Δείτε περισσότερα άρθρα μας στα αποτελέσματα αναζήτησης

Add Newmoney.gr on Google

Πίσω από την εικόνα που επιχειρεί να καλλιεργήσει η Τουρκία ως χώρα με ισχυρή παρουσία στον τομέα της ανακύκλωσης, αναδεικνύεται μια πολύ πιο σύνθετη πραγματικότητα. Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάζουν οι New York Times, οι εισαγωγές πλαστικών αποβλήτων από ευρωπαϊκές χώρες ξεπέρασαν το 2025 τους 700.000 τόνους, φτάνοντας σε επίπεδα ρεκόρ. Παρότι τα υλικά αυτά προορίζονται για επεξεργασία και επαναχρησιμοποίηση, σημαντικές ποσότητες διαφεύγουν στο φυσικό περιβάλλον, επιβαρύνοντας τελικά τη Μεσόγειο.

Συσκευασίες τροφίμων με γαλλικές ετικέτες, υγρά μαντηλάκια από την Ολλανδία και πλαστικά προϊόντα προερχόμενα από την Ισπανία και τη Γερμανία συγκαταλέγονται στα απορρίμματα που εντόπισαν δημοσιογράφοι των New York Times κατά την έρευνά τους στην περιοχή των Αδάνων, στη νότια Τουρκία. Στις παραλίες και στα υδάτινα κανάλια της περιοχής εντοπίζονται ίχνη της ευρωπαϊκής κατανάλωσης, αποκαλύπτοντας τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις μιας βιομηχανίας που έχει αναπτυχθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια.

Η Τουρκία βρίσκεται στην κορυφή των χωρών που παραλαμβάνουν πλαστικά απόβλητα από την Ευρώπη. Μόνο το 2025, οι σχετικές εισαγωγές υπερέβησαν τους 700.000 τόνους, σημειώνοντας νέο ιστορικό υψηλό. Τα φορτία κατευθύνονται κυρίως σε εγκαταστάσεις ανακύκλωσης, όπου τα πλαστικά διαχωρίζονται, καθαρίζονται και μετατρέπονται σε πρώτες ύλες για την παραγωγή νέων προϊόντων, όπως σακούλες, αρδευτικοί σωλήνες και πλαστικοί κόκκοι για βιομηχανική χρήση.

Ωστόσο, η πορεία των εισαγόμενων αποβλήτων δεν ολοκληρώνεται πάντοτε στις γραμμές παραγωγής. Μεγάλος όγκος πλαστικών καταλήγει ανεξέλεγκτα στο περιβάλλον, προστιθέμενος στα απορρίμματα που παράγονται στο εσωτερικό της χώρας. Σύμφωνα με μαρτυρίες εργαζομένων, επιστημόνων και τοπικών αξιωματούχων, η ανεξέλεγκτη απόρριψη, η καύση πλαστικών και η διοχέτευση υπολειμμάτων στα λύματα αποτελούν βασικές αιτίες της επιβάρυνσης.

Η περιβαλλοντική επιβάρυνση πίσω από τη βιομηχανία ανακύκλωσης

Στα Άδανα, μια πόλη με πληθυσμό περίπου 1,9 εκατομμυρίων κατοίκων, η δραστηριότητα της ανακύκλωσης είναι ιδιαίτερα έντονη. Εργοστάσια και εγκαταστάσεις επεξεργασίας πλαστικών βρίσκονται σε διάφορα σημεία της πόλης, ενώ φορτηγά μεταφέρουν μεγάλες ποσότητες απορριμμάτων προς αποθήκες και υπαίθριους χώρους. Εκεί, εργαζόμενοι αναλαμβάνουν τη διαλογή των υλικών, ξεχωρίζοντας όσα μπορούν να αξιοποιηθούν εκ νέου.

Η ανάπτυξη του κλάδου συνοδεύεται, ωστόσο, από σημαντικές περιβαλλοντικές πιέσεις. Πλαστικά συσσωρεύονται σε αρδευτικά κανάλια, δημιουργούν προβλήματα στα συστήματα επεξεργασίας λυμάτων και, σε αρκετές περιπτώσεις, καίγονται, επιβαρύνοντας την ατμόσφαιρα με καπνό. Επιπλέον, ορισμένες εγκαταστάσεις δεν διαθέτουν επαρκή συστήματα συγκράτησης των πλαστικών υπολειμμάτων που παράγονται κατά την επεξεργασία, με αποτέλεσμα μικρά σωματίδια να παρασύρονται από τα υγρά απόβλητα προς τα κανάλια και το αποχετευτικό δίκτυο.

Ανησυχητικές συγκεντρώσεις μικροπλαστικών στα κανάλια

Ιδιαίτερα προβληματική είναι η παρουσία μικροπλαστικών, δηλαδή πλαστικών σωματιδίων με μέγεθος μικρότερο από πέντε χιλιοστά. Έρευνα δύο Τούρκων επιστημόνων έδειξε ότι οι συγκεντρώσεις αυτών των σωματιδίων στα κανάλια των Αδάνων αυξάνονται σημαντικά μετά τη διέλευση των υδάτων από περιοχές όπου λειτουργούν μονάδες ανακύκλωσης.

Τα αποτελέσματα των μετρήσεων αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος. Σε ένα σημείο, η συγκέντρωση μικροπλαστικών μετά τις εγκαταστάσεις ήταν 21 φορές υψηλότερη σε σύγκριση με την αντίστοιχη μέτρηση πριν από αυτές. Σε διαφορετική τοποθεσία, η αύξηση έφτασε τις 132 φορές. Με βάση τα ευρήματα, οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι εγκαταστάσεις ανακύκλωσης αποτελούν σημαντική πηγή επιβάρυνσης των υδάτων με μικροπλαστικά.

Τα πλαστικά υπολείμματα δεν παραμένουν στα σημεία όπου απορρίπτονται. Μέσω των καναλιών της περιοχής, μικρά πολύχρωμα θραύσματα μεταφέρονται προς το κεντρικό αποστραγγιστικό σύστημα, το οποίο συνδέεται με τον ποταμό Σεϊχάν και καταλήγει στη Μεσόγειο. Κατά μήκος αυτής της διαδρομής, τα απορρίμματα συγκεντρώνονται σε ορισμένα σημεία, ιδιαίτερα κάτω από γέφυρες, σχηματίζοντας εκτεταμένες επιπλέουσες μάζες πλαστικού.

Η ρύπανση επηρεάζει και το θαλάσσιο οικοσύστημα. Ψαράδες αναφέρουν ότι εντοπίζουν πλαστικά υπολείμματα στο εσωτερικό ψαριών, γεγονός που εντείνει την ανησυχία για τη μεταφορά των μικροπλαστικών μέσω της τροφικής αλυσίδας. Παράλληλα, η επιστημονική κοινότητα συνεχίζει να εξετάζει τις πιθανές συνέπειες της έκθεσης του ανθρώπου σε αυτά τα σωματίδια.

Η ρύπανση φτάνει μέχρι τις παραλίες της Αττάλειας

Οι επιπτώσεις της ανεπαρκούς διαχείρισης των πλαστικών δεν περιορίζονται στην περιοχή των Αδάνων. Ερευνητές έχουν καταγράψει την παρουσία πλαστικών θραυσμάτων, που συνδέονται με τη διαδικασία τεμαχισμού αποβλήτων, ακόμη και στις ακτές της Αττάλειας, περίπου 400 χιλιόμετρα δυτικότερα. Ο ωκεανογράφος Ολγκάτ Γκιουβέν, από το Πανεπιστήμιο Ακντενίζ, επισημαίνει ότι αντίστοιχα υπολείμματα έχουν εμφανιστεί στις παραλίες της περιοχής κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων καλοκαιριών.

Oι παραλίες και η θάλασσα αποτελούν βασικούς πυλώνες της τουριστικής δραστηριότητας της Τουρκίας. Ο Γκιουβέν προειδοποιεί ότι η εξάπλωση της πλαστικής ρύπανσης θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά έναν τομέα που απέφερε στη χώρα έσοδα 65 δισ. δολαρίων το προηγούμενο έτος.

Την ίδια περίοδο, η τουρκική κυβέρνηση συνεχίζει να προβάλλει την πρωτοβουλία «Μηδενικά Απόβλητα» (Zero Waste), με την οποία έχει συνδεθεί ιδιαίτερα η Εμινέ Ερντογάν, σύζυγος του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Ο υπουργός Περιβάλλοντος Μουράτ Κουρούμ έχει υποστηρίξει ότι τα απορρίμματα που εντοπίστηκαν στις παραλίες προέρχονταν από παράνομες εισαγωγές και ότι στις επιχειρήσεις που παραβίασαν τη νομοθεσία επιβλήθηκαν κυρώσεις, ενώ ορισμένες οδηγήθηκαν σε διακοπή λειτουργίας. Παράλληλα, επιμένει ότι η τουρκική βιομηχανία ανακύκλωσης χρειάζεται εισαγόμενα πλαστικά απόβλητα προκειμένου να εξασφαλίζει επαρκείς ποσότητες πρώτων υλών.

Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τονίζει ότι η μεταφορά αποβλήτων από την Ευρωπαϊκή Ένωση προς τρίτες χώρες διέπεται από αυστηρό κανονιστικό πλαίσιο. Παράλληλα, επισημαίνει ότι παρακολουθεί κατά πόσο οι χώρες που παραλαμβάνουν τα φορτία διαθέτουν τις κατάλληλες υποδομές για την περιβαλλοντικά ασφαλή διαχείρισή τους. Ωστόσο, σε σχετική αξιολόγηση αναγνωρίστηκε ότι, παρά την ενίσχυση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας στην Τουρκία, εξακολουθούν να απαιτούνται περισσότερα στοιχεία για την αποτελεσματικότητα των διαδικασιών διαχείρισης των εισαγόμενων αποβλήτων.

Για περιβαλλοντικές οργανώσεις και επιστήμονες στην Τουρκία, το πρόβλημα είναι βαθύτερο από τις παραβάσεις μεμονωμένων επιχειρήσεων. Αφορά τον τρόπο με τον οποίο οι οικονομικά ισχυρότερες χώρες μεταφέρουν μέρος των απορριμμάτων τους σε άλλες χώρες, μετατοπίζοντας μαζί τους και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της διαχείρισής τους.