Η παγκόσμια ναυτιλία εισέρχεται πλέον σε μια περίοδο αυξημένης και διαρκούς γεωπολιτικής αστάθειας, όπου οι κρίσεις δεν εξελίσσονται απομονωμένα, αλλά λειτουργούν ως μέρος ενός ενιαίου, παγκόσμιου περιβάλλοντος απειλών. Από τα Στενά του Ορμούζ μέχρι τη Μαύρη Θάλασσα και τη Λιβύη, η εμπορική ναυσιπλοΐα βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα νέο επιχειρησιακό τοπίο, στο οποίο στρατιωτικές συγκρούσεις, κυβερνοαπειλές, ενεργειακές κρίσεις, θαλάσσιες νάρκες και υβριδικές επιθέσεις συνδέονται πλέον άμεσα μεταξύ τους.
«Για τη διεθνή ναυτιλιακή βιομηχανία, το ζήτημα δεν είναι πλέον αν υπάρχει κίνδυνος. Το ερώτημα είναι πόσο γρήγορα μπορεί μια περιφερειακή κρίση να μετατραπεί σε παγκόσμιο ναυτιλιακό σοκ», επισημαίνει ο κ. Αλκέτας Δρόσος, της εταιρείας εκτίμησης κινδύνων EOS Risk. Το επίκεντρο της ανησυχίας παραμένει η Μέση Ανατολή, και ειδικότερα τα Στενά του Ορμούζ.
«Η περιοχή εξελίσσεται σταδιακά σε ένα σύγχρονο “υβριδικό choke point”, όπου η απειλή δεν αφορά μόνο τις ενεργειακές ροές, αλλά και την ίδια τη λειτουργία της παγκόσμιας ψηφιακής οικονομίας. Επιθέσεις με drones, ηλεκτρονικές παρεμβολές σε GPS/GNSS, αυξημένη στρατιωτική παρουσία και κυβερνοαπειλές δημιουργούν ένα εξαιρετικά ασταθές επιχειρησιακό περιβάλλον για τα εμπορικά πλοία», τονίζει ο κ. Δρόσος.
Ορμούζ και Μαύρη Θάλασσα
Σύμφωνα με αναλύσεις της EOS Risk, η κρίση στο Ορμούζ δεν περιορίζεται πλέον μόνο στη διακίνηση πετρελαίου. Κάτω από τα νερά της περιοχής διέρχονται κρίσιμα υποθαλάσσια καλώδια οπτικών ινών, μέσω των οποίων μεταφέρεται περίπου το 99% της παγκόσμιας διαδικτυακής κίνησης. Τα συστήματα αυτά υποστηρίζουν τραπεζικές συναλλαγές, logistics, cloud υποδομές και διεθνείς επικοινωνίες. Μια σοβαρή ζημιά είτε από στρατιωτική ενέργεια είτε από ατύχημα θα μπορούσε να προκαλέσει αλυσιδωτές διαταραχές όχι μόνο στην ενέργεια, αλλά και στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα.
Και ενώ το βλέμμα της διεθνούς κοινότητας παραμένει στραμμένο στον Περσικό Κόλπο, η Μαύρη Θάλασσα συνεχίζει να εξελίσσεται σε ένα από τα πιο επικίνδυνα περιβάλλοντα για τη διεθνή ναυσιπλοΐα. Η τελευταία ανάλυση της EOS Risk για τη Μαύρη Θάλασσα επισημαίνει ότι ο κίνδυνος ρωσικών επιθέσεων κατά ουκρανικών λιμένων έχει αυξηθεί σε επίπεδο «High», ενώ υψηλός θεωρείται πλέον και ο κίνδυνος για εμπορικά πλοία που συνδέονται με ουκρανικά ή ρωσικά συμφέροντα. Παράλληλα, σημαντικός θεωρείται και ο κίνδυνος λανθασμένης αναγνώρισης ή παράπλευρων απωλειών για τρίτα εμπορικά πλοία που δραστηριοποιούνται στην περιοχή.
Οι νάρκες
Οι επιθέσεις με drones και πυραύλους κατά λιμενικών εγκαταστάσεων και εμπορικών πλοίων αυξάνονται, ενώ συνεχίζεται και η απειλή από θαλάσσιες νάρκες και μη εκραγέντα πυρομαχικά. Η EOS Risk προειδοποιεί ότι παρασυρόμενες νάρκες μπορούν να μετακινηθούν ακόμη και προς τις ακτές της Ρουμανίας, της Βουλγαρίας και της Τουρκίας λόγω καιρικών συνθηκών και θαλάσσιων ρευμάτων.
«Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι η σύγκρουση έχει πλέον ξεπεράσει τα όρια ενός συμβατικού πολέμου ξηράς. Η Ρωσία και η Ουκρανία στοχοποιούν ενεργειακές εγκαταστάσεις, λιμένες και θαλάσσιες υποδομές, ενώ drones και USVs (μη επανδρωμένα θαλάσσια σκάφη) αυξάνουν δραματικά την πολυπλοκότητα της απειλής για τα εμπορικά πλοία», εξηγεί ο κ. Δρόσος και συνεχίζει: «Παράλληλα, η Λιβύη συνεχίζει να αποτελεί μία ακόμη εστία αστάθειας στη Μεσόγειο. Οι πρόσφατες συγκρούσεις στη Ζαουίγια οδήγησαν ακόμη και σε προσωρινή εκκένωση δεξαμενόπλοιων από το λιμάνι και σε αναστολή λειτουργίας του μεγαλύτερου διυλιστηρίου της χώρας. Οι συγκρούσεις μεταξύ πολιτοφυλακών συνοδεύτηκαν από χρήση drones αυτοκτονίας σε αστικό περιβάλλον, μια εξέλιξη που καταδεικνύει ότι τεχνολογίες ασύμμετρου πολέμου εξαπλώνονται πλέον και στη Βόρεια Αφρική.
Η κατάσταση στη Λιβύη αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τη ναυτιλία, καθώς τα λιμάνια και οι πετρελαϊκές εγκαταστάσεις παραμένουν ευάλωτα σε ξαφνικές διακοπές λειτουργίας, force majeure declarations και συγκρούσεις μεταξύ ένοπλων ομάδων. Το force majeure declaration στο επιχειρηματικό και ναυτιλιακό περιβάλλον χρησιμοποιείται για περιπτώσεις όπου μια εταιρεία ή συμβαλλόμενο μέρος δηλώνει αδυναμία εκπλήρωσης υποχρεώσεων λόγω έκτακτων και απρόβλεπτων γεγονότων, όπως πόλεμος, φυσικές καταστροφές, κυρώσεις ή απεργίες. Η EOS Risk εκτιμά ότι ακόμη και περιοχές που θεωρούνται επιχειρησιακά σταθερές μπορεί να επηρεαστούν από ξαφνικές εκρήξεις βίας ή πολιτικές ανακατατάξεις».
Τα ελληνικά πλοία
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, αρκετά ελληνόκτητα πλοία συνεχίζουν να επιχειρούν ή να παραμένουν εκτεθειμένα σε περιοχές αυξημένου κινδύνου. Από το Ορμούζ μέχρι τη Μαύρη Θάλασσα και τη Λιβύη, οι Ελληνες πλοιοκτήτες καλούνται καθημερινά να διαχειριστούν ένα περιβάλλον όπου το operational risk συνδέεται πλέον άμεσα με γεωπολιτικές, στρατιωτικές και κυβερνοδιαστάσεις.
«Κι εδώ γεννάται ένα κρίσιμο ερώτημα: Μπορεί η Ελλάδα, μία από τις μεγαλύτερες ναυτιλιακές δυνάμεις του κόσμου, να παραμένει απλός παρατηρητής σε ένα περιβάλλον που επηρεάζει άμεσα τον ελληνόκτητο στόλο;» λέει ο κ. Δρόσος και εξηγεί: «Η ελληνόκτητη ναυτιλία αποτελεί στρατηγικό πυλώνα του παγκόσμιου εμπορίου. Οι εξελίξεις στις περιοχές αυτές επηρεάζουν άμεσα τις ναυλαγορές, τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου, τις ενεργειακές ροές και συνολικά τη σταθερότητα της διεθνούς ναυτιλιακής αγοράς. Η ανάγκη για ενεργότερη συμμετοχή σε διεθνείς πρωτοβουλίες ασφαλείας, σε ανταλλαγή ναυτιλιακών πληροφοριών ασφαλείας, το λεγόμενο maritime intelligence sharing, και σε προστασία κρίσιμων θαλάσσιων υποδομών, γίνεται πλέον ολοένα πιο εμφανής».
Σύμφωνα με τον ίδιο, η διεθνής ναυτιλία εισέρχεται σε μια νέα εποχή, όπου η maritime security δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποσπασματικά. Ασφάλεια βασισμένη σε πληροφορίες και ανάλυση δεδομένων, κυβερνοανθεκτικότητα, γεωπολιτική πρόβλεψη και διαχείριση κρίσεων σε πραγματικό χρόνο αποτελούν πλέον βασικές προϋποθέσεις επιχειρησιακής επιβίωσης.
«H Λιβύη συνεχίζει να αποτελεί μία ακόμη εστία αστάθειας στη Μεσόγειο. Οι πρόσφατες συγκρούσεις στη Ζαουίγια οδήγησαν ακόμη και σε προσωρινή εκκένωση δεξαμενόπλοιων από το λιμάνι και σε αναστολή λειτουργίας του μεγαλύτερου διυλιστηρίου της χώρας.
Οι συγκρούσεις μεταξύ πολιτοφυλακών συνοδεύτηκαν από χρήση drones αυτοκτονίας σε αστικό περιβάλλον, μια εξέλιξη που καταδεικνύει ότι τεχνολογίες ασύμμετρου πολέμου εξαπλώνονται πλέον και στη Βόρεια Αφρική»
Διαβάστε ακόμη
Alphabet: Στα 85 δισ. δολάρια ανεβαίνει η γιγαντιαία αύξηση κεφαλαίου ενόψει της κούρσας της ΑΙ
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα