Παράθυρο για άσκηση εθνικών μέτρων στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων, ακόμα και προτού ανακοινωθεί κοινό πλαίσιο αποφάσεων το οποίο επεξεργάζεται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, άνοιξε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης μετά τη Σύνοδο Κορυφής στις Βρυξέλλες, δηλώνοντας ότι η διατύπωση των αποφάσεων αφήνει περιθώριο ευελιξίας και ότι «η κυβέρνηση είναι έτοιμη, εντός των δημοσιονομικών δυνατοτήτων, να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις από τις αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων».

Σύμφωνα με πληροφορίες, στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ετοιμάζεται σχέδιο που κινείται στο πλαίσιο του νέου Προϋπολογισμού και προβλέπει μεσαίου μεγέθους στοχευμένες παρεμβάσεις, αρχικού ύψους τουλάχιστον 200 εκατ. ευρώ, με επίκεντρο την επιδότηση τύπου fuel pass, για αγορά καυσίμων στα πρατήρια.

Όλα εξαρτώνται από τη διεθνή κατάσταση, αλλά και από τις τιμές στην αντλία στη χώρα μας: ψυχολογικό όριο για ενεργοποίηση των μέτρων στα καύσιμα θεωρούνται τα 2,2 ευρώ/λίτρο βενζίνης (μέση τιμή πανελλαδικά) από 1,98 ευρώ που κυμαίνεται κατά μέσον όρο.

Στοχευμένα μέτρα

Η Σύνοδος Κορυφής έδωσε εντολή στην Κομισιόν «να παρουσιάσει επειγόντως στοχευμένα μέτρα» για άμεση παρέμβαση στις τιμές ρεύματος – όχι όμως για επιδότηση κατανάλωσης.

Για τα καύσιμα, όμως, για άλλη μια φορά η Ε.Ε. εμφανίζεται δυσκίνητη στη λήψη κοινών αποφάσεων, καθώς αναβάλλει τις τελικές ρυθμίσεις για Ιούνιο, καθώς ακόμα «ξεσκονίζει» την εργαλειοθήκη μέτρων του 2022. Αφήνει ουσιαστικά κάθε εθνική κυβέρνηση να δράσει μόνη της, για να αντιμετωπίσει το ενεργειακό σοκ με τις δικές της δυνάμεις και δυνατότητες. Για την Ελλάδα, το εθνικό οπλοστάσιο εκτάκτων μέτρων για αναχαίτιση των επιπτώσεων του πολέμου και τη στήριξη των νοικοκυριών ξεκινά από τα 200 εκατ. ευρώ για τα καύσιμα αρχικά. Προοπτικά και υπό όρους, όμως, μπορεί να ξεπεράσει και το 1 δισ. ευρώ για φέτος, ειδικά αν χρειαστεί να καταφύγει και σε επιδοτήσεις ρεύματος (Power Pass) και «επιταγή ακρίβειας» για (Market Pass) που, αν χρειαστεί, θα ξεδιπλώνονται σταδιακά.

Σε πρώτο επίπεδο, το μέτρο που ετοιμάζεται να εφαρμοστεί άμεσα -ακόμα και αν «κολλήσουν» οι αποφάσεις της Ε.Ε. για νέα δημοσιονομική ευελιξία απέναντι στην κρίση- αφορά στη χορήγηση επιδόματος fuel pass. Με βάση την εμπειρία του 2022, το επίδομα ανέρχεται σε 30-50 ευρώ μηνιαίως. Χορηγείται με αίτηση, σε ΙΒΑΝ ή ψηφιακή προπληρωμένη κάρτα (με κατάλληλο smartphone), σε όσους πληρούν συγκεκριμένα εισοδηματικά κριτήρια.

Η εμπειρία του 2022

Tο μέτρο θα βαρύνει αμιγώς τον εθνικό προϋπολογισμό με 200 εκατ. ευρώ αν εφαρμοστεί για δύο μήνες ή αναλόγως πόσο θα κρατήσει η αναταραχή. Οπως έχει δηλώσει ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης (κεντρική φωτο κειμένου), οι δύο μήνες είναι το ελάχιστο χρονικό διάστημα στο οποίο, όπως εκτιμούν οι ειδικοί, θα μπορούσε να επανέλθει η αγορά στην προτέρα κατάσταση, αν ξαφνικά σταματούσε σήμερα ή στις επόμενες ημέρες ο πόλεμος.

Ως μέτρο σύγκρισης, το 2022 το fuel pass κόστισε περίπου 300 εκατ. ευρώ, ξεκίνησε για τρεις μήνες και επεκτάθηκε στους έξι. Ενώ συνολικά τα μέτρα της εποχής εκείνης είχαν κοστίσει πάνω από 800 εκατ. ευρώ.

Σημείο καμπής και καταλύτης για λήψη άμεσων αποφάσεων από το οικονομικό επιτελείο θεωρείται το σημείο όπου η τιμή της αμόλυβδης στην αντλία θα «πατήσει» πανελλαδικά τα 2,2 ευρώ/λίτρο από τις αρχές Απριλίου, κυρίως για δύο λόγους:

■ Στο ίδιο αυτό όριο ενεργοποιήθηκε το επίδομα fuel pass και τον Απρίλιο του 2022, στην ενεργειακή κρίση μετά την εισβολή στην Ουκρανία.
■ Αρχές Απριλίου ξεκινά η πασχαλινή αγορά και η μεγάλη έξοδος εκδρομέων. Με τις τιμές της βενζίνης έως και 2,5 ευρώ στην επαρχία, όμως, υπάρχει κίνδυνος να περιοριστούν ή να ματαιωθούν, εξέλιξη που απειλεί να πλήξει τις προβλέψεις του Προϋπολογισμού για ανάπτυξη και εισπράξεις φόρων το 2026.

Ο φόβος είναι υπαρκτός καθώς μπορεί να επαναληφθεί ό,τι συνέβη τα Χριστούγεννα: τον περασμένο Δεκέμβριο οι αγροτικές κινητοποιήσεις φρέναραν την αγοραστική κίνηση. Ποιο ήταν το αποτέλεσμα; Αμεσα το Δημόσιο έχασε από εισπράξεις φόρων του Ιανουαρίου:
■ 150 εκατ. ευρώ που τα προϋπολόγιζε τον συγκεκριμένο μήνα από ΕΦΚ καυσίμων.
■ 50 εκατ. ευρώ από ΦΠΑ στις πωλήσεις καυσίμων που δεν πραγματοποιήθηκαν.
■ 50 εκατ. από ΦΠΑ λόγω μείωσης στον τζίρο άλλων κλάδων που επλήγησαν (εστίαση, ξενοδοχεία, εποχικές και τοπικές αγορές).

Η ζημία για τον Προϋπολογισμό ανέρχεται έτσι ήδη σε 250 εκατ. ευρώ. Για πρώτη φορά έπειτα από τρία ολόκληρα χρόνια υπερβάσεων στόχων εμφανίζει υστέρηση στις εισπράξεις φόρων στο α’ δίμηνο του έτους. Αν επαναληφθεί και το Πάσχα, η «τρύπα» που θα άνοιγε στα δημόσια έσοδα μπορεί να φτάσει στα 200 εκατ. – όσο σχεδόν κοστίζει και το πακέτο στήριξης που σχεδιάζεται.

Εφεδρείες για παροχές

Σε αντίθεση με άλλες εποχές όμως -παρότι λείπουν και 250 εκατ.- ο κρατικός προϋπολογισμός μπορεί να δίνει ανάσες και μέτρα στήριξης -και όχι περικοπές και νέα λιτότητα.

Συγκεκριμένα:

■ Στα έκτακτα μέτρα, ακόμα και χωρίς δημοσιονομική ευελιξία από την Ε.Ε., η κυβέρνηση θα θυσιάσει μέρος από το πρωτογενές πλεόνασμα, που στον Προϋπολογισμό είχε προβλεφθεί εφέτος στο 2,8% του ΑΕΠ, δηλαδή 7,2 δισ. ευρώ. Ενα «πακέτο» 200 εκατ. ευρώ για fuel pass το μειώνει σε 2,7% ή 7 δισ., κάτι που δεν δημιουργεί πρόβλημα.
■ Επιπλέον, στον κρατικό προϋπολογισμό του 2026 έχει προβλεφθεί κουμπαράς 1,25 δισ. ως αποθεματικό για έκτακτες καταστάσεις (καταστροφές, θεομηνίες κ.λπ.). Aν δεν ανακύψουν τέτοια φαινόμενα έως τέλος του έτους, τότε μέρος του ποσού που θα περισσέψει θα μείνει στα κρατικά ταμεία.
■ Εκτός από έκτακτα μέτρα, σε εξέλιξη βρίσκονται μόνιμες παροχές και φοροελαφρύνσεις που έχουν ενσωματωθεί στον Προϋπολογισμό και εφαρμόζονται από 1.1.2026. Αυτά δεν κινδυνεύουν και θα συνεχίσουν να δίνονται (π.χ. αυξήσεις σε όλους τους δημοσίους υπαλλήλους με βάση τον νέο κατώτατο μισθό τον Απρίλιο κ.λπ.). Ενώ η κυβέρνηση έχει διασφαλίσει και επιπλέον χώρο 800 εκατ. ευρώ για νέες μόνιμες παροχές, τις οποίες θα ανακοινώσει ο πρωθυπουργός στη ΔΕΘ και θα ξεκινήσουν από τέλη του 2026 και μετά.

Διαβάστε ακόμη

Το λεξικό του πετρελαίου: Η γεωγραφία, τα είδη και η αγορά του μαύρου χρυσού

Τι σχεδιάζουν οι τράπεζες για τους αδρανείς λογαριασμούς (πίνακας)

Χρέη: Εξωδικαστικός τώρα ή αναμονή για ρύθμιση Πιερρακάκη – Ποιοι σώζουν το σπίτι και ποιοι πληρώνουν λιγότερα

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα