Ομόλογα: Οι αγορές πυροβολούν, αλλά η Ελλάδα αντέχει

Η καταιγίδα πέρασε, η θύελλα στα κρατικά ομόλογα διεθνώς συνεχίζεται… Το sell off που τρόμαξε τις χρηματαγορές την προηγούμενη εβδομάδα φρέναρε μετά την είδηση για αναβολή του μεγάλου χτυπήματος των ΗΠΑ στο Ιράν. Οι αποδόσεις των ομολόγων όμως δεν υποχώρησαν, εξέλιξη που δείχνει πως δεν ήταν μια συνηθισμένη νευρική αντίδραση των αγορών, αλλά μια βίαιη προειδοποίηση ότι ο πληθωρισμός, το ακριβό χρήμα και το… βουνό του δημόσιου χρέους συνθέτουν ξανά ένα εύφλεκτο μείγμα, με την Ελλάδα να σπεύδει να μειώσει πιο γρήγορα το δικό της βάρος προτού έρθει η επόμενη μεγάλη κρίση. Σε αυτό το περιβάλλον αστάθειας, το παγκόσμιο σύστημα χρέους παραμένει εύθραυστο και οι επενδυτές απαιτούν όλο και υψηλότερη αμοιβή (αποδόσεις) για να χρηματοδοτήσουν κράτη για δεκαετίες, όσο τουλάχιστον ο πληθωρισμός επιμένει, οι γεωπολιτικές εντάσεις συνεχίζονται και οι προβλέψεις για υποχώρηση στις τιμές καυσίμων δεν ευοδώνονται.

Η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ, η γενική διευθύντρια του ΔΝΤ Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα αλλά και ο πρόεδρος του Eurogroup και υπουργός Οικονομικών της Ελλάδας Κυριάκος Πιερρακάκης δεν έκρυψαν δημόσια σε δηλώσεις τους ότι ανησυχούν και προβληματίζονται για τις εξελίξεις. Είναι ενδεικτικό ότι το δεκαετές ομόλογο αναφοράς της Γερμανίας έφτασε στο 3,2% (αρνητικό ρεκόρ 15ετίας), θυμίζοντας επιτόκια… στεγαστικών δανείων με τα οποία δανείζονται νοικοκυριά στη χώρα μας.

Οι αγορές μυρίζονται τον κίνδυνο

Στον δανεισμό με ομόλογα δεκαετίας είναι ήδη γνωστό ότι η Ελλάδα τα πάει καλύτερα από πολλούς μεγάλους: την εβδομάδα που πέρασε το ελληνικό ομόλογο κινήθηκε στο 3,89%, καλύτερα από τις ΗΠΑ (4,66%), το Ηνωμένο Βασίλειο (5,08%), τη Γαλλία (3,96%) και την Ιταλία (3,95%), σχετικά κοντά στην Ισπανία (3,61%), αλλά και όχι μακριά από τη Γερμανία (3,18%).

Ωστόσο, ο πιο αποκαλυπτικός δείκτης για το τι συμβαίνει αυτή τη στιγμή στις αγορές χρήματος δεν είναι τα δεκαετή ομόλογα, αλλά τα ομόλογα τριακονταετίας. Το δεκαετές ομόλογο είναι το βασικό σημείο αναφοράς για τον τρέχοντα κρατικό δανεισμό: διαμορφώνει την τάση για τα επιτόκια με τα οποία δανείζεται μια χώρα μεσοπρόθεσμα. Η αλήθεια όμως κρύβεται στο ομόλογο των 30 ετών. Εκεί αποτυπώνεται τι προβλέπουν και πώς αποτιμούν οι αγορές τη μακροχρόνια βιωσιμότητα κάθε χώρας: όποια έχει αποδόσεις 5% και άνω στα τριακονταετή ομόλογα, θεωρείται ετοιμόρροπη ή σχεδόν χρεοκοπημένη. Και στο σημείο αυτό βρίσκονται να κινούνται πλέον οι θεωρούμενες ισχυρές οικονομίες.

Συγκεκριμένα, η σύγκριση στα τριακονταετή ομόλογα την περασμένη Τετάρτη ήταν σχεδόν σοκαριστική:

■ οι ΗΠΑ στο 5,17%,
■ το Ηνωμένο Βασίλειο στο 5,76%,
■ η Ιταλία στο 4,75%,
■ η Γαλλία στο 4,65%,
■ η Ελλάδα στο 4,55%,
■ η Ισπανία στο 4,33%,
■ η Γερμανία στο 3,7%.

Με δεδομένο ότι οι ΗΠΑ έχουν ως όπλο και το δολάριο (που αποτελεί βάση αξίας του χρέους διεθνώς και επιτρέπει ευχέρεια χειρισμών στην κυβέρνηση), η ανησυχία στρέφεται κυρίως σε Βρετανία, Ιταλία και Γαλλία.

Η Ελλάδα δεν μένει αλώβητη, όμως πλέον δεν είναι ο αδύναμος κρίκος της Ευρώπης. Αντιθέτως, με επιτόκιο 4,55% είναι σαφώς καλύτερα τοποθετημένη από όσο υπήρξε επί δεκαετίες σε σχέση με τους ισχυρούς: σε εποχές όπου… ηχούν καμπάνες διεθνώς, στην κατάταξη με βάση την οποία οι αγορές ψηφίζουν για το αν ένα κράτος είναι αξιόπιστο μακροπρόθεσμα η Ελλάδα παραμένει κάτω από τη Γαλλία και την Ιταλία, τη στιγμή που οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν περάσει σε επικίνδυνη ζώνη, ενώ παραμένει σχετικά κοντά και στον γερμανικό μακροχρόνιο τίτλο.

Η άλλη όψη της κρίσης

Η εικόνα αυτή όμως δεν αναιρεί τον κίνδυνο. Δείχνει μόνο ότι η χώρα έχει χτίσει άμυνες και έχει απομακρυνθεί από τη διακεκαυμένη ζώνη του 5%, κυρίως μέσω της ταχείας μείωσης του δημόσιου χρέους, με πρόωρες αποπληρωμές και υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα. Αν και δεν φαίνεται άμεσα, η άλλη όψη της κρίσης ομολόγων αγγίζει ουσιαστικά τους πολίτες. Οταν ανεβαίνουν απότομα οι αποδόσεις στα μακροπρόθεσμα κρατικά ομόλογα, πέφτουν οι τιμές των παλαιών ομολόγων που βρίσκονται ήδη στα χαρτοφυλάκια ασφαλιστικών οργανισμών και συνταξιοδοτικών funds. Αυτό δεν σημαίνει μόνο λογιστικές απώλειες, αλλά και μικρότερη ευελιξία σε περίπτωση ρευστοποίησης και δημοσιονομική πίεση σε κάθε ασφαλιστικό σύστημα που στηρίζεται στην υπόθεση ότι τα γερά κρατικά χαρτιά θα παραμένουν ασφαλή και εύκολα διαχειρίσιμα.

Το πρόβλημα όμως δεν σταματά εκεί. Στις δύσκολες καταστάσεις το επιτόκιο του κράτους γίνεται τελικά σημείο αναφοράς για όλη την οικονομία. Οσο ακριβότερα δανείζονται τα κράτη, τόσο δανείζονται και οι τράπεζες, οι επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά. Και όταν ακόμη και η Γερμανία βλέπει το δεκαετές της να κινείται στο 3,17% (το υψηλότερο από το 2011), αυτό πρακτικά σημαίνει ότι ο πυρήνας της Ευρωζώνης επιβαρύνεται σχεδόν με ίδιο κόστος με αυτό που δανείζεται ο κοινός δανειολήπτης.

Μείωση χρέους πριν τη νέα «καταιγίδα»

Γι’ αυτό τον λόγο η Αθήνα επιταχύνει τη δική της στρατηγική μείωσης χρέους. Προβλέπει ότι ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ θα συνεχίσει να υποχωρεί, σε 136,8% φέτος και 130% το 2027. Και εξετάζει, εφόσον οι συνθήκες το επιτρέψουν, ακόμη ταχύτερη, πρόωρη εξόφληση των δανείων, ύψους μέχρι 6,9 δισ. ευρώ τον Ιούνιο. Η επιλογή αυτή τιμολογείται από τις αγορές στα επιτόκια ως στρατηγική για το μέλλον της χώρας τις επόμενες δεκαετίες. Ωστόσο, «η Ελλάδα θα αλλάξει πίστα όταν το χρέος της πέσει κάτω από το 100% του ΑΕΠ», λένε στο οικονομικό επιτελείο. Για τη χώρα μας, αυτό δεν αποτελεί απλώς στόχο, αλλά όρο επιβίωσης, καθώς σταδιακά τα επόμενα χρόνια το φθηνό και σταθερά ρυθμισμένο χρέος από δάνεια του επίσημου τομέα (λόγω μνημονίων) θα αντικαθίσταται από ακριβότερο με δάνεια από τις αγορές.

Τι σημαίνει αυτό για τη χώρα που μόλις τώρα βγαίνει από τη μεγαλύτερη κρίση της Νεότερης Ιστορίας της; Οτι όσο μειώνεται το χρέος σήμερα, τόσο λιγότερο εκτεθειμένη θα είναι αύριο, στην επόμενη μεγάλη θύελλα: καθώς οι κρίσεις επιστρέφουν κυκλικά -όλο και συχνότερα πλέον-, στο οικονομικό επιτελείο υποστηρίζουν πως σημασία έχει ποιος θα βρεθεί λιγότερο γυμνός, όταν ξεσπάσει η επόμενη καταιγίδα στην Ευρώπη.

Διαβάστε ακόμη

Πόλυς Β. Χατζηιωάννου: Τι σηματοδοτεί η στρατηγική κίνηση εισαγωγής της Safe Bulkers στο ΧΑ

«Αρχοντικό Χατζηγάκη»: Η μεγάλη ιστορία, η ορεινή πολυτέλεια και η…νέα περιπέτεια (pics)

Airbnb: Τα λάθη που καίνε τους ιδιοκτήτες

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα