Ο Kλάας Κνοτ, ένας από τους δύο υποψηφίους για τη θέση του επόμενου προέδρου της ΕΚΤ, δήλωσε στους «Financial Times» ότι είναι ανοιχτός στο ενδεχόμενο να σχεδιάσει νέα εργαλεία που ενδεχομένως θα χρειαστούν για την αντιμετώπιση μιας ευρωπαϊκής κρίσης χρέους, εφόσον αναλάβει τη θέση.
Ο Κνοτ ανέφερε ότι είναι έτοιμος να χρησιμοποιήσει τα υπάρχοντα εργαλεία της ΕΚΤ για την αντιμετώπιση κρίσεων, συμπεριλαμβανομένης της αγοράς ομολόγων.
Ο 59χρονος Ολλανδός, ο οποίος ηγήθηκε της κεντρικής τράπεζας της χώρας του από το 2011 έως το 2025, ορίστηκε επίσημα ως διάδοχος της Κριστίν Λαγκάρντ, η οποία θα αποχωρήσει από την ΕΚΤ στις αρχές Φεβρουαρίου, εννέα μήνες πριν από τη λήξη της οκταετούς θητείας της.
Ο Κνοτ δεν απέκλεισε τη δημιουργία πρόσθετων μέσων για την αντιμετώπιση μελλοντικών κρίσεων. Εάν η επόμενη κρίση «έχει διαφορετικό χαρακτήρα» από τις προηγούμενες που οδήγησαν στη δημιουργία των υφιστάμενων μέσων, «δεν θα απέκλεια καν το ενδεχόμενο να σχεδιάσουμε ένα άλλο, πιο εξατομικευμένο μέσο», ανέφερε.
Κύριος αντίπαλος του Κνοτ είναι ο Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος, γενικός διευθυντής της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών και πρώην διοικητής της ισπανικής κεντρικής τράπεζας, ο οποίος έχει προταθεί από τη Μαδρίτη.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες ενδέχεται να αποφασίσουν για τον νέο πρόεδρο της ΕΚΤ στην επόμενη επίσημη σύνοδό τους στα τέλη Νοεμβρίου, αλλά η απόφαση θα μπορούσε επίσης να αναβληθεί μέχρι τον επόμενο μήνα.
Η απόφαση απαιτεί τη συναίνεση τουλάχιστον 16 από τις 21 χώρες που χρησιμοποιούν το ευρώ, οι οποίες αντιπροσωπεύουν το 65% του πληθυσμού της ζώνης του ευρώ.
Οι ηγέτες θα πρέπει επίσης να συμφωνήσουν για έναν νέο επικεφαλής οικονομολόγο της ΕΚΤ και ένα νέο μέλος του διοικητικού συμβουλίου που θα είναι υπεύθυνο για το χαρτοφυλάκιο των αγορών στην κεντρική τράπεζα. Η θητεία του νυν επικεφαλής οικονομολόγου Φίλιπ Λέιν λήγει τον Μάιο, ενώ η Ιζαμπέλ Σνάμπελ, μέλος του διοικητικού συμβουλίου της ΕΚΤ, θα αποχωρήσει για να ενταχθεί στο ΔΝΤ τον Ιανουάριο.
O ανασχηματισμός της ηγεσίας της ΕΚΤ, που παρακολουθείται με μεγάλο ενδιαφέρον, εξελίσσεται με φόντο την απότομη αύξηση του κόστους δανεισμού της γαλλικής κυβέρνησης από το καλοκαίρι, με τις αποδόσεις των 10ετών ομολόγων της να ξεπερνούν για λίγο το 5% τον περασμένο μήνα. To spread έναντι των γερμανικών ομολόγων διευρύνθηκε στο 1,75% πριν μειωθεί ελαφρώς, αντανακλώντας το επιπλέον κόστος που απαιτούν οι επενδυτές για να κατέχουν γαλλικό χρέος.
Ο οργανισμός έχει δημιουργήσει «ένα σύνολο εργαλείων για την αντιμετώπιση τέτοιων καταστάσεων», υποστήριξε ο Κνοτ.
Σε αυτά περιλαμβάνεται το πρόγραμμα έκτακτης αγοράς ομολόγων «Outright Monetary Transactions», το οποίο εισήχθη μετά την ομιλία του πρώην προέδρου της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι με το σύνθημα «whatever it takes» το 2012, κατά τη διάρκεια της κρίσης του δημόσιου χρέους της Ευρωζώνης.
Το 2022, η κεντρική τράπεζα δημιούργησε επίσης το «Μέσο Προστασίας της Μετάδοσης» (Transmission Protection Instrument), καθώς άρχισε να αυξάνει τα επιτόκια για να καταπολεμήσει τον ραγδαία αυξανόμενο πληθωρισμό.
Ο Κνοτ τόνισε ότι οποιαδήποτε παρέμβαση της ΕΚΤ για την αντιμετώπιση κρίσεων πρέπει να γίνεται «με τρόπο που να μην υπονομεύει τη θεσμική της αξιοπιστία», προσθέτοντας ότι η κεντρική τράπεζα δεν μπορεί να διορθώσει μια μη βιώσιμη δημοσιονομική πολιτική.
Τα τρέχοντα εργαλεία της για την αντιμετώπιση της κρίσης «συνδυάζουν την απαίτηση προς τις κυβερνήσεις να θέσουν σε τάξη τα θεμελιώδη μεγέθη με μια προσωρινή ασπίδα προστασίας έναντι αδικαιολόγητων ή άτακτων δυναμικών της αγοράς», δήλωσε ο Κνοτ, προσθέτοντας ότι «πάντα ήταν ένθερμος υποστηρικτής» αυτής της προσέγγισης.
Σύμφωνα με τους Financial Times, τόνισε ότι δεν υπάρχει «κανένα μαγικό επίπεδο περιθωρίου» που θα προκαλούσε παρέμβαση της ΕΚΤ στις αγορές ομολόγων και ότι η κεντρική τράπεζα έχει δίκιο να παραμένει προς το παρόν αμέτοχη.
Επιπλέον, ο Κνοτ τόνισε ότι το αυξανόμενο κόστος του δημόσιου χρέους από μόνο του δεν μπορεί να δικαιολογήσει την αγορά ομολόγων από την ΕΚΤ.
Επιπροσθέτως, αντέκρουσε την αντίληψη του κοινού ότι είναι ένας «γεράκι» της νομισματικής πολιτικής που προτιμά τα υψηλά επιτόκια.
«Υπάρχουν καταστάσεις στις οποίες πρέπει να ακολουθείς χαλαρή πολιτική, αλλά υπάρχουν και καταστάσεις στις οποίες αναμένεται να εφαρμόζεις αυστηρή πολιτική», ανέφερε, προσθέτοντας ότι αυτό «καθορίζεται από τις περιστάσεις, όχι από προσωπικότητες ή προδιαθέσεις».
Επεσήμανε ότι η «χαλαρή πολιτική» ήταν απαραίτητη κατά τη διάρκεια της πανδημίας τ, ενώ η ΕΚΤ θα πρέπει να ακολουθήσει μια «αυστηρή» πολιτική για την καταπολέμηση της αύξησης του πληθωρισμού από το 2022.
Τους επόμενους μήνες, η πολιτική της ΕΚΤ είναι πιθανό να εξαρτηθεί από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τον αντίκτυπό τους στις τιμές της ενέργειας, ανέφερε. Τόνισε ότι, εάν οι τιμές της ενέργειας παραμείνουν περίπου στα ίδια επίπεδα, δεν βλέπει ιδιαίτερη ανάγκη για αύξηση των επιτοκίων.
Κατά τις πρώτες ημέρες της κρίσης του ελληνικού δημόσιου χρέους το 2011 και το 2012, ο Κνοτ έγινε πρωτοσέλιδο, καθώς ήταν ένας από τους πρώτους αξιωματούχους που συζήτησε δημοσίως το ενδεχόμενο η χώρα να αθετήσει τις υποχρεώσεις της ή να αποχωρήσει από το ευρώ, προειδοποιώντας ότι αυτό δεν πρέπει να συμβεί ακούσια.
Είπε ότι η πρόθεσή του δεν ήταν να υποστηρίξει τέτοια δραστικά μέτρα, αλλά να προειδοποιήσει για μια «ατάκτως διαχειριζόμενη αθέτηση πληρωμών ή μια ακούσια έξοδο της Ελλάδας», καθώς και τα δύο θα είχαν «καταστροφικές επιπτώσεις» στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα στην Ελλάδα και στην υπόλοιπη Ευρώπη.
Τον Σεπτέμβριο του 2019, ο Κνοτ προκάλεσε αναταραχή εκφράζοντας σπάνια δημόσια κριτική για μια απόφαση του διοικητικού συμβουλίου της ΕΚΤ, όταν ο Ντράγκι είχε επιβάλει μια αμφιλεγόμενη επανέναρξη της αγοράς ομολόγων και μια περαιτέρω μείωση των αρνητικών επιτοκίων.