Καθώς η καλοκαιρινή περίοδος ξεκινά και οι καταναλωτές αναζητούν το κατάλληλο αντηλιακό, νέα έκθεση της Environmental Working Group (EWG) φέρνει στο προσκήνιο σοβαρά ερωτήματα για την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα πολλών προϊόντων που κυκλοφορούν στην αγορά.
Η μη κερδοσκοπική οργάνωση, η οποία δραστηριοποιείται σε θέματα υγείας και περιβάλλοντος, δημοσίευσε την ετήσια έκθεση Guide to Sunscreens 2026, αξιολογώντας συνολικά 2.784 αντηλιακά προϊόντα. Από αυτά, μόλις 550 — περίπου το 20% — πληρούσαν τα κριτήρια για επαρκή και ασφαλή προστασία απέναντι στην ηλιακή ακτινοβολία.
Η αναφορά, που δόθηκε στη δημοσιότητα στις 19 Μαΐου, περιλαμβάνει προτάσεις για παιδικά και βρεφικά αντηλιακά, οικονομικές επιλογές, προϊόντα για αθλητικές δραστηριότητες και παραλία, αλλά και καθημερινές ενυδατικές κρέμες με SPF και lip balms με αντηλιακή προστασία.
Τι εξετάζει η EWG
Για να συμπεριληφθεί ένα προϊόν στις προτεινόμενες επιλογές της EWG, πρέπει να παρέχει προστασία τόσο από τις ακτίνες UVA όσο και από τις UVB, οι οποίες συνδέονται με βλάβες στο DNA, πρόωρη γήρανση και καρκίνο του δέρματος.
Η οργάνωση αποκλείει από τις συστάσεις της σπρέι και πούδρες λόγω κινδύνου εισπνοής, ενώ απορρίπτει και παραπλανητικούς ισχυρισμούς όπως «waterproof» ή προϊόντα με SPF άνω του 50+, θεωρώντας ότι δημιουργούν ψευδή αίσθηση ασφάλειας.
Σύμφωνα με την έκθεση, τα πολύ ακριβά αντηλιακά SPF 100+ δεν προσφέρουν ουσιαστικά μεγαλύτερη προστασία σε σχέση με προϊόντα SPF 50+, καθώς η διαφορά στην απορρόφηση της UVB ακτινοβολίας φτάνει μόλις το 1%.
Παράλληλα, η EWG υποστηρίζει ότι σε αρκετές περιπτώσεις οι ενδείξεις προστασίας είναι υπερβολικές. Μελέτη της οργάνωσης έδειξε ότι τα προϊόντα παρείχαν κατά μέσο όρο μόνο το ένα τέταρτο της δηλωμένης προστασίας από UVA και περίπου το 59% της προστασίας από UVB.
Οι ουσίες που προκαλούν ανησυχία
Τα προτεινόμενα προϊόντα αποφεύγουν ουσίες όπως το ρετινυλικό παλμιτικό — μορφή βιταμίνης Α — αλλά και συστατικά που έχουν συνδεθεί με καρκινογένεση, αλλεργίες ή πιθανή νευροτοξικότητα.
Όπως δήλωσε η ανώτερη επιστήμονας της EWG, Alexa Friedman, πριν από περίπου 15 χρόνια σχεδόν το 40% των αντηλιακών περιείχε ρετινυλικό παλμιτικό, ενώ σήμερα το ποσοστό έχει περιοριστεί στο 3%.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται επίσης στη διαφορά ανάμεσα στα αντηλιακά με ορυκτά φίλτρα και στα χημικά αντηλιακά.
Από τα 550 προϊόντα που συστήνει η EWG, τα 497 βασίζονται σε ορυκτά φίλτρα, τα οποία λειτουργούν αντανακλώντας την ηλιακή ακτινοβολία αντί να απορροφώνται από το δέρμα. Τα δύο βασικά ορυκτά που έχουν εγκριθεί από την αμερικανική FDA είναι το οξείδιο του ψευδαργύρου και το διοξείδιο του τιτανίου.
Οι νεότερες συνθέσεις και οι χρωματισμένες εκδοχές τους έχουν περιορίσει αισθητά το λευκό ίχνος που άφηναν παλαιότερα στο δέρμα, κάνοντάς τα πιο δημοφιλή στους καταναλωτές.
Αντίθετα, τα χημικά αντηλιακά λειτουργούν απορροφώντας την υπεριώδη ακτινοβολία και μετατρέποντάς την σε θερμότητα μέσω χημικής αντίδρασης.
Οι ανησυχίες για τα χημικά φίλτρα
Το 2019, επιστήμονες της FDA διαπίστωσαν ότι έξι από τα πιο συνηθισμένα χημικά φίλτρα απορροφώνται από τον οργανισμό σε υψηλά επίπεδα έπειτα από μόλις μία ημέρα χρήσης.
Δύο από τις ουσίες που προκάλεσαν ιδιαίτερη ανησυχία ήταν η homosalate και η oxybenzone, οι οποίες παρέμειναν στον οργανισμό για περισσότερο από δύο εβδομάδες.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη περιορίσει τη χρήση της homosalate ως πιθανό ενδοκρινικό διαταράκτη, ενώ η oxybenzone έχει συνδεθεί με ορμονικές διαταραχές, αλλεργίες και γενετικές ανωμαλίες.
Η συγκεκριμένη ουσία έχει εντοπιστεί σε αίμα, ούρα και μητρικό γάλα ανθρώπων, ενώ έχει απαγορευτεί σε περιοχές όπως η Χαβάη, το Key West και η Ταϊλάνδη λόγω των περιβαλλοντικών επιπτώσεών της. Μελέτες τη συνδέουν με λεύκανση κοραλλιών και καταστροφή υφάλων.
Παρότι η χρήση της oxybenzone έχει μειωθεί δραστικά τα τελευταία χρόνια, η EWG κατάφερε να προτείνει μόλις 53 χημικά αντηλιακά από το σύνολο των προϊόντων που αξιολόγησε.
Το Συμβούλιο Προϊόντων Προσωπικής Φροντίδας αντέδρασε, υποστηρίζοντας ότι η αμφισβήτηση της ασφάλειας των αντηλιακών αγνοεί δεκαετίες επιστημονικών δεδομένων. Ωστόσο, ο επικεφαλής επιστήμονας της EWG, David Andrews, σημείωσε ότι ακόμη και η FDA θεωρεί πως για τα περισσότερα χημικά φίλτρα δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία ασφάλειας.
Καθυστερούν οι αποφάσεις της FDA
Το 2019, επί διοίκησης Τραμπ, ο τότε επικεφαλής της FDA, Dr. Scott Gottlieb, είχε προτείνει νέους κανονισμούς ζητώντας περισσότερες μελέτες για την ασφάλεια ουσιών όπως η oxybenzone και η homosalate.
Παρά τα χρόνια που πέρασαν, δεν έχουν ακόμη παρουσιαστεί νέες έρευνες ή οριστικοί κανονισμοί, με την FDA να δηλώνει ότι συνεχίζει να εξετάζει τα σχόλια και τα δεδομένα που έχει λάβει.
Τον περασμένο Δεκέμβριο, πάντως, η υπηρεσία ανακοίνωσε ότι εξετάζει την έγκριση της ουσίας bemotrizinol, που χρησιμοποιείται ήδη στην Ευρώπη και θεωρείται ασφαλής και αποτελεσματική.
Η σωστή προστασία από τον ήλιο
Οι ειδικοί επιμένουν ότι το αντηλιακό από μόνο του δεν αρκεί. Συνιστούν συνδυασμό προστατευτικών μέτρων, όπως ρούχα με πυκνή ύφανση, γυαλιά ηλίου, καπέλα με φαρδύ γείσο και αποφυγή έκθεσης στον ήλιο μεταξύ 10:00 και 16:00.
Το αντηλιακό πρέπει να εφαρμόζεται περίπου 15 λεπτά πριν από την έκθεση στον ήλιο και να ανανεώνεται κάθε δύο ώρες ή μετά το κολύμπι.
Για ολόκληρο το σώμα απαιτείται ποσότητα περίπου ίση με ένα σφηνάκι, σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Δερματολογίας.
Τα βρέφη κάτω των έξι μηνών δεν πρέπει να εκτίθενται απευθείας στον ήλιο, καθώς ακόμη και ένα σοβαρό έγκαυμα μπορεί να εξελιχθεί σε επείγουσα ιατρική κατάσταση.
Οι ειδικοί προειδοποιούν επίσης για τις ψευδείς αναρτήσεις στα social media που αμφισβητούν τη σχέση ήλιου και καρκίνου του δέρματος, τονίζοντας ότι η υπεριώδης ακτινοβολία είναι αποδεδειγμένα καρκινογόνος.
Όπως σημείωσε η Dr. Kelly Olino από το Yale Cancer Center, το μελάνωμα παραμένει ο πιο θανατηφόρος τύπος καρκίνου του δέρματος, ακόμη και όταν εντοπίζεται σε πολύ μικρό μέγεθος.
Διαβάστε ακόμη
«Αρχοντικό Χατζηγάκη»: Η μεγάλη ιστορία, η ορεινή πολυτέλεια και η…νέα περιπέτεια (pics)
Κοπεγχάγη: Το φεστιβάλ design και σε τι κάνει τη διαφορά από το Μιλάνο
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.