Η Μαύρη Θάλασσα, μία από τις βασικές αρτηρίες του παγκόσμιου εμπορίου σιτηρών και κατ’ επέκταση σημαντική πηγή απασχόλησης για τον στόλο ξηρού φορτίου, βρίσκεται αντιμέτωπη με μία από τις μεγαλύτερες συρρικνώσεις φορτίων των τελευταίων ετών. Η εικόνα που αποτυπώνει η τελευταία εβδομαδιαία έκθεση της Allied QuantumSea είναι χαρακτηριστική: οι προσεγγίσεις πλοίων μεταφοράς σιτηρών στα ουκρανικά λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας μειώθηκαν κατά 92% τον Αύγουστο σε σχέση με τον Ιούλιο, ενώ οι ρωσικές αποστολές σιτηρών και οσπρίων στο πρώτο δεκαήμερο του Σεπτεμβρίου περιορίστηκαν στους μόλις 418.000 τόνους, μειωμένες κατά 82,6% σε ετήσια βάση.
Η έκθεση, με στοιχεία έως τις 18 Σεπτεμβρίου 2026, εστιάζει κυρίως στο κατά πόσο η απώλεια φορτίων από τη Μαύρη Θάλασσα μπορεί να αντισταθμιστεί από τη στροφή προς τη Βαλτική και τον Δούναβη. Και το συμπέρασμα των αναλυτών είναι ότι, παρά την κινητοποίηση νέων διαδρομών, το χάσμα παραμένει μεγάλο.
«Η κλίμακα του καθιερωμένου ρωσικού εμπορίου μέσω του Νότου παραμένει ο βασικός περιορισμός για την εκτροπή των φορτίων», επισημαίνουν οι αναλυτές της Allied QuantumSea, σημειώνοντας ότι τα ρωσικά λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας και της Αζοφικής διακίνησαν περίπου 46,3 εκατ. τόνους από τον Ιούλιο του 2025 έως τον Ιούνιο του 2026, έναντι μόλις 1 εκατ. τόνων από τα λιμάνια της Βαλτικής.
Χάθηκαν πάνω από 10 εκατ. τόνοι σε σχέση με τον μέσο όρο
Το μέγεθος της ανατροπής γίνεται ακόμη πιο εμφανές στις εκτιμήσεις για το τρίμηνο Ιουλίου-Σεπτεμβρίου. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η Allied QuantumSea από τη SovEcon, οι συνδυασμένες εξαγωγές σιταριού Ρωσίας και Ουκρανίας προβλέπονται στα 8 εκατ. τόνους, από 16,2 εκατ. τόνους το αντίστοιχο διάστημα του 2025 και έναν πενταετή μέσο όρο 18,2 εκατ. τόνων.
Πρόκειται δηλαδή για έλλειμμα περίπου 10,2 εκατ. τόνων έναντι του μέσου όρου της τελευταίας πενταετίας και για τη χαμηλότερη επίδοση περιόδου Ιουλίου-Σεπτεμβρίου από το 2010-2011. Ειδικότερα, οι ρωσικές εξαγωγές εκτιμώνται σε 5,4 εκατ. τόνους, μειωμένες κατά 53% σε ετήσια βάση, και οι ουκρανικές σε 2,6 εκατ. τόνους, έναντι 4,7 εκατ. πέρυσι.
Οι αναλυτές, πάντως, προειδοποιούν ότι οι αριθμοί πρέπει να διαβάζονται προσεκτικά: «Πρόκειται για προβλέψεις εξαγωγών ανά χώρα και όχι για μέτρηση φορτίων που μεταφέρονται αποκλειστικά μέσω των λιμένων της Μαύρης Θάλασσας».
Η Βαλτική δεν μπορεί ακόμη να καλύψει το κενό
Η Ρωσία επιχειρεί ήδη να μεταφέρει μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών της προς βορρά. Στο πρώτο δεκαήμερο του Σεπτεμβρίου, το Ust-Luga διακίνησε 176.800 τόνους και το Vysotsk 95.000 τόνους. Μαζί έφθασαν τους 271.800 τόνους, αντιπροσωπεύοντας το 65% των καταγεγραμμένων ρωσικών αποστολών σιτηρών και οσπρίων της περιόδου.
Ωστόσο, τα μεγέθη δείχνουν πόσο δύσκολο είναι να αντικατασταθεί η Μαύρη Θάλασσα. Η εκτιμώμενη ετήσια δυναμικότητα των ρωσικών λιμένων της Βαλτικής ήταν έως 7 εκατ. τόνοι στα τέλη Αυγούστου, ποσότητα που αντιστοιχεί μόλις στο 15,1% της διακίνησης του νότιου συστήματος κατά την προηγούμενη περίοδο.
Ταυτόχρονα, η πίεση μεταφέρεται στην ενδοχώρα. Τα αιτήματα σιδηροδρομικής μεταφοράς προς τα λιμάνια της Βαλτικής είχαν φθάσει τα 5 εκατ. τόνους έως τις 18 Αυγούστου, έναντι 6 εκατ. τόνων για Novorossiysk και Tuapse. Όπως διευκρινίζει η Allied QuantumSea, αυτά αποτελούν προγραμματισμένες μετακινήσεις φορτίων και όχι ολοκληρωμένες εξαγωγές.
Παράλληλα, ρωσικές εταιρείες προχωρούν στη μετατροπή εγκαταστάσεων λιπασμάτων και άνθρακα σε Ust-Luga, Αγία Πετρούπολη και Murmansk, ώστε να μπορούν να εξυπηρετήσουν εξαγωγές σιτηρών. Αυτό σημαίνει ότι η δυναμικότητα της βόρειας διαδρομής μπορεί σταδιακά να αυξηθεί.
Η Ουκρανία, από την πλευρά της, στρέφει φορτία προς τον Δούναβη, όμως και εκεί εμφανίζονται προβλήματα χωρητικότητας και κίνδυνοι ασφαλείας. «Τα στοιχεία δείχνουν διαφορετικές διαδρομές για το εμπόριο που εκτοπίζεται και όχι μία ενιαία εναλλακτική λύση που θα μπορούσε να αντικαταστήσει το σύστημα φόρτωσης της Μαύρης Θάλασσας», συνοψίζουν οι αναλυτές.
Για τη ναυλαγορά ξηρού φορτίου, αυτή είναι και η ουσία της έκθεσης: η αναδιάταξη των ροών μπορεί να δημιουργεί νέες διαδρομές και διαφορετικά τονομίλια, όμως προς το παρόν πραγματοποιείται πάνω σε πολύ μικρότερη βάση συνολικού εξαγωγικού όγκου. Η Βαλτική και ο Δούναβης λειτουργούν ως βαλβίδες εκτόνωσης, όχι ακόμη ως πλήρες υποκατάστατο της Μαύρης Θάλασσας.
Διαβάστε ακόμη
Βακάκης: Το επενδυτικό «γκάζι» της Jumbo και οι ευκαιρίες μέσα στην αναταραχή
Ποια γραφεία και καταστήματα μπορούν τώρα να γίνουν σπίτια
Η μεγάλη δυσαρέσκεια για τις αυξήσεις τιμών στα είδη πολυτελείας
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ