Όταν ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, προκήρυξε πρόωρες εκλογές τον περασμένο μήνα, πόνταρε στο ότι η οργή για τη στεγαστική κρίση και ο φόβος της ανόδου της Ακροδεξιάς θα συσπείρωναν όλες τις τάσεις της Αριστεράς γύρω από το Σοσιαλιστικό Κόμμα του.
Ωστόσο, οι συνεντεύξεις με ψηφοφόρους και τα ευρήματα των δημοσκοπήσεων δείχνουν ότι πολλοί δυνητικοί υποστηρικτές του είναι τόσο εξοργισμένοι με την υφιστάμενη κατάσταση και τις αποτυχίες που καταλογίζουν στην κυβέρνησή του, ώστε δεν εμφανίζονται διατεθειμένοι να τον στηρίξουν.
Η έξωση της 87χρονης Μαρίκαρμεν Αμπασκάλ τον Σεπτέμβριο και ο θάνατός της που ακολούθησε πυροδότησαν διαδηλώσεις κατά της στεγαστικής κρίσης. Οι κινητοποιήσεις κορυφώθηκαν σε μια γενική απεργία, με τα συνδικάτα να υποστηρίζουν ότι περισσότεροι από 3 εκατομμύρια άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους την Τετάρτη.
«Κάθε γενιά έχει τον δικό της αγώνα. Για εμάς, αυτός ο αγώνας είναι η στέγαση», δήλωσε ο Σάντσεθ στην πρώτη προεκλογική του συγκέντρωση μετά την προκήρυξη των εκλογών.
Η πρόκληση που αντιμετωπίζει ενόψει της εκλογικής αναμέτρησης της 29ης Νοεμβρίου είναι ότι οι διαμαρτυρίες, οι οποίες καθοδηγούνται από κινήματα που βρίσκονται ακόμη πιο αριστερά από τον ίδιο, έχουν πλέον επεκταθεί πολύ πέρα από το στεγαστικό ζήτημα, γράφει το Reuters.
«Έχουμε πραγματικά κουραστεί από πάρα πολλά πράγματα»
«Έχουμε πραγματικά κουραστεί από πάρα πολλά πράγματα», δήλωσε η 40χρονη Μαρία Τορένα Πέρεθ, δασκάλα δημοτικού σχολείου, κατά τη διάρκεια διαδήλωσης στη Μαδρίτη το βράδυ της Τετάρτης.
«Χρειαζόμαστε αξιοπρεπή στέγαση. Χρειαζόμαστε ένα ποιοτικό δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα. Χρειαζόμαστε ένα αξιοπρεπές σύστημα υγείας. Τελικά, δεν επενδύουν εκεί όπου θα έπρεπε να επενδύουν. Και έχουμε αγανακτήσει με τις πολιτικές που εφαρμόζονται σε όλους τους τομείς».
Δύο πολύνεκρα σιδηροδρομικά δυστυχήματα, καταδικαστικές αποφάσεις για υποθέσεις διαφθοράς στο στενό περιβάλλον του Σάντσεθ και η μαζική άφιξη μεταναστών στον ισπανικό θύλακα της Θέουτα έχουν επίσης πλήξει τη δημοτικότητά του.
Παρά την έντονη προεκλογική δραστηριότητά του, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η υποστήριξη προς το κόμμα του εξακολουθεί να κυμαίνεται μεταξύ 26% και 29%, περίπου στα ίδια επίπεδα που βρισκόταν πριν από την προκήρυξη των εκλογών.
Εάν δεν υπάρξει μεταβολή μέσα στις επόμενες δύο εβδομάδες, ένας κυβερνητικός συνασπισμός μεταξύ του συντηρητικού Λαϊκού Κόμματος (PP) και του ακροδεξιού Vox θεωρείται το πιθανότερο μετεκλογικό σενάριο.
Το Vox είναι ένα σκληροπυρηνικό εθνικιστικό κόμμα, που υποστηρίζει αυστηρότερους συνοριακούς ελέγχους και περιορισμό των κρατικών ρυθμίσεων.
Συνεντεύξεις με πολιτικούς, ακτιβιστές και ψηφοφόρους της Κεντροαριστεράς δείχνουν ότι, για πολλούς, η απογοήτευση από την υφιστάμενη κατάσταση υπερισχύει της επιθυμίας να εμποδιστεί η άνοδος της Ακροδεξιάς στην εξουσία.
Το επιχείρημα περί επιλογής του «μικρότερου κακού», δηλαδή μιας κεντρώας κυβέρνησης που θα λειτουργούσε ως ανάχωμα απέναντι σε μια ολοένα πιο σκληρή Δεξιά, φαίνεται να χάνει την αποτελεσματικότητά του.
Η εξέλιξη αυτή αντανακλά τη γενικότερη δυσαρέσκεια απέναντι στις κυβερνήσεις που βρίσκονται στην εξουσία, η οποία τους τελευταίους μήνες έχει εκδηλωθεί με κοινωνικές αναταραχές σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Η Αριστερά αμφισβητεί το δίλημμα του Σάντσεθ
Ο Σάντσεθ έχει χαρακτηρίσει το ενδεχόμενο μιας κυβέρνησης PP-Vox απειλή για τα κοινωνικά δικαιώματα που κατακτήθηκαν τις τελευταίες δεκαετίες.
Σε πρόσφατο προεκλογικό βίντεο περιέγραψε μια ενδεχόμενη συνεργασία των δύο κομμάτων ως «δύο χρώματα, ένα σχέδιο οπισθοδρόμησης».
Ωστόσο, ορισμένοι πολιτικοί αντίπαλοί του από τα αριστερά στρέφουν αυτό ακριβώς το επιχείρημα εναντίον του.
Η κυβέρνηση του Σάντσεθ, η οποία αυτοχαρακτηρίζεται προοδευτική, είναι «μια κυβέρνηση πιο αργής οπισθοδρόμησης», υποστήριξε ο Μάριο Αγκιριάνο, εκπρόσωπος του Σοσιαλιστικού Κινήματος, το οποίο είναι δημοφιλές μεταξύ των φοιτητών και απέκτησε μεγαλύτερη αναγνωρισιμότητα μέσα από τις κατασκηνώσεις διαμαρτυρίας στην Ισπανία.
«Είναι προτιμότερος ο εχθρός που σε σκοτώνει αργά με δηλητήριο από εκείνον που σε σκοτώνει με αλυσοπρίονο;», διερωτήθηκε.
Αντίστοιχα επικριτική εμφανίστηκε η Τες Σίντι, βουλευτής που τοποθετείται πολιτικά αριστερότερα του Σάντσεθ.
Το Σοσιαλιστικό Κόμμα του Σάντσεθ «παριστάνει στις εκλογές και στις προεκλογικές εκστρατείες τον Τσε Γκεβάρα της Αριστεράς, αλλά οι προοδευτικοί ψηφοφόροι δεν πρόκειται να ξεγελαστούν», δήλωσε.
Με αυτό το επιχείρημα εξήγησε γιατί οι ψηφοφόροι θα πρέπει να επιλέξουν το κόμμα της, το «Ευρύ Μέτωπο», αντί για τους μεγαλύτερους εταίρους τους στον κυβερνητικό συνασπισμό.
«Η ψήφος δεν αρκεί»
Η αποτυχία των συνομιλιών τον περασμένο μήνα μεταξύ των ισπανικών κομμάτων της Κεντροαριστεράς για τη συγκρότηση ενός ενιαίου εκλογικού σχήματος έχει δημιουργήσει ένα δύσκολο δίλημμα για τους απογοητευμένους αριστερούς ψηφοφόρους.
Μπορούν να συνεχίσουν να στηρίζουν τους Σοσιαλιστές, να απέχουν από τις κάλπες ή να ψηφίσουν ένα μικρότερο κόμμα, με τον κίνδυνο η επιλογή τους να διευκολύνει τελικά την επικράτηση της Δεξιάς.
Πολλοί, ενθαρρυμένοι από τη μαζικότητα και τον αντίκτυπο των διαδηλώσεων στην Ισπανία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, από τη Σερβία μέχρι τη γειτονική Πορτογαλία, υποστηρίζουν πλέον ότι η εκλογική πολιτική ενδέχεται να μην αποτελεί τον αποτελεσματικότερο δρόμο για την επίτευξη αλλαγών.
«Η ψήφος δεν αρκεί», δήλωσε η Αλίθια δελ Ρίο, εκπρόσωπος της Ένωσης Ενοικιαστών, η οποία κάλεσε στη γενική απεργία της Τετάρτης.
Όπως τόνισε, είναι ζωτικής σημασίας να μη «δοθεί μια θέση στον φασισμό», αλλά η συμμετοχή στις εκλογές αποτελεί μόνο έναν από τους τρόπους με τους οποίους μπορεί να επιτευχθεί αλλαγή.
«Ανεξάρτητα από το ποιος κυβερνά, χρειάζεται να υπάρχει λαϊκή δύναμη που θα προωθεί τα αιτήματά μας», δήλωσε σε δημοσιογράφους κατά τη διάρκεια ενημέρωσης νωρίτερα αυτόν τον μήνα.
Παράλληλα, δεσμεύτηκε ότι το κίνημα θα φροντίσει ώστε η στεγαστική κρίση να παραμείνει το κυρίαρχο ζήτημα της προεκλογικής εκστρατείας.
«Όλα στο κόκκινο»: Το εκλογικό στοίχημα του Σάντσεθ
Στην προεκλογική του εκστρατεία, ο Σάντσεθ χρησιμοποιεί τη φράση «όλα στο κόκκινο», δανεισμένη από τη ρουλέτα, επιδιώκοντας να προσελκύσει ψηφοφόρους που θα επιλέξουν τακτικά το κόμμα του.
Η στρατηγική του επικεντρώνεται ιδιαίτερα στις επαρχίες που εκλέγουν περιορισμένο αριθμό βουλευτών, όπου το ισπανικό εκλογικό σύστημα λειτουργεί εις βάρος των μικρότερων κομμάτων.
Με περισσότερους από ένα εκατομμύριο ψηφοφόρους να παραμένουν αναποφάσιστοι, μια μεταβολή στη συμπεριφορά των αριστερών ψηφοφόρων θα μπορούσε να αλλάξει τα δεδομένα.
Σύμφωνα με τον πολιτικό σύμβουλο Ιβάν Ρεδόνδο, πρώην υπεύθυνο προεκλογικής στρατηγικής του Σάντσεθ, εάν τέσσερις στους πέντε αριστερούς ψηφοφόρους στις μικρές επαρχίες στηρίξουν τους Σοσιαλιστές, η κατάσταση θα μπορούσε να ανατραπεί.
Την ίδια στιγμή, το πολιτικό σκηνικό συνεχίζει να μεταβάλλεται.
Το Vox προσελκύει ορισμένους απογοητευμένους αριστερούς ψηφοφόρους, αξιοποιώντας τη ρητορική του για την υπεράσπιση της σκληρής εργασίας και την προστασία της ισπανικής κουλτούρας, σύμφωνα με τον Πάκο Κάμας της εταιρείας δημοσκοπήσεων Ipsos.
Άλλα πολιτικά κινήματα έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η καλύτερη θέση για τα ίδια είναι εκείνη της αντιπολίτευσης.
Το Podemos («Μπορούμε»), το οποίο στο απόγειο της δημοτικότητάς του το 2015 προσέλκυε περισσότερο από το ένα τέταρτο των ψηφοφόρων, αλλά στις τελευταίες δημοσκοπήσεις έχει περιοριστεί μόλις στο 1,9%, αρνήθηκε να ενταχθεί στο νέο «Ευρύ Μέτωπο» ή να εξετάσει συνεργασία με τα κόμματα της σημερινής κυβέρνησης.
«Οι Σοσιαλιστές θα σας καταπιούν αν τους δοθεί η ευκαιρία», δήλωσε η επικεφαλής του ψηφοδελτίου του Podemos, Ιρένε Μοντέρο.
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.