιτέρω και μάλιστα αναμένεται να χάσει μερικές εξ αυτών.

Η διαδικασία της ψηφοφορίας

Οι κάλπες άνοιξαν στις 7 το πρωί τοπική ώρα (09.00 ώρα Ελλάδας) και κλείνουν στις 10 το βράδυ (24.00 ώρα Ελλάδας). Η ψήφος δεν είναι υποχρεωτική.

Η Βρετανία είναι κοινοβουλευτική δημοκρατία. Η βασική αρχή για κάθε εν δυνάμει κυβέρνηση είναι να έχει την υποστήριξη της πλειοψηφίας των βουλευτών που εκλέγονται στην κάτω βουλή του Κοινοβουλίου, τη Βουλή των Κοινοτήτων.

Οι εθνικές εκλογές είναι επομένως οι εκλογές για τη Βουλή των Κοινοτήτων. Οι ψηφοφόροι καλούνται να εκλέξουν ένα μέλος του κοινοβουλίου που θα εκπροσωπεί την τοπική τους εκλογική περιφέρεια, η οποία κατά μέσο όρο έχει περίπου 72.000 ψηφοφόρους.

Βάσει του εκλογικού συστήματος της Βρετανίας, εκλέγεται όποιος λάβει τις περισσότερες ψήφους. Δεν υπάρχει σύστημα αναλογικής εκπροσώπησης για τους υποψηφίους που έρχονται δεύτεροι σε κάθε εκλογική περιφέρεια.

Προκειμένου να προκύψει μια πλειοψηφική κυβέρνηση, το μεγαλύτερο κόμμα πρέπει θεωρητικά να κερδίσει τουλάχιστον 326 έδρες από τις 650 περιφέρειες του Ηνωμένου Βασιλείου. Πρακτικά, το όριο για την πλειοψηφία είναι περίπου 326, καθώς το ιρλανδικό εθνικιστικό κόμμα Σιν Φέιν δεν καταλαμβάνει στο κοινοβούλιο του Λονδίνου τις έδρες που κερδίζει στη Βόρεια Ιρλανδία.

Το κόμμα που θα κερδίσει την πλειοψηφία θα επιδιώξει να εφαρμόσει τις πολιτικές που εξήγγειλε κατά την προεκλογική του εκστρατεία. Κατά συνθήκη, το μη αιρετό σώμα της άνω βουλής, η Βουλή των Λόρδων, δεν παρεμποδίζει πολιτικές που εξαγγέλθηκαν κατά τη διάρκεια της εκστρατείας.

Εάν η κυβέρνηση έχει μια μικρή πλειοψηφία ή πρέπει να συμμετάσχει σε κάποιο συνασπισμό, η ικανότητά της να ηγηθεί της χώρας τυπικά θα τεθεί σε δοκιμασία κατά τη διάρκεια μιας ψηφοφορίας με αφορμή την Ομιλία της Βασίλισσας – μια ομιλία στην αρχή της κοινοβουλευτικής θητείας που παρουσιάζει την νομοθετική ατζέντα που έχει προετοιμαστεί από την μελλοντική κυβέρνηση.

Το εκλόγικό σώμα και η συμμετοχή

Η συμμετοχή στις εθνικές εκλογές στη Βρετανία έχει μειωθεί από τη δεκαετία του 1950, όταν ήταν πάνω από 80%. Ο αριθμός των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων στις γενικές εκλογές του 2015 ήταν 46,4 εκατ. Η συμμετοχή ήταν 66,4%, η υψηλότερη από το 1997.

Η συμμετοχή ήταν υψηλότερη στο δημοψήφισμα του 2016 για την παραμονή ή την αποχώρηση από την ΕΕ, με το 72,2% των 46.500.001 ψηφοφόρων να προσέρχονται στις κάλπες. Η προθεσμία για την εγγραφή ψηφοφόρων ήταν η Δευτέρα 22 Μαΐου. Μόνο σε μία ημέρα, η εκλογική επιτροπή έλαβε 622.000 αιτήσεις.

Η μεγαλύτερη αύξηση στις αιτήσεις εγγραφής παρατηρήθηκε μεταξύ των νέων, καθώς την τελευταία ημέρα της σχετικής προθεσμίας κατατέθηκαν σχεδόν 250.000 αιτήσεις από ψηφοφόρους κάτω των 25 ετών. Το 2015, η συμμετοχή ψηφοφόρων ηλικίας 18-24 ετών ήταν μόλις 43%.

Το αντιπολιτευόμενο Εργατικό Κόμμα έχει δημοσκοπικά μεγαλύτερη απήχηση στους νέους ψηφοφόρους, ενώ οι Συντηρητικοί της Μέι είναι πιο δημοφιλείς στις μεγαλύτερες ηλικίες.

Συνολικά, περισσότερα από ένα εκατομμύριο άτομα κάτω των 25 ετών έχουν εγγραφεί για να ψηφίσουν μετά την ανακοίνωση των εκλογών τον Απρίλιο, σε σύγκριση με περίπου 700.000 την ίδια περίοδο πριν από τις εκλογές του 2015. Λιγότεροι ψηφοφόροι άνω των 55 ετών έχουν εγγραφεί αυτή τη φορά σε σύγκριση με πριν από δύο χρόνια.

Η Εκλογική Επιτροπή δήλωσε ότι περίπου το 30% των ατόμων κάτω των 34 ετών δεν είχε εγγραφεί σε σύγκριση με το 4% των ψηφοφόρων άνω των 55 ετών.

Πώς θα επηρεαστεί η στερλίνα από τα διάφορα σενάρια της κάλπης

Αν ο πρωθυπουργός πετύχει εκλογική νίκη, η λίρα πιθανότατα θα κάνει ράλι, σύμφωνα με αναλυτές της διεθνούς εταιρείας συμβούλων, Macquarie.

«Οποιοσδήποτε  τίτλος που υποδεικνύει ότι ο Πρωθυπουργός αναμένεται να επεκτείνει την κοινοβουλευτική της πλειοψηφία, αποβαίνει θετικός για τη λίρα», αναφέρουν οι  αναλυτές της Macquarie, Nizam Idris, Gareth Berry και Teresa Lam.

Αυτό ακόμα και με τις διαβεβαιώσεις της Μέι ότι θα υπερασπιστεί ένα σκληρό Brexit, ωστόσο, όπως σημειώνει η  Macquarie οι αγορές  αποτιμούν τους κινδύνους για τη λίρα από τις 18 Απριλίου, όταν και εξαγγέλθηκαν οι εκλογές.

Η στερλίνα έχει υποχωρήσει από τα υψηλά του 1,50 δολ. έως και το 1,1979 δολάριο, ωστόσο, η Macquarie αναμένει ότι το όποιο μετεκλογικό ράλι θα είναι βραχυπρόθεσμο.

Δεν μπορεί επίσης να αποκλείσει το σενάριο να μην επιτευχθεί ισχυρή πλειοψηφία στο κοινοβούλιο, το οποίο θα μπορούσε να επηρεάσειτο νόμισμα.

«Υπάρχει πραγματικός κίνδυνος οι  εκλογές να χρησιμοποιηθούν ως δεύτερο δημοψήφισμα για τη μελλοντική σχέση της Βρετανίας με την ΕΕ – μια τελευταία προσπάθεια για να σταματήσει η διαδικασία του Brexit», αναφέρει η  Macquarie.

Και σε περίπτωση ήπιου  Brexit, όμως, η στερλίνα πιθανότατα να πέσει στην αρχή, ενλω οι εβδομάδες που θα απαιτηθούν για τον σχηματισμό κυβέρνησης συνεργασίας θα αποτελέσουν μια περίοδο μεγάλης αβεβαιότητας. Υπάρχει δεν το ρίσκο ενός δεύτερου δημοψηφίσματος στη Σκωτία με αντικείμενο την ανεξαρτητοποίηση.

Με τις απόψεις της  Macquarie συντάσσεται μερικώς και η Βank of America-Merrill Lynch.

«Με τη νευρικότητα της αγοράς που έχει αυξηθεί στις τελευταίες εβδομάδες της εκστρατείας, πιστεύουμε ότι μια μεγάλη νίκη των Συντηρητικών θα ήταν αρχικά βολική για τη λίβρα, καθώς θα απομακρύνει την πολιτική αβεβαιότητα που έχει δημιουργηθεί», αναφέρει η τράπεζα σε σημείωμά της.

Επίσης δεν περίμενε ότι οποιοδήποτε ράλι λίρας θα ήταν μακράς διαρκείας, ακόμη και αν οι Tories έχουν ευρεία νίκη και προτείνουν sell σε πένα ενδεχόμενο ράλι της στερλίνας.

«Το Brexit θα είναι πιθανώς ο κυρίαρχος παράγοντας των μεταγενέστερων κινήσεων και εδώ πιστεύουμε ότι η αρχική απότομη πτώση της στερλίνας θα μπορούσε να μετριαστεί εάν μια κυβέρνηση Κόρμπιν αποφασίσει ότι η ατζέντα της εσωτερικής πολιτικής της θα υπερισχύει της ατζέντας του Brexit», αναφέρει.

«Αν καταστεί σαφές ότι οι Εργατικοί  κινούνται  προς την κατεύθυνση της πρόσβασης στην ενιαία αγορά, δηλ. σε ένα ήπιο Brexit,  νομίζουμε ότι υπάρχει περιθώριο για ανάκαμψη λίρας».