Η ηλεκτρονική υπογραφή της συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και η επισημοποίησή της την προσεχή Παρασκευή έχουν αναζωπυρώσει τις ελπίδες ότι μία από τις σοβαρότερες γεωπολιτικές κρίσεις των τελευταίων μηνών μπορεί να βαίνει προς εκτόνωση. Για τη διεθνή ναυτιλία, όμως, η αισιοδοξία συνοδεύεται από μεγάλη δόση επιφυλακτικότητας.
Παρά το θετικό κλίμα που έχει αρχίσει να διαμορφώνεται στις αγορές, οι ναυτιλιακές εταιρείες, οι ασφαλιστές και οι διαχειριστές πλοίων εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν μια πραγματικότητα γεμάτη αβεβαιότητες. Μέχρι να επισημοποιηθούν οι ηλεκτρονικές υπογραφές, μέχρι να αποσαφηνιστούν οι όροι εφαρμογής της συμφωνίας και μέχρι να επιβεβαιωθεί ότι τα Στενά του Ορμούζ είναι πραγματικά ασφαλή για τη διεθνή ναυσιπλοΐα, η αγορά δεν θεωρεί ότι έχει αλλάξει ουσιαστικά κάτι.
Οι αναλύσεις του Αλκέτα Δρόσου, managing Director και εκπροσώπου της EOS Risk Group, και της Μαρίας Μπερτζελέτου, αναλύτριας της SIGNAL, καταλήγουν στο ίδιο βασικό συμπέρασμα: η συμφωνία αποτελεί ένα σημαντικό βήμα αποκλιμάκωσης, αλλά απέχουμε ακόμη αρκετά από την πλήρη επιστροφή στην κανονικότητα. Για τους ανθρώπους της ναυτιλίας, το ερώτημα δεν είναι πλέον αν θα υπάρξει συμφωνία. Το ερώτημα είναι τι θα ακολουθήσει την επόμενη ημέρα.
Τα 4 σημεία που παρακολουθεί η ναυτιλία
Η συμφωνία αναμένεται να επισημοποιηθεί την Παρασκευή, αλλά μέχρι τότε οι εταιρείες τηρούν στάση αναμονής.
– Τα Στενά του Ορμούζ θα πρέπει να ελεγχθούν και να καθαριστούν από πιθανές νάρκες πριν επανέλθει πλήρως η κυκλοφορία.
– Τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου αναμένεται να αποκλιμακωθούν σταδιακά και όχι άμεσα.
– Οι επιθέσεις των Χούθι και η πειρατική δραστηριότητα στην Ερυθρά Θάλασσα και τον Κόλπο του Άντεν παραμένουν ενεργές απειλές.
– Προβληματισμό προκαλούν οι νέες χρεώσεις που σχεδιάζει να επιβάλει το Ιράν στα διερχόμενα πλοία υπό τη μορφή «υπηρεσιών» (services).
Μέχρι την Παρασκευή τίποτα δεν θεωρείται δεδομένο
Παρά το γεγονός ότι η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν έχει υπογραφεί ηλεκτρονικά και θα επισημοποιηθεί την προσεχή Παρασκευή, η ναυτιλιακή αγορά αποφεύγει να προεξοφλήσει τις εξελίξεις. Ο Αλκέτας Δρόσος επισημαίνει ότι μέχρι να δημοσιοποιηθεί το τελικό κείμενο του Μνημονίου Κατανόησης και να αποσαφηνιστούν όλες οι λεπτομέρειες εφαρμογής του, κάθε πληροφορία θα πρέπει να αντιμετωπίζεται με προσοχή.
Το ίδιο μήνυμα εκπέμπει και η Μαρία Μπερτζελέτου, η οποία εκτιμά ότι ακόμη και μετά την υπογραφή της συμφωνίας θα απαιτηθεί μεταβατική περίοδος μέχρι να αποκατασταθεί πλήρως η εμπιστοσύνη της αγοράς. «Η ομαλοποίηση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ αναμένεται να είναι σταδιακή και όχι άμεση», τονίζει η αναλύτρια της SIGNAL. Οι ναυλωτές, οι ασφαλιστές και οι διαχειριστές πλοίων εξακολουθούν να ζητούν σαφείς εγγυήσεις για την ελεύθερη και ασφαλή διέλευση των πλοίων προτού επιστρέψουν στα προ κρίσης επίπεδα δραστηριότητας.
Το μεγάλο ερώτημα: Ποιος θα ελέγχει το Ορμούζ;
Σύμφωνα με τον Αλκέτα Δρόσο, η αγορά δεν εξετάζει μόνο εάν τα Στενά του Ορμούζ θα χαρακτηριστούν επίσημα ως «ανοικτά». Το πραγματικό ερώτημα είναι ποιος θα ασκεί τον επιχειρησιακό έλεγχο στην περιοχή και με ποιους όρους θα πραγματοποιείται η διέλευση των πλοίων.
«Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι εάν τα Στενό του Ορμούζ θα ανακοινωθούν ως ανοιχτά. Το πραγματικό ερώτημα είναι υπό ποιες προϋποθέσεις θα μπορέσει η εμπορική ναυτιλία να επιστρέψει σε κανονικούς ρυθμούς διέλευσης», επισημαίνει. Η ανησυχία αυτή συνδέεται με το ενδεχόμενο το Ιράν να διατηρήσει σημαντικό βαθμό επιρροής στον τρόπο λειτουργίας του περάσματος, ακόμη και μετά την εφαρμογή της συμφωνίας. Για τους πλοιοκτήτες, η πολιτική αποκλιμάκωση είναι σημαντική. Εκείνο όμως που έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία είναι η ύπαρξη ενός σταθερού, προβλέψιμου και ασφαλούς πλαισίου λειτουργίας.
Οι νάρκες που κρατούν τη ναυτιλία σε επιφυλακή
Ένα από τα σοβαρότερα ζητήματα που παραμένουν ανοιχτά αφορά στις αναφορές για ύπαρξη ναρκών σε ύδατα του Ομάν και σε περιοχές που συνδέονται με τους βασικούς θαλάσσιους διαδρόμους της περιοχής.
Για τη ναυτιλία, αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μετά την υπογραφή της συμφωνίας δεν μπορεί να υπάρξει αυτόματη επιστροφή στην κανονικότητα. Θα πρέπει πρώτα να διασφαλιστεί ότι οι θαλάσσιες οδοί είναι ασφαλείς, να ολοκληρωθούν οι απαραίτητοι έλεγχοι και να υπάρξει πιστοποίηση ότι τα πλοία μπορούν να κινηθούν χωρίς κίνδυνο.
Η EOS Risk Group υπογραμμίζει ότι οι επιχειρήσεις ναρκαλιείας απαιτούν χρόνο και δεν αποτελούν μια διαδικασία που ολοκληρώνεται μέσα σε λίγες ημέρες. «Άλλο πράγμα είναι μια πολιτική δήλωση περί ελεύθερης ναυσιπλοΐας και άλλο η ασφαλής, ασφαλιστικά αποδεκτή και επιχειρησιακά προβλέψιμη διέλευση», σημειώνει ο Αλκέτας Δρόσος. Αυτός είναι και ο λόγος που οι ασφαλιστές εξακολουθούν να διατηρούν αυξημένη επιφυλακτικότητα.
Τα νέα «services» του Ιράν προκαλούν ανησυχία
Ένα από τα λιγότερο συζητημένα αλλά ιδιαίτερα σημαντικά ζητήματα αφορά στις χρεώσεις που αναμένεται να επιβάλει το Ιράν στα διερχόμενα πλοία στο πλαίσιο της νέας συμφωνίας. Σύμφωνα με τις μέχρι στιγμής πληροφορίες, οι χρεώσεις αυτές δεν θα παρουσιαστούν ως τέλη διέλευσης, αλλά ως παροχή «υπηρεσιών» ή services προς τα πλοία που χρησιμοποιούν το πέρασμα.
Ωστόσο, για τη ναυτιλιακή αγορά η ορολογία έχει μικρή σημασία. Εκείνο που απασχολεί τους πλοιοκτήτες και τους ναυλωτές είναι το πρόσθετο κόστος που μπορεί να δημιουργηθεί. Το ύψος των χρεώσεων, ο τρόπος εφαρμογής τους και το κατά πόσο θα επιβαρύνουν συγκεκριμένες κατηγορίες πλοίων παραμένουν ασαφή στοιχεία που η αγορά περιμένει να ξεκαθαρίσουν μετά την υπογραφή της συμφωνίας. Πηγές της ναυτιλιακής αγοράς σημειώνουν ότι οποιαδήποτε νέα οικονομική επιβάρυνση σε ένα τόσο κρίσιμο πέρασμα επηρεάζει άμεσα το κόστος μεταφοράς, τους ναύλους και τελικά το παγκόσμιο εμπόριο.
Τα ασφάλιστρα θα πέσουν, αλλά όχι αμέσως
Η προοπτική συμφωνίας έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει το κλίμα στην αγορά. Ωστόσο, η Μαρία Μπερτζελέτου εκτιμά ότι η αποκλιμάκωση στα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου και στους ναύλους θα είναι σταδιακή.
Η ασφαλιστική αγορά του Λονδίνου εξακολουθεί να προσφέρει καλύψεις για την περιοχή, αλλά συνεχίζει να αξιολογεί τους πραγματικούς κινδύνους που παραμένουν ενεργοί. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι πιθανές νάρκες, οι υπολειμματικές απειλές ασφαλείας, η εφαρμογή της συμφωνίας στην πράξη και η αβεβαιότητα γύρω από το τελικό καθεστώς λειτουργίας του Ορμούζ.
«Η κατεύθυνση είναι προς σταδιακή αποκλιμάκωση από τα ακραία επίπεδα της κρίσης, αλλά όχι προς άμεση πλήρη επανατιμολόγηση», εξηγεί. Σύμφωνα με την ίδια, η αγορά πιθανότατα θα χρειαστεί εβδομάδες ή ακόμη και μήνες προκειμένου να επιστρέψει σε πιο φυσιολογικά επίπεδα.
Χούθι και πειρατές συνεχίζουν να απειλούν τα πλοία
Ακόμη και αν η κατάσταση στο Ορμούζ βελτιωθεί, η διεθνής ναυτιλία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις στην Ερυθρά Θάλασσα και στον Κόλπο του Άντεν. Το πρόσφατο περιστατικό που κατέγραψε η UKMTO ανοιχτά της Υεμένης, όπου ένοπλοι επιχείρησαν να προσεγγίσουν και να επιβιβαστούν σε πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων, υπενθύμισε ότι η περιοχή παραμένει υψηλού κινδύνου.
Παράλληλα, η EOS Risk Group κατέγραψε νέο περιστατικό νότια του Xaafun στη Σομαλία, όταν ένοπλοι σε δύο skiffs προσέγγισαν πλοίο γενικού φορτίου και ακολούθησε ανταλλαγή πυρών με την ομάδα ασφαλείας του. Τα περιστατικά αυτά δείχνουν ότι οι απειλές δεν περιορίζονται πλέον μόνο στους Χούθι. Η πειρατεία στη Σομαλία επιστρέφει δυναμικά στο προσκήνιο, δημιουργώντας ένα ακόμη επίπεδο ανησυχίας για τους πλοιοκτήτες. «Η απειλή δεν εξαφανίζεται. Απλώς μεταβάλλεται γεωγραφικά και επιχειρησιακά», αναφέρει χαρακτηριστικά η EOS Risk Group.
Η αγορά κοιτάζει ήδη την επόμενη ημέρα
Η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν θεωρείται ένα σημαντικό βήμα προς τη σταθεροποίηση μιας περιοχής από την οποία διέρχεται μεγάλο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ωστόσο, όπως προκύπτει από τις αναλύσεις της EOS Risk Group και της SIGNAL, η υπογραφή της Παρασκευής δεν θα σημάνει αυτομάτως και το τέλος της κρίσης.
Οι επόμενες εβδομάδες θα είναι καθοριστικές. Η εφαρμογή της συμφωνίας, η κατάσταση ασφαλείας στο Στενό του Ορμούζ, η απομάκρυνση πιθανών ναρκών, η στάση των ασφαλιστών, τα νέα τέλη που σχεδιάζει να επιβάλει το Ιράν και οι ευρύτερες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή θα καθορίσουν εάν η σημερινή αισιοδοξία μπορεί να μετατραπεί σε πραγματική επιστροφή στην κανονικότητα. Μέχρι τότε, η ναυτιλία συνεχίζει να παρακολουθεί τις εξελίξεις με προσοχή, γνωρίζοντας ότι στη Μέση Ανατολή η απόσταση ανάμεσα στην αποκλιμάκωση και σε μια νέα κρίση παραμένει συχνά πολύ μικρή
Διαβάστε ακόμη
O άνθρωπος που άλλαξε τα αρώματα
Τράπεζα της Ιαπωνίας: Αύξηση των επιτοκίων στο υψηλότερο επίπεδο από το 1995
Το ξενοδοχείο που κάθε του δωμάτιο είναι ένα έργο τέχνης
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα