Σε μια περίοδο όπου η διεθνής οικονομία δοκιμάζεται από γεωπολιτικές εντάσεις και ενεργειακές αναταράξεις, οι ελληνικές εξαγωγές καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα σε ισχυρές επιδόσεις και αυξανόμενους κινδύνους. Όπως καταγράφει η Alpha Bank στο Δελτίο Οικονομικών Εξελίξεων, η άνοδος της τελευταίας δεκαετίας, που στηρίχθηκε κυρίως στη μεταποίηση και στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, συνυπάρχει πλέον με ένα περιβάλλον αβεβαιότητας, όπου το κόστος, η εφοδιαστική αλυσίδα και η ζήτηση δοκιμάζονται.

Οι εξαγωγές αγαθών έχουν καταγράψει σημαντική άνοδο την τρέχουσα δεκαετία ως αποτέλεσμα της ενισχυμένης ανταγωνιστικότητας, με πρωταγωνιστικό ρόλο των κλάδων της μεταποίησης. Η δυναμική αυτή αποτυπώνεται στην αύξηση του μεριδίου των εξαγόμενων αγαθών στο σύνολο των εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών από 39% το 2009 σε 48% το 2025. Παρά τη δασμολογική αβεβαιότητα που επικράτησε το 2025, το εμπόριο με τις ΗΠΑ δεν επηρεάστηκε αρνητικά. Ωστόσο, το 2026 διαμορφώνεται ένα εντελώς διαφορετικό σκηνικό, με έντονη γεωπολιτική αβεβαιότητα και μία από τις μεγαλύτερες διαταραχές στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου.

Η ομαλοποίηση της ναυσιπλοΐας από τα Στενά του Ορμούζ, παρά τις ανακοινώσεις περί προσωρινής εκεχειρίας, δεν διαφαίνεται άμεσα, γεγονός που εντείνει τους φόβους για επιβράδυνση του διεθνούς εμπορίου. Οι εξελίξεις αυτές επηρεάζουν και τις ελληνικές εξαγωγές μέσω τριών βασικών διαύλων: της αύξησης του κόστους παραγωγής, των προβλημάτων στην εφοδιαστική αλυσίδα και της πιθανής κάμψης της ζήτησης από βασικούς εμπορικούς εταίρους. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι εξαγωγές προς 13 χώρες της Μέσης Ανατολής αντιστοιχούσαν στο 6,4% του συνόλου το 2025, ενώ οι ευρωπαϊκές αγορές, που δέχονται ενεργειακές πιέσεις, απορρόφησαν πάνω από το 57%.

Την ίδια στιγμή, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να ανοίξει νέους εμπορικούς δρόμους. Μέσα από συμφωνίες και μνημόνια συνεργασίας με χώρες όπως η Ινδία, η Αυστραλία και τα κράτη του Mercosur, δημιουργούνται προοπτικές για διεύρυνση των εξαγωγικών αγορών. Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι οι εξαγωγές της ΕΕ προς την Ινδία ενδέχεται να διπλασιαστούν έως το 2032, ενώ το εμπόριο με την Αυστραλία μπορεί να αυξηθεί έως και 33% την επόμενη δεκαετία. Για τις ελληνικές επιχειρήσεις, οι εξελίξεις αυτές συνιστούν ευκαιρία ενίσχυσης της παρουσίας τους, υπό την προϋπόθεση ότι θα στηριχθούν με στοχευμένες πολιτικές εξωστρέφειας.

Στο εσωτερικό, τα μέτρα στήριξης που εφαρμόστηκαν για τη βιομηχανία, τον πρωτογενή τομέα και το πετρέλαιο κίνησης λειτουργούν ως «ανάχωμα» στις πιέσεις κόστους. Μέσω της συγκράτησης των ενεργειακών δαπανών, της ενίσχυσης της παραγωγής και της διευκόλυνσης των μεταφορών, επιχειρείται η διατήρηση της ανταγωνιστικότητας των εξαγωγικών επιχειρήσεων. Η περαιτέρω ενίσχυση των εξαγωγών δεν αφορά μόνο την αύξηση των μεγεθών, αλλά και τη διόρθωση διαρθρωτικών αδυναμιών, όπως το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, συμβάλλοντας παράλληλα σε έναν πιο εξωστρεφή παραγωγικό μετασχηματισμό.

Οι βασικοί εμπορικοί εταίροι το 2025

Η εικόνα του 2025 αποτυπώνει την ανθεκτικότητα των ελληνικών εξαγωγών πριν την κλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Η συνολική αξία των εξαγωγών διαμορφώθηκε στα 48,7 δισ. ευρώ, έναντι 50 δισ. το 2024, με τη μικρή υποχώρηση να αποδίδεται κυρίως στα πετρελαιοειδή. Εξαιρώντας τον συγκεκριμένο κλάδο, οι εξαγωγές έφτασαν σε ιστορικό υψηλό, στα 37 δισ. ευρώ.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει ο βασικός πυλώνας των ελληνικών εξαγωγών, απορροφώντας πάνω από το 57% των προϊόντων. Ιταλία, Γερμανία, Κύπρος και Βουλγαρία βρίσκονται στην κορυφή των προορισμών, ενώ σημαντική είναι και η παρουσία χωρών όπως η Ρουμανία, η Ισπανία και η Γαλλία.

Εκτός ΕΕ, οι εξαγωγές προς τις ΗΠΑ διατηρήθηκαν σταθερές στα 2,4 δισ. ευρώ, παρά τις μεταβολές στη δασμολογική πολιτική. Το εμπορικό ισοζύγιο παρέμεινε πλεονασματικό, αν και μειωμένο. Παράλληλα, οι εξαγωγές προς 13 χώρες της Μέσης Ανατολής ανήλθαν σε 3,1 δισ. ευρώ, με τον Λίβανο και το Ισραήλ να αποτελούν βασικούς προορισμούς, κυρίως για ορυκτά καύσιμα.

Εξαγωγική δυναμική κλάδων και προϊόντων

Σε επίπεδο προϊόντων, το 2025 ξεχώρισαν οι αυξήσεις σε τρόφιμα (+9,4%), ποτά και καπνό (+7,8%), χημικά (+3,9%) και βιομηχανικά προϊόντα (+3,4%), ενισχύοντας το συνολικό μερίδιό τους. Αντίθετα, τα ορυκτά καύσιμα σημείωσαν πτώση σχεδόν 15%, αν και εξακολουθούν να κατέχουν το μεγαλύτερο ποσοστό (26%). Πιέσεις καταγράφηκαν επίσης σε έλαια και λίπη, καθώς και σε μηχανήματα και υλικό μεταφορών.

Η βιομηχανία παραμένει η «ραχοκοκαλιά» των ελληνικών εξαγωγών, καλύπτοντας περίπου το 70%, με το εμπόριο να ακολουθεί και τον πρωτογενή τομέα να συνεισφέρει μικρότερο αλλά σταθερό ποσοστό. Η συνολική αξία των εξαγωγών έχει σχεδόν διπλασιαστεί την τελευταία δεκαετία, γεγονός που αποδίδεται κυρίως στη μεταποίηση.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εξαγωγική ένταση των επιμέρους κλάδων. Η παραγωγή ηλεκτρονικών υπολογιστών και οπτικών προϊόντων καταγράφει την υψηλότερη εξαγωγική αναλογία (58%), ενώ ακολουθούν τα προϊόντα πετρελαίου (54%). Σημαντική ενίσχυση καταγράφεται επίσης σε τρόφιμα, φαρμακευτικά, πλαστικά και μηχανήματα. Αντίθετα, υποχώρηση σημειώνεται σε κλάδους όπως ο ηλεκτρολογικός εξοπλισμός, τα βασικά μέταλλα και η κλωστοϋφαντουργία, αν και διατηρούν υψηλή εξαγωγική παρουσία.

Δείκτης ανταγωνιστικότητας

Η ενίσχυση των εξαγωγών συνδέεται άμεσα με τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας. Ο δείκτης πραγματικής σταθμισμένης συναλλαγματικής ισοτιμίας (REER) με βάση το μοναδιαίο κόστος εργασίας καταγράφει σημαντική πτώση την τελευταία δεκαετία, υποδεικνύοντας ουσιαστική ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας. Συγκεκριμένα, η μείωση σε σχέση με το 2014 φτάνει το 22%, ενώ το 2025 υποχώρησε περαιτέρω κατά 1%.

Αντίθετα, ο δείκτης με βάση τον πληθωρισμό παρουσιάζει πιο ήπια βελτίωση και μικρή επιδείνωση το τελευταίο έτος, γεγονός που αντανακλά πιέσεις στο επίπεδο τιμών. Παρά τις διαφοροποιήσεις αυτές, η συνολική εικόνα δείχνει ότι η ελληνική οικονομία έχει ενισχύσει τη θέση της στις διεθνείς αγορές, διαμορφώνοντας τις προϋποθέσεις για περαιτέρω εξαγωγική ανάπτυξη, εφόσον περιοριστούν οι εξωτερικοί κίνδυνοι.

Διαβάστε ακόμη

FSB και ΔΝΤ: Οι αυξημένοι κίνδυνοι που βλέπουν για τις αγορές λόγω πολέμου

Φορολογικές δηλώσεις σε τιμή ευκαιρίας και «περίεργες» υποσχέσεις για λιγότερο φόρο

Κομισιόν: Επιδότηση φόρου αντί οριζόντιες μειώσεις στις επιχειρήσεις

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα